15 oktober 1960

Het bericht komt uit Straatsburg; de bron is een Belg: er schijnt in de grond onder onze Groningse voeten een enorme aardgasbel te zitten. Proefboringen bij Heveskes en Slochteren wijzen erop dat het gaat om 300 miljard kubieke meter. De Nederlandse Aardoliemaatschap-pij (NAM) heeft tot nog toe niets over een dergelijke reusachtige vondst naar buiten gebracht.
De betrokken gemeenten verwachten weinig voordeel te hebben, maar misschien kan het gas gebruikt worden in nieuwe chemische industrieën. Of zou het soms ook in de kachel kunnen? In elk geval zou het eerlijk zijn als het arbeidsoverschot in onze provincie door de vondst wat verminderd zou worden. Wij zitten er niet op te wachten dat ons gas werkgelegenheid schept in Zuid-Holland.

In Straatsburg was er trouwens sprake van gas onder de Waddenzee. Het is dus allemaal weer rijkelijk vaag en de enige die meer defini-tieve mededelingen zou kunnen doen, de NAM, houdt zijn mond stijf gesloten. Men schijnt nog in onderhandeling te zijn met particuliere maatschappijen over de manier waarop het gasveld geëxploiteerd zal worden.

14 september 1960

Naast de idioten die de hele Waddenzee willen inpolderen heb je ook gekken die industrieel afvalwater in de Waddenzee willen lozen. Op een vergadering van Groningse hotemetoten uit industrie en bestuur is vastgesteld dat normale zuivering van het afvalwater veel te duur is. Alleen al voor de Veenkoloniën zou het gaan om een bedrag van 500 miljoen gulden.
Men denkt erover om twee persleidingen aan te leggen: een van het industriegebied rond het Hoendiep (dat wil zeggen: Hoogkerk) naar de Waddenzee zelf, een van de Veenkoloniën naar de Eems. Men re-kent erop dat het zelfreinigend vermogen van de Waddenzee voldoen-de is om het afvalwater te kunnen verwerken.
De leiding van Hoogkerk naar zee zou 27,5 km lang moeten worden en een diameter van 1,22 meter moeten hebben. Een dergelijke buis zou per minuut 70 kuub afvalwater naar zee vervoeren. Inclusief secundaire pijpen (van de fabrieken naar de persleiding) en pompen kost dat ruim 9 miljoen gulden.
Voor de Veenkoloniën zijn de getallen nog groter: er moet per mi-nuut 110 kubieke meter afvalwater moeten worden weggevoerd, wat vraagt om een buis met een doorsnede van 1,52 meter. De stinkende smurrie zou vanuit alle fabrieken, die ruwweg liggen in de driehoek Pekela - Veendam - Winschoten, eerst naar Zuidbroek moeten wor-den gepompt en daar moeten worden verzameld in een gesloten bas-sin. De kosten voor dit traject worden geschat op 27,5 miljoen. Om de troep vervolgens naar de Eems te krijgen zou de eigenlijke smeer-pijp (van 22 km) het bassin moeten verbinden met de zee. Deze verbinding kost inclusief bassin 8,5 miljoen gulden. De jaarlijks terugkerende kosten worden geschat op ruim anderhalf miljoen gulden. Op die manier is men redelijk goedkoop van de stank, en wat daar verder mee gepaard mag gaan, verlost. Maar tegen welke prijs?

P.S. Er valt ook nog iets te lachen: de totowet is in de Eerste Kamer verworpen!

12 september 1960

Er komt maar geen eind aan de Planta-affaire. Nu ook nog eens tientallen mensen ziek zijn geworden door het eten van andere merken Unilever-margarine, dit hoewel het bedrijf bezweert dat de nieuwe emulgator alleen aan Planta-rood is toegevoegd, heeft de regering gelast dat alle merken Unilever-margarine niet meer verkocht mogen worden. Alleen het merk dat in de plaats kwam van Planta, 'Diane', is uitgesloten van dit verbod.

In de winkels is men druk bezig de margarine uit de schappen te verwijderen. Bovendien wordt er zo massaal margarine terugge-bracht dat bijna alle winkeliers een personeelslid hebben vrijge-maakt om al die pakjes in te nemen. Vele huisvrouwen kopen boter onder het motto 'liever arm, dan ziek'. Er zijn echter ook tallozen die zich van de hele affaire niets aantrekken. Zij hebben de foute margarine gebruikt, maar er geen uitslag of iets dergelijks van gekregen. Blijkbaar is niet iedereen gevoelig voor de toegevoegde stof. Toch zijn er weer twee sterfgevallen gemeld. Het blijft een raadsel.

