18 november 1957

Het hondje Laika (zoals men het de laatste tijd altijd noemt), is dood. De Russen hebben toegegeven dat ze met haar laatste (vloeibare) voedsel vergift mee naar binnen heeft gekregen. Omdat de zuurstof-voorraad op raakte was dat de enige mogelijkheid op een humane dood zeg maar. Dus dat naar buiten schieten en afdalen met een parachute was niet meer dan een mooi verhaal.

In Little Rock zijn nog steeds federale troepen nodig om neger-kinderen naar de school te kunnen laten gaan. De gouverneur pleegt openlijk obstructie door te verklaren dat er maar één oplossing is: terugtrekking van de zwarte kinderen van de school. Hoe lang kan zo iemand blijven zitten? In elk geval tot de volgende verkiezingen.

5 november 1957

Het hondje in de Russische satelliet, dat overigens Limontsjik (ci-troentje) blijkt te heten, wordt over enige tijd in de bus waarmee hij in de kunstmaan zit naar buiten geschoten en moet dan aan een para-chute naar de aarde dalen. Een sterk verhaal: er is op de hoogte waar de satelliet zich bevindt nauwelijks zuurstof. Of zou het beestje voorzien zijn van zuurstofflessen? Ik zou verbaasd zijn als ze hem niet gewoon laten creperen.

Het eerstvolgende grote Russische project is een satelliet die om de maan zal gaan wentelen en ons voor het eerst informatie zal verschaf-fen over de ons geheel onbekende achterkant van dat hemellichaam. We leven in nieuwe tijden.

4 november 1957

De Russen hebben alweer een kunstmaan de ruimte ingestuurd. Deze keer bevindt zich aan boord een hondje. De kunstmaan weegt meer dan 500 kg: dat betekent dat de Spoetnik inderdaad 80 kg woog, en niet 8 kg zoals de Amerikanen dachten. Dat betekent ook dat de voorsprong van de Russen behoorlijk groot is.

Het hondje heet Koedryavka (krulhaar) en het is een Laika (Russisch voor eskimoras). Het diertje is voorzien van meetapparatuur zodat men kan vaststellen hoe het reageert op zijn tocht in het heelal. Er is sprake van straling die de capsule kan doordringen en bovendien is er in de satelliet geen zwaartekracht: het dier zweeft dus.

De Russen zijn zo tevreden over de resultaten tot nog toe dat ze denken dat een reis naar de maan tot de mogelijkheden behoort. Een raket zou in 5 dagen de afstand van 384.000 km, negen keer de omtrek van de aarde, af kunnen leggen. Het zijn klootzakken, maar ze lappen het hem toch maar.

1 november 1957

Ze zijn er dan toch uitgekomen, de tandartsen en de ziekenfondsen. Een bindend advies heeft beide vastgelegd op een vergoeding van 27 cent per verrichtingsminuut. De fondsen hadden 21,5 cent geboden, de tandartsen 34,07 cent geëist.

Het grote verschil tussen fondsen en tandartsen is te verklaren uit de verschillen in werktijd die ze als uitgangspunt gebruikten. De fond-sen: 2000, de tandartsen: 1500 uur per jaar. De adviescommissie heeft vastgesteld dat een tandarts redelijk verdient als hij 1800 uur per jaar werkt. Op welk bedrag kom je dan uit? Mag je gewoon 1800 x 60 x 27 cent doen? Zou een tandarts 29.160 gulden per jaar verdie-nen? Of zijn al die minuten van dat jaar geen verrichtingsminuten? Ik heb geen idee. Dat zijn van die dingen waar je lang over kunt denken, maar het leidt naar niks. Je moet het gewoon vragen aan iemand die het weet. De tandarts!

Wat verdient een verpleegster. Toevallig vraagt Huize Avondlicht er een. Het salaris bedraagt max. f 440,- per maand met aftrek van kost en inwoning van f 97,25. Dat is op jaarbasis ongeveer f 5000,-. Dat is dan netto, maar het verschil met een tandarts is nog steeds gigan-tisch.

31 oktober 1957

De asfaltering van het marktplein gaat niet door. Gedeputeerde Sta-ten van de provincie hebben het bijbehorende gemeentelijke krediet van f 8500,- niet goedgekeurd. En dan wilde men, begrijp ik nu, al-leen nog maar een voetgangersstrook asfalteren. Fietsers en auto's zouden nog jarenlang over de kinderkopjes moeten blijven rijden. Wie eieren vervoert kan ook in de toekomst het marktplein maar beter mijden. Maar ja, hoe komen de bodes op het plein dan aan de eieren die ze naar de winkeliers in de dorpen brengen? Niet, want de kleine middenstand is toch gedoemd ten onder te gaan.
De zelfbedieningswinkel is in opkomst, de lasten voor zelfstandigen stijgen en stijgen en de mensen zullen als ze eenmaal allemaal een luxe auto hebben, hun boodschappen gaan doen in de steden. Voor de dorpswinkelier blijft alleen nog de noodboodschap over.
De groei van het autoverkeer en de steeds grotere motoren in de au-to's hebben er toe geleid dat men met ingang van morgen binnen de bebouwde kom niet harder mag rijden dan 50 km per uur. Alleen daar waar een bord staat 'maximaal 70 km toegestaan' mag men harder rijden.

Nog wat gemeentelijk nieuws: ten zuiden van het spoor heeft de ge-meente drie hectaren grond gekocht voor de bouw van nog een nieuwbouwwijk.

Tenslotte: Bovenburen-West wordt bloemenbuurt. Men zal proberen in elke straat de bij de naam horende bloemen te planten. Ik denk dat in de huizen van die straten dan ook wel de bijbehorende snijbloe-men op tafel zullen komen te staan. Dat zal je in de bomenbuurt niet gebeuren!

24 oktober 1957

Hongaars grapje: de Spoetnik is in de V.S. geland en heeft politiek asiel gevraagd.

9 oktober 1957

De satelliet is aan het dalen. Hij bevindt zich nu op 25.000 km. (Ik snap het ook niet. Eerst zat hij op 9 kilometer). Hij is gemaakt van aluminium-legeringen en heeft vier antennes. Alle meetapparatuur aan boord werkt op batterijen (later wil men rechtstreeks gebruik maken van zonnestralen), en de meetresultaten kunnen door de fre-quentie van de verzonden tonen te wijzigen als radioberichten naar de aarde gezonden.

Er wordt al gespeculeerd over bemande vluchten en de Russen zou-den van plan zijn een lanceerplatform in de ruimte te bouwen, om van daaruit raketten het heelal in te kunnen sturen. Men denkt overi-gens dat het gewicht van de satelliet een factor tien minder is dan men tot nog heeft gedacht. Dus ruim 8 kilo. Een raket die 80 kilo om-hoog kan brengen zou namelijk 80 ton moeten wegen en dat levert onoverkomelijke constructieproblemen op. De satelliet heeft ook een naam: Spoetnik ('reisgezel').

6 oktober 1957

Er is niets in onze tijd waar geen koude oorlogslucht aan zit. Het feit dat de Russen een kunstmaan hebben kunnen lanceren wijst erop dat ze met atoombommen op een raket gemonteerd de Verenigde Staten kunnen bereiken. De Amerikanen hebben een achterstand: zij kunnen pas volgend jaar een satelliet de ruimte insturen.
De Russen willen op korte termijn nieuwe en grotere satellieten de ruimte in sturen: deze zullen zijn voorzien van camera's en meet-instrumenten en moeten dus ook weer veilig kunnen landen (om de foto's en meetresultaten in handen te krijgen).
De satelliet die nu rondvliegt zal ooit, maar wanneer weet men niet, weer naar beneden komen. Hoe lang het ding in een baan om de aar-de zal kunnen blijven is afhankelijk van de luchtweerstand op de 9 kilometer hoogte waar hij zich nu bevindt. Uit het feit dat de snel-heid van de satelliet niet verandert leidt men af dat er weinig weer-stand op die hoogte is. Daaruit volgt niet alleen dat de satelliet nog wel een tijdje rond zal blijven cirkelen, maar ook dat vluchten naar de maan tot de mogelijkheden behoren!

In Polen is het nog onrustig.

5 oktober 1957

We hebben er een maan bij. Een kunstmaan! De Russen hebben met een raket een soort voetbal in de ruimte gebracht die rondjes draait om de aarde en daarbij signalen uitzendt. Je kunt je nauwelijks voor-stellen wat voor krachten komen kijken bij zo'n prestatie. De zoge-naamde satelliet werd met een raket omhoog gebracht die een snel-heid moest bereiken van acht kilometer per seconde! Buiten de damp-kring, op 900 kilometer hoogte, werden raket en satelliet gescheiden en nu vliegt het ding in iets meer dan anderhalf uur een rondje om de aarde. Dat betekent dat hij een snelheid heeft van ongeveer 29.000 kilometer per uur.
De kunstmaan bevat twee zenders: de ene kun je horen over de radio horen piepen op zeven en een halve meter, de andere op vijftien me-ter. Bij zonsopgang en zonsondergang is de satelliet (58 cm in door-snede; 83,6 kilo) met een verrekijker zien als een klein, snel bewe-gend stipje.

In Polen zijn weer demonstraties: Gomulka heeft zijn beloftes niet waar kunnen maken. Dat was te verwachten, want ze lopen daar aan de leiband van Rusland. De politie en zogenaamde arbeidersmilities traden met harde hand tegen de betogers op. De geheime politie blies natuurlijk ook zijn partijtje mee.

26 september 1957

Eisenhowers draconische maatregelen hebben effect. Er stonden niet alleen soldaten rond de school in Little Rock, zo'n 350 man, maar ook binnen waren ze aanwezig. Ze begeleidden de zwarte leerlingen van het ene lokaal naar het andere, en brachten ze uiteindelijk ook weer naar buiten. Daar werden zo onder bescherming weer met auto's naar huis gebracht. Aanvankelijk stonden er nauwelijks mensen bij de school, ze werden gemaand door te lopen, maar later kwam het tot incidenten, waarbij een blanke werd gestoken met een bajonet en een andere werd geslagen met de kolf van een geweer. Van de 2000 blanke leerlingen waren 750 bij wijze van protest afwezig.
Hier in Winschoten heerst een ander soort koorts: de griep. Het virus is al de hele wereld over geweest en moest dus uiteindelijk ook hier wel komen. Op enkele scholen is maar 50 % van de leerlingen aanwe-zig. De rest ligt ziek in bed. Van de lessen kwam toch al niet veel terecht omdat ook veel onderwijzers en leraren ziek zijn. De scholen op het Omsnijdingskanaal en de Hoogklei zijn gesloten, net als het internaat van de B.L.O. Gelukkig heeft de griepepidemie een rustig verloop en herstellen de meeste mensen voorspoedig.

25 september 1957

In Little Rock zijn 500 man luchtlandingstroepen aangekomen. Daar-naast zijn de 10.000 man van de Nationale Garde van Arkansas inge-deeld bij het Amerikaanse leger. President Eisenhower zei dat de V.S. zich niet kon veroorloven er van beschuldigd te worden een loopje te nemen met de beginselen die vastgelegd zijn in het handvest van de Verenigde Naties. Dat zou alleen de vijand in de kaart spelen.
In Little Rock zijn weer gevechten geweest, maar de leerlingen heb-ben nog niet geprobeerd weer naar school te gaan.

De gouverneur van Arkansas noemde de maatregelen van de presi-dent het begin van een koude oorlog. De gouverneur van Georgia was van mening dat Eisenhower de grondwet had verscheurd. De senator van South Carolina heeft Arkansas opgeroepen Eisenhower met ge-weld te bestrijden. Blijkbaar willen ze nog niet in hun nederlaag geloven. In Oklahoma gaat de rassenintegratie op de scholen zonder problemen: op driekwart van de scholen worden nu alle leerlingen toegelaten.

24 september 1957

Het is behoorlijk uit de hand gelopen in Little Rock. Acht neger-leerlingen waren de school via een zijingang binnengekomen, maar werden daar mishandeld door blanke medeleerlingen. Zij zijn onder politiebegeleiding weer naar huis gebracht. Een tweede groep zwarte leerlingen had geprobeerd bij wijze van afleidingsmanoeuvre via de hoofdingang naar binnen te gaan, maar zij werden tegen gehouden door zo'n tweehonderd mannen en vrouwen.
Toen bleek dat een groep gekleurde leerlingen toch in de school was, kwam een deel van de blanke leerlingen weer naar buiten. Blanke be-togers hebben geprobeerd het gebouw te bestormen, maar werden tegen gehouden door de politie. Op het schoolplein ontstonden ver-scheidene vechtpartijen.
In reactie op deze gebeurtenissen heeft president Eisenhower een proclamatie ondertekend die de inzet van federale troepen buiten de gouverneur om mogelijk maakt.

In Nederland hebben de ziekenfondsen en de tandartsen hun conflict opgelost. De fondsen hebben zich er blijkbaar bij neergelegd dat de tandartsen kleine zelfstandigen blijven.

Restitutie van kosten die verzekerden in de achterliggende periode hebben gemaakt is overigens niet mogelijk. Ook teruggave van pre-mies wordt niet overwogen, omdat men verwacht dat het daarmee gemoeide bedrag gebruikt zal worden om achterstallig onderhoud te betalen. Bovendien zou terugbetaling tot administratieve rompslomp leiden, en dus geld kosten, en worden de premies volgend jaar toch hoger. Zo lust ik er ook nog wel eentje.

23 september 1957

De troepen rond de school in Little Rock zijn weg. De gouverneur is verboden nog langer maatregelen te nemen die het kinderen belet de school te bezoeken. De burgemeester van de plaats zal politie inzet-ten om de negerleerlingen te beschermen.

9 september 1957

Niet alleen in Arkansas verzet men zich tegen de integratie van negers, in talloze andere staten van de V.S. is dat ook het geval. President Eisenhower heeft gedreigd met de inzet van federale troepen als de gouverneurs van deze staten zich blijven verzetten tegen het toelaten van negerkinderen op scholen. Het zijn natuurlijk niet alleen de autoriteiten die zich tegen integratie verzetten, ook ouders en leerlingen zijn actief bezig negerleerlingen buiten de school te houden; hetzij via oudercommissies, hetzij via fysiek geweld.