29 oktober 1956

Nagy heeft een staakt-het-vuren afgekondigd. Hij zou met de Russi-sche bevelhebber hebben afgesproken dat deze zijn troepen onmid-dellijk uit Boedapest terug trekt. Verder wil de Hongaarse premier dat alle Russische soldaten uit Hongarije verdwijnen. Tenslotte wil hij de geheime staatspolitie ontbinden en vervangen door een regulier politiekorps.
Er is inmiddels ook een nieuwe regering: 15 vooraanstaande commu-nisten zijn vervangen door meer neutrale personen. Op 1 na allemaal wel lid van de communistische partij: op Landbouw is de leider van de boerenpartij gekomen.
Nagy zou met zijn maatregelen hebben toegegeven aan eisen van een tegenregering in Gyoer: deze had gedreigd met een aanval vanuit het westen van Hongarije op Boedapest als de Russen niet zouden wor-den weggestuurd. Wat Nagy met de andere eisen van de tegenrege-ring (binnen twee maanden vrije verkiezingen; de vrijheid om zelf politieke partijen op te richten; een democratie naar westelijk model; opzegging van het lidmaatschap van het Warschau-pact, op basis waarvan de Russen hebben kunnen ingrijpen) heeft gedaan is niet bekend.
In Boedapest zouden tot nu toe 7000 doden zijn gevallen; de opstan-delingen hebben ex-partij-secretaris Geroe gefusilleerd net als de vroegere minister van defensie Farkas en zijn zoon.
Het volgende verhaal uit de grensplaats Magyrovar maakt duidelijk waarom men zo hard met tegenstanders omgaat. In die plaats ging een betoging met de Hongaarse vlag naar de plaatselijke kazerne en eiste verwijdering van communistische symbolen. De dienstdoende officier kwam naar buiten en zijn gedrag suggereerde dat men aan de eisen tegemoet zou komen. Een demonstrante kuste hem. Toen de demonstranten dichterbij kwamen, verschenen er twintig veiligheids-agenten en nadat de officier een handgranaat in de menigte had ge-gooid schoten zij met scherp op de groep: 50 doden, 40 mensen overleden later en bijna 200 gewonden. De volgende dag kwam de bevolking bewapend in opstand en werden de officier en 1 van zijn mensen opgehangen.
In Oost-Duitsland wordt gedemonstreerd tegen Ulbricht, in Polen is niet alleen minister van defensie Rokossovsky ontslagen, maar ook talloze hoge partijfunctionarissen zijn uit hun functies ontheven om-dat ze zich verzetten tegen de pogingen tot democratisering. In de vakbonden zijn zuiveringen doorgevoerd.
In Winschoten zijn er plannen om in de Langestraat eenrichtings-verkeer in te voeren. Niet overbodig met het groeiende autoverkeer en de middeleeuwse breedte van die straat.
Zo gebeurt er overal wat.

27 juni 1953

Blijkbaar hebben de Oost-Duitse communisten toch ingezien dat ze wel een beetje fout zaten. Premier Grotewohl heeft toegegeven dat de regering fouten heeft gemaakt. Het streven naar autarkie, zeg maar naar een economie die binnen een land alles voortbrengt wat de bevolking van dat land nodig heeft, was achteraf gezien onjuist. Dat leidde namelijk naar de steeds groter wordende productie-eisen. Bovendien heeft de vlucht van honderdduizenden boeren naar West-Duitsland geleid tot problemen wat betreft de voedselvoorziening. Ook het streven naar een grote zware industrie was een vergissing geweest. Wanneer men meer oog had gehad voor het herstel van de Duitse eenheid, had men de hele zware industrie niet nodig gehad.
Vice-premier en partijleider Ulbricht, degene die het economische beleid in Oost-Duitsland vergaand bepaalt, zocht een oplossing van de problemen in meer openheid, in een sfeer waarin vrije uitwisseling van gedachten mogelijk is. Mooie woorden genoeg.
Velen geloven trouwens niet meer in de Oost-Duitse versie van het socialisme en vluchten naar het Westen. In Berlijn gaan dagelijks hon-derden mensen de grens naar de westelijke sectoren over.
De voedselschaarste is nu zo groot dat de regering er toe over is gegaan voedsel uit de staatsreserves (!) uit te delen onder de bevol-king. Id. textiel.
Ook op andere manieren probeert de regering het vertrouwen van de bevolking te winnen: de lonen en pensioenen gaan omhoog, de boe-ren hoeven minder gedwongen te leveren, bij achterstallige betaling zal de stroom niet meer direct worden afgesneden, er zullen meer huizen worden gebouwd (met geld dat oorspronkelijk bedoeld was voor de bouw van zware industrie), arbeiders krijgen schoenen, zie-ken zullen voortaan kunnen kuren zonder dat dat van hun vacantie-dagen wordt afgetrokken.

Tenslotte wil men mee ruimte laten voor particulier initiatief: par-ticuliere industriële bedrijven mogen nu ook produceren voor parti-culieren (niet meer alleen voor staatsbedrijven), een deel van de ge-nationaliseerde bedrijven zal aan de eigenaars worden terug-gegeven.