10 september 1960

Hoewel het kleuteronderwijs tegenwoordig gratis is, gaan in Winscho-ten toch nog veel kinderen van vier jaar niet naar de kleuterschool. Vele ouders vinden hun kleuters nog te klein om naar school te gaan en houden ze liever nog een beetje in huis. Daar kunnen ze ook spelen en hebben de moeders zelf toezicht. Het is natuurlijk ook hartstikke gezellig.
Had ik kinderen, ik zou ze helemaal niet naar school laten gaan. Het is toch eigenlijk te gek dat je een belangrijk deel van hun opvoeding in handen legt van mensen die je nauwelijks kent. Ik begrijp ook wel dat het recht op onderwijs voor iedereen een geweldige vooruitgang is geweest, dat was nou eens echt vooruitgang, maar aan de andere kant heeft het ook iets merkwaardigs. Nou ja, eigenlijk heb ik er niets mee te maken, dus waar bemoei ik me mee.

8 september 1960

Het aantal zieken door het eten van Planta wordt geschat op 50.000 tot 100.000 mensen. Sommige zijn alleen maar een tijdje onwel, anderen liggen doodziek in het ziekenhuis. De ziekte gaat gepaard met een aandoening van de huid, wat vrij onschuldig klinkt, maar niet is. De stof die Unilever aan de margarine had toegevoegd was een zoge-naamde emulgator. Deze zorgt er voor dat alle ingrediënten van de margarine bij elkaar blijven. Er zaten altijd al emulgatoren in de Plan-ta, maar men blijft steeds op zoek naar nieuwe (zeg maar: goedkope-re) stoffen. En dan denk je dat je alleen maar margarine op je brood smeert!

1 september 1960

Puur natuur is misschien toch het beste. Hoewel ik zelf nog altijd boter op brood doe, veruit het lekkerst, zijn toch miljoenen mensen over gegaan op margarine. Dat is ook veel goedkoper. Maar eigenlijk weet je niet precies wat je koopt als je in de zelfbediening een pakje margarine in je winkelmandje gooit. Dergelijk wantrouwen is niet geheel ten onrechte: Van den Bergh en Jurgens (Unilever) hebben aan de Planta iets toegevoegd dat voor de gezondheid niet al te best bleek. Er zouden al drie mensen aan zijn overleden en duizenden zijn er ziek van geworden.

7 juli 1960

Je houdt het niet voor mogelijk, maar de regering heeft een aantal keren moeten dreigen met een kabinetscrisis om de totowet er door te krijgen. Uiteindelijk hebben kabinet en kamer elkaar gevonden op een hoofdprijs van f 50.000,-, een maximum inleg van f 2,- per persoon en een monopolie voor de KNVB. VVD en PvdA waren eigenlijk tegen een beperking van de hoofdprijs en wilden bovendien twee toto's toelaten. Waarin een klein land groot kan zijn!

16 juni 1960

Een sportonderwerp, nou ja sport, dat de gemoederen al jaren bezig houdt is de voetbaltoto. Men kan daarbij gokken op de uitslagen van voetbalwedstrijden.
Ik heb het nooit zo precies gevolgd, maar de clou schijnt te zijn dat gokken in Nederland eigenlijk verboden is, maar aan de andere kant is de toto zo populair dat men toch niet echt durft in te grijpen.
De regering heeft nu eindelijk besloten waar de grens ligt: de inleg mag niet meer zijn dan f 1,- per persoon omdat anders het gezins-inkomen in gevaar komt. Bovendien is er een maximum gesteld aan de hoofdprijs: f 25.000,-.
De KNVB, de voetbalbond, krijgt het monopolie over de toto: ande-re 'voetbalpools' zijn niet meer toegestaan. Ook over de opbrengsten wil de overheid bij wet gaan beschikken. Deze moeten voor drie-kwart besteed worden aan sport en voor een kwart aan cultureel, maatschappelijk en charitatief werk.

17 mei 1960

Een sportmens ben ik niet. Sport is toch meer iets voor jonge men-sen, en ik ben veel, maar dat niet. Maar nu is er toch iets speciaals gebeurd in Winschoten. Of eigenlijk, niet in Winschoten, maar in Groningen. De spits van WVV, Klaas Nuninga, is semi-prof geworden bij Be-Quick. Hij zit nog steeds op de kweekschool, blijft daar ook op, maar denkt dat hij als voetballer meer kan gaan verdienen. Gezien de onderwijzerssalarissen heeft hij daar waarschijnlijk wel gelijk in.Hier in Winschoten reageert men dubbelzinnig: men vindt het zuur voor WVV die voor f 3000,- haar beste speler verliest - hij was vanaf zijn zevende lid van deze vereniging die hem de mogelijkheid gaf gedurende twaalf jaar zijn talent te ontwikkelen -, maar is anderzijds trots omdat een Winschoter toch maar mooi zo goed blijkt te zijn dat hij met voetballen zijn geld kan gaan verdienen.

3 mei 1960

Caryl Chessman is dood. De Verenigde Staten van Noord-Amerika hebben hem om het leven gebracht. Ze hebben hem vastgebonden op een stoel waaronder een bak met zwavelzuur stond. Boven die bak hing een container met bolletjes blauwzuur. De beul hoefde niets anders te doen dan een hendel over te halen: het blauwzuur viel in het zwavelzuur en het gas dat daardoor ontstond vergiftigde Chessman. Hij stierf in acht minuten. Behoorlijk inhumaan lijkt mij.

2 mei 1960

De Winschoter cabaretier Harry Dietrich (eigenlijk Harry Dieterman) is plotseling overleden. Hij werd 48 jaar. Veels te jong.
Vandaag zal vermoord worden Caryl Chessman. Hij is negen jaar geleden ter dood veroordeeld wegens ontvoering en verkrachting, maar heeft zijn schuld altijd ontkend. Door talloze processen te voeren en door het publiek te mobiliseren met behulp van boeken over zijn geval wist Chessman zijn executie jarenlang uit te stellen, maar nu lijkt hij toch gedoemd.

21 maart 1960

Eindelijk werd er ook in Nederland eens echt gestaakt. De bouw heeft ruim twee weken plat gelegen door een gezamenlijke actie van NVV-, KAB- en CNV-bouwvakbonden.
Waarom het precies ging is mij niet geheel duidelijk. Het schijnt te maken te hebben met het doorberekenen van de nieuwe, verhoogde lonen bij al lopende projecten. Volgens de werkgevers gaat hun dat 50 miljoen gulden kosten omdat zij bij de aanbieding uit zijn gegaan van de oude lonen. De vakbonden zijn echter van mening dat de werknemers met dit probleem niets te maken hebben. De rechter ondersteunde dit standpunt.
Uiteindelijk was het de regering die de werkgevers dwong de CAO te ondertekenen. Zij deed dat door het ondertekenen van een prijzen-beschikking. Daarop gingen de werkgevers -liberalen, katholieken en christenen - accoord met de voorgestelde CAO.

5 maart 1960

Ik meen me te herinneren dat ik het er al eens eerder over gehad heb: de doorbraak van de Venna naar de Stationsweg. Er is nu een tekening waarop men kan zien hoe een deel van de Winschoter binnenstad voor deze doorbraak verwoest zal worden. Ik heb die kaart voor je overgetekend. De pijl geeft natuurlijk aan waar gebroken zal worden.

Op zo'n kaart ziet het er nog redelijk vredelievend uit, maar in werkelijkheid staan langs al die straten huizen die tegen de grond moeten.
Het doel van de doorbraak? Men wil binnenstad en omgeving een gestalte geven die een gezonde functionele ontwikkeling mogelijk maakt. Gooi maar in mijn pet.
Men verwacht dat de aanwijzing van Winschoten als industriekern zal leiden tot groei van de bevolking. Dat betekent ook dat B&W en de ambtenaren een salarisverhoging krijgen: zij worden betaald naar de grootte van hun gemeente, waarbij 18.000 inwoners een magische grens is.
Meer inwoners en meer geld onder die inwoners betekenen meer omzet voor de winkeliers. Die omzet moet blijkbaar gerealiseerd worden in het centrum van Winschoten (niet in de buitenwijken en al helemaal niet in Veendam). Daarom moet de binnenstad bereikbaar worