26 april 1958

Het bejaardentehuis in het Hemelrijk is bijna klaar. Het heet Rensel-heerdt en er zal plaats zijn voor zo'n 110 mensen. Er zijn 66 eenper-soonskamers en 22 tweepersoons. Men verwacht nu al dat het ge-bouw op korte termijn te klein is: van de 88 kamers zijn er al 82 vergeven. Het tehuis is bedoeld voor mensen die zich niet echt zelf meer kunnen redden. De meeste toekomstige bewoners zijn dan ook om en nabij de tachtig jaar.
Het gebouw heeft twee vleugels, een luxe en een minder luxe. In de luxe vleugel heeft elke kamer een eigen wastafel, op de minder luxe vleugel niet. Verder zijn alle voorzieningen gemeenschappelijk: wc's, bakkamers, doucheruimtes en (om een kopje thee te zetten) keuken-tjes.
De bewoners van Renselheerdt hoeven niet zelf te koken: dat gebeurt in de centrale keuken. Men eet gemeenschappelijk in de grote zaal. Verder komen er nog recreatieruimten en een bibliotheek zodat de oudjes eigenlijk het 'huis' niet meer uit hoeven. De verzorging van de oude van dagen ligt in handen van zeventien personeelsleden. Dus die hebben meer dan genoeg te doen.

5 april 1958

Men zegt wel eens (of was het Marx?) dat de geschiedenis zich her-haalt: de eerste keer is het een drama, de tweede keer een klucht.

Blijkbaar kan de geschiedenis zich ook geografisch verplaatsen. Ter-wijl in Rusland de anti-Stalinist (wat dat ook mag betekenen) Kroet-sjef alle macht naar zich toe trekt, is in Nederland partijsecretaris Paul de Groot bezig met een grote schoonmaak in omgekeerde zin: degenen die op de lijn van Kroetsjef zitten - voorzitter Wagenaar, Gortzak, Brandsen en Reuter - worden weggewerkt en zwart gemaakt. De communistische vakbond EVC (Eenheidsvakcentrale) heeft onder deze praktijk zwaar te leiden, omdat Brandsen en Reuter daar belang-rijke lieden zijn.
Maar de belangen van de arbeidersklasse vallen blijkbaar samen met die van Paul de Groot, want hij is bereid de EVC op te offeren aan zijn eigen machtsaspiraties. En zo hoort het ook: de communisten zullen aan hun eigen drijven ten onder gaan.

In Winschoten merk je trouwens niets van dat alles: Haagsma en Striezenau blijven rustig op hun plaats zitten. Het zijn eigenlijk sociaal-democraten met een afwijkende mening over Rusland. Ze houden de PvdA op het rechte, linkse, pad.

1 februari 1958

De Amerikanen hebben eindelijk dan ook hun kunstmaan. Het dingetje weegt 12,365 kg. Tsja, als je het niet van de snelheid kunt hebben, dan moet het maar van de precisie.

Dat geldt niet voor Gedeputeerden Staten van de provincie Gronin-gen: om de CPN in Finsterwolde dwars te zitten hebben zij gemeend deze gemeente geen enkele woning toe te moeten wijzen. Met andere woorden: er mag daar niet gebouwd worden. Dat zal de Finsterwol-mers naar de PvdA toedrijven! Ha!

11 januari 1958

Er is een nieuwe Nederlandse partij opgericht. Niks nieuws zul je zeggen. Maar toch wel. Het is een partij die het verdomd te kiezen tussen de Amerikanen en de Russen, een partij die een principieel pacifisme voorstaat. (Misschien iets voor Juliana). Maar het is ook een socialistische partij. Ik had er tot nu toe niets van gehoord, maar nu is professor Donkersloot overgestapt van de PvdA naar deze nieuwe partij, de PSP (Pacifistisch Socialistische Partij).

De Russen doen experimenten met bemande ruimtevaartuigen. Ze zijn blijkbaar nog niet in staat een mens een rondje om de aarde te laten draaien, maar ze zijn wel onderweg daarheen.

18 november 1957

Het hondje Laika (zoals men het de laatste tijd altijd noemt), is dood. De Russen hebben toegegeven dat ze met haar laatste (vloeibare) voedsel vergift mee naar binnen heeft gekregen. Omdat de zuurstof-voorraad op raakte was dat de enige mogelijkheid op een humane dood zeg maar. Dus dat naar buiten schieten en afdalen met een parachute was niet meer dan een mooi verhaal.

In Little Rock zijn nog steeds federale troepen nodig om neger-kinderen naar de school te kunnen laten gaan. De gouverneur pleegt openlijk obstructie door te verklaren dat er maar één oplossing is: terugtrekking van de zwarte kinderen van de school. Hoe lang kan zo iemand blijven zitten? In elk geval tot de volgende verkiezingen.

5 november 1957

Het hondje in de Russische satelliet, dat overigens Limontsjik (ci-troentje) blijkt te heten, wordt over enige tijd in de bus waarmee hij in de kunstmaan zit naar buiten geschoten en moet dan aan een para-chute naar de aarde dalen. Een sterk verhaal: er is op de hoogte waar de satelliet zich bevindt nauwelijks zuurstof. Of zou het beestje voorzien zijn van zuurstofflessen? Ik zou verbaasd zijn als ze hem niet gewoon laten creperen.

Het eerstvolgende grote Russische project is een satelliet die om de maan zal gaan wentelen en ons voor het eerst informatie zal verschaf-fen over de ons geheel onbekende achterkant van dat hemellichaam. We leven in nieuwe tijden.

4 november 1957

De Russen hebben alweer een kunstmaan de ruimte ingestuurd. Deze keer bevindt zich aan boord een hondje. De kunstmaan weegt meer dan 500 kg: dat betekent dat de Spoetnik inderdaad 80 kg woog, en niet 8 kg zoals de Amerikanen dachten. Dat betekent ook dat de voorsprong van de Russen behoorlijk groot is.

Het hondje heet Koedryavka (krulhaar) en het is een Laika (Russisch voor eskimoras). Het diertje is voorzien van meetapparatuur zodat men kan vaststellen hoe het reageert op zijn tocht in het heelal. Er is sprake van straling die de capsule kan doordringen en bovendien is er in de satelliet geen zwaartekracht: het dier zweeft dus.

De Russen zijn zo tevreden over de resultaten tot nog toe dat ze denken dat een reis naar de maan tot de mogelijkheden behoort. Een raket zou in 5 dagen de afstand van 384.000 km, negen keer de omtrek van de aarde, af kunnen leggen. Het zijn klootzakken, maar ze lappen het hem toch maar.

1 november 1957

Ze zijn er dan toch uitgekomen, de tandartsen en de ziekenfondsen. Een bindend advies heeft beide vastgelegd op een vergoeding van 27 cent per verrichtingsminuut. De fondsen hadden 21,5 cent geboden, de tandartsen 34,07 cent geëist.

Het grote verschil tussen fondsen en tandartsen is te verklaren uit de verschillen in werktijd die ze als uitgangspunt gebruikten. De fond-sen: 2000, de tandartsen: 1500 uur per jaar. De adviescommissie heeft vastgesteld dat een tandarts redelijk verdient als hij 1800 uur per jaar werkt. Op welk bedrag kom je dan uit? Mag je gewoon 1800 x 60 x 27 cent doen? Zou een tandarts 29.160 gulden per jaar verdie-nen? Of zijn al die minuten van dat jaar geen verrichtingsminuten? Ik heb geen idee. Dat zijn van die dingen waar je lang over kunt denken, maar het leidt naar niks. Je moet het gewoon vragen aan iemand die het weet. De tandarts!

Wat verdient een verpleegster. Toevallig vraagt Huize Avondlicht er een. Het salaris bedraagt max. f 440,- per maand met aftrek van kost en inwoning van f 97,25. Dat is op jaarbasis ongeveer f 5000,-. Dat is dan netto, maar het verschil met een tandarts is nog steeds gigan-tisch.

31 oktober 1957

De asfaltering van het marktplein gaat niet door. Gedeputeerde Sta-ten van de provincie hebben het bijbehorende gemeentelijke krediet van f 8500,- niet goedgekeurd. En dan wilde men, begrijp ik nu, al-leen nog maar een voetgangersstrook asfalteren. Fietsers en auto's zouden nog jarenlang over de kinderkopjes moeten blijven rijden. Wie eieren vervoert kan ook in de toekomst het marktplein maar beter mijden. Maar ja, hoe komen de bodes op het plein dan aan de eieren die ze naar de winkeliers in de dorpen brengen? Niet, want de kleine middenstand is toch gedoemd ten onder te gaan.
De zelfbedieningswinkel is in opkomst, de lasten voor zelfstandigen stijgen en stijgen en de mensen zullen als ze eenmaal allemaal een luxe auto hebben, hun boodschappen gaan doen in de steden. Voor de dorpswinkelier blijft alleen nog de noodboodschap over.
De groei van het autoverkeer en de steeds grotere motoren in de au-to's hebben er toe geleid dat men met ingang van morgen binnen de bebouwde kom niet harder mag rijden dan 50 km per uur. Alleen daar waar een bord staat 'maximaal 70 km toegestaan' mag men harder rijden.

Nog wat gemeentelijk nieuws: ten zuiden van het spoor heeft de ge-meente drie hectaren grond gekocht voor de bouw van nog een nieuwbouwwijk.

Tenslotte: Bovenburen-West wordt bloemenbuurt. Men zal proberen in elke straat de bij de naam horende bloemen te planten. Ik denk dat in de huizen van die straten dan ook wel de bijbehorende snijbloe-men op tafel zullen komen te staan. Dat zal je in de bomenbuurt niet gebeuren!

24 oktober 1957

Hongaars grapje: de Spoetnik is in de V.S. geland en heeft politiek asiel gevraagd.

9 oktober 1957

De satelliet is aan het dalen. Hij bevindt zich nu op 25.000 km. (Ik snap het ook niet. Eerst zat hij op 9 kilometer). Hij is gemaakt van aluminium-legeringen en heeft vier antennes. Alle meetapparatuur aan boord werkt op batterijen (later wil men rechtstreeks gebruik maken van zonnestralen), en de meetresultaten kunnen door de fre-quentie van de verzonden tonen te wijzigen als radioberichten naar de aarde gezonden.

Er wordt al gespeculeerd over bemande vluchten en de Russen zou-den van plan zijn een lanceerplatform in de ruimte te bouwen, om van daaruit raketten het heelal in te kunnen sturen. Men denkt overi-gens dat het gewicht van de satelliet een factor tien minder is dan men tot nog heeft gedacht. Dus ruim 8 kilo. Een raket die 80 kilo om-hoog kan brengen zou namelijk 80 ton moeten wegen en dat levert onoverkomelijke constructieproblemen op. De satelliet heeft ook een naam: Spoetnik ('reisgezel').

6 oktober 1957

Er is niets in onze tijd waar geen koude oorlogslucht aan zit. Het feit dat de Russen een kunstmaan hebben kunnen lanceren wijst erop dat ze met atoombommen op een raket gemonteerd de Verenigde Staten kunnen bereiken. De Amerikanen hebben een achterstand: zij kunnen pas volgend jaar een satelliet de ruimte insturen.
De Russen willen op korte termijn nieuwe en grotere satellieten de ruimte in sturen: deze zullen zijn voorzien van camera's en meet-instrumenten en moeten dus ook weer veilig kunnen landen (om de foto's en meetresultaten in handen te krijgen).
De satelliet die nu rondvliegt zal ooit, maar wanneer weet men niet, weer naar beneden komen. Hoe lang het ding in een baan om de aar-de zal kunnen blijven is afhankelijk van de luchtweerstand op de 9 kilometer hoogte waar hij zich nu bevindt. Uit het feit dat de snel-heid van de satelliet niet verandert leidt men af dat er weinig weer-stand op die hoogte is. Daaruit volgt niet alleen dat de satelliet nog wel een tijdje rond zal blijven cirkelen, maar ook dat vluchten naar de maan tot de mogelijkheden behoren!

In Polen is het nog onrustig.

5 oktober 1957

We hebben er een maan bij. Een kunstmaan! De Russen hebben met een raket een soort voetbal in de ruimte gebracht die rondjes draait om de aarde en daarbij signalen uitzendt. Je kunt je nauwelijks voor-stellen wat voor krachten komen kijken bij zo'n prestatie. De zoge-naamde satelliet werd met een raket omhoog gebracht die een snel-heid moest bereiken van acht kilometer per seconde! Buiten de damp-kring, op 900 kilometer hoogte, werden raket en satelliet gescheiden en nu vliegt het ding in iets meer dan anderhalf uur een rondje om de aarde. Dat betekent dat hij een snelheid heeft van ongeveer 29.000 kilometer per uur.
De kunstmaan bevat twee zenders: de ene kun je horen over de radio horen piepen op zeven en een halve meter, de andere op vijftien me-ter. Bij zonsopgang en zonsondergang is de satelliet (58 cm in door-snede; 83,6 kilo) met een verrekijker zien als een klein, snel bewe-gend stipje.

In Polen zijn weer demonstraties: Gomulka heeft zijn beloftes niet waar kunnen maken. Dat was te verwachten, want ze lopen daar aan de leiband van Rusland. De politie en zogenaamde arbeidersmilities traden met harde hand tegen de betogers op. De geheime politie blies natuurlijk ook zijn partijtje mee.

26 september 1957

Eisenhowers draconische maatregelen hebben effect. Er stonden niet alleen soldaten rond de school in Little Rock, zo'n 350 man, maar ook binnen waren ze aanwezig. Ze begeleidden de zwarte leerlingen van het ene lokaal naar het andere, en brachten ze uiteindelijk ook weer naar buiten. Daar werden zo onder bescherming weer met auto's naar huis gebracht. Aanvankelijk stonden er nauwelijks mensen bij de school, ze werden gemaand door te lopen, maar later kwam het tot incidenten, waarbij een blanke werd gestoken met een bajonet en een andere werd geslagen met de kolf van een geweer. Van de 2000 blanke leerlingen waren 750 bij wijze van protest afwezig.
Hier in Winschoten heerst een ander soort koorts: de griep. Het virus is al de hele wereld over geweest en moest dus uiteindelijk ook hier wel komen. Op enkele scholen is maar 50 % van de leerlingen aanwe-zig. De rest ligt ziek in bed. Van de lessen kwam toch al niet veel terecht omdat ook veel onderwijzers en leraren ziek zijn. De scholen op het Omsnijdingskanaal en de Hoogklei zijn gesloten, net als het internaat van de B.L.O. Gelukkig heeft de griepepidemie een rustig verloop en herstellen de meeste mensen voorspoedig.