19 juni 1953

De opstand in Oost-Duitsland heeft ook aan de andere kant wat doden opgeleverd. Naar het schijnt is in Maagdenburg een politieagent op-gehangen door betogers en zijn in Gere politieagenten uit de ramen van hun politiebureau gesmeten. Er staat niet bij op welke verdieping die ramen lagen.
Tegenover deze officiële doden, die waarschijnlijk zelf eerst hadden geschoten op de betogers, staan nog eens twintig gedode demon-stranten in Maagdenburg. Daar had men de gevangenis weten te bezetten en de politieke gevangen vrijgelaten.
Ook in Jena, Leipzig en Dresden was er sprake van onlusten. De communisten en Russen hebben zoals altijd humorloos gereageerd. Eerst schieten ze mensen dood in de straten. Gearresteerden worden na een zogenaamd proces door een vuurpeloton geëxecuteerd. Het eerste slachtoffer heet Willi Goettling, een West-Berlijner. Op die manier willen ze de paranoia theorie dat buitenlanders het gedaan hebben blijkbaar bevestigen. De hand in eigen boezem steken, zelf verantwoordelijkheid nemen, ho maar. Het zijn overal dezelfde klootzakken.

18 juni 1953

Het is in Oost-Duitsland geheel uit de hand gelopen. Tienduizenden arbeiders zijn gisteren de straat opgekomen en hebben het gehele openbare leven in Oost-Berlijn ontwricht. Er werd nauwelijks gewerkt, en ook het openbaar vervoer lag stil.
De mensen demonstreerden in de straten waar de regeringsgebou-wen staan. Terwijl ze zongen en scholden werden winkelramen inge-gooid, een houten politiepost in brand gestoken en auto's van regeringsfunctionarissen op de kop gezet. Het neerhalen van de rode vlag op de Brandenburger Tor werd met groot gejuich ontvangen.
In het openbaar vervoer werd niet alleen gestaakt, er was ook een hoogspanningskabel doorgesneden zodat er in het geheel geen tram of trein kon rijden. De politie greep niet in. Russische troepen waren al wel bezig met het innemen van strategische posities en het graven van een loopgraaf rond de regeringswijk. Pas tegen de middag kwam er tegenactie: de Russen verschenen in pantserwagens en tanks op straat. In de Leipzigerstrasse werd met karabijnen en automatische wapens op de menigte geschoten. Een tank reed in op de massa en verpletterde twee personen. Op de Potzdammerplatz, de plaats waar de vier sectoren van de stad (de Franse, de Britse, de Amerikaanse en de Russische) elkaar raken, stonden duizenden Westberlijners de opstandigen aan te moedigen. Sommigen van hen overschreden de grens om daadwerkelijk steun te verlenen. Politieagenten werden belachelijk gemaakt, men nam hen de pet van het hoofd en gooide ze vrolijk in de lucht.

Bij de gevangenissen in Berlijn zouden grote menigten hebben ge-staan om de vrijlating van politieke gevangenen te eisen. Er kwam pas weer rust in de straten nadat de Russische commandant de staat van beleg had ingevoerd en een avondklok had ingesteld. Na negen uur mag niemand meer de straat op.

Ook in andere delen van Oost-Duitsland was het onrustig. In Maagdenburg en Erfurt zou gestaakt worden, in Brandenburg zouden ook demonstraties zijn.
Er zijn berichten dat er vandaag weer gewerkt wordt, maar niemand spreekt nog van een algehele werkhervatting. Wel zijn er berichten dat Russische tanks en infanterietroepen op weg zijn naar Berlijn.

Minstens zestien mensen zijn om het leven gekomen, honderden liggen in het ziekenhuis. Natuurlijk kregen het buitenland weer de schuld. "Provocateurs en fascistische agenten van vreemde mogend-heden" hadden het allemaal weer gedaan. Maar wel eerst toegeven aan de eis van een ongedaan making van de productienormen. Op dat soort socialisten zit niemand te wachten.

17 juni 1953

Er is een opstand in Oost-Duitsland! Blijkbaar is het daar toch niet zo socialistisch als de communisten beweren. Want het zijn de arbeiders die in opstand zijn gekomen. Duizenden bouwvakarbeiders protes-teerden gisteren in Oost-Berlijn tegen de verhoging van de prestatie-normen. Zij eisten het aftreden van de regering en vrije verkiezingen.

De regering gaf toe: men liet luidsprekerwagens omroepen dat men afzag van de verhoging. In een regeringscommuniqué werden ver-volgens staatsbedrijven die de normen ook hadden verhoogd ver-oordeeld. Maar de vlam was in de pan en het duveltje liet zich niet meer terugdrukken in het doosje.

De bouwvakkers hebben opgeroepen tot een algemene staking. Men wil niet alleen lagere prestatienormen, hogere lonen en lagere prij-zen, men wil vooral vrij zijn.
Vanmorgen hebben politie en leger ingegrepen. Communisme is mooi, maar arbeiders moeten wel hun bek houden. Er zijn barricades opgeworpen en ruiten van staatswinkels vernield. De zich socialis-tisch noemende S.E.D. heeft al Russische militairen en pantserwagens de straat op laten komen. Zo gaat het als het volk genoeg heeft van de bonzen die zich over zijn rug een genoeglijk leven hebben bezorgd.

De Rosenbergs maken geen schijn van kans met hun gratieverzoeken. Het zal hun gaan als Sacco en Vanzetti: slachtoffers van een systeem dat zondebokken zoekt voor eigen falen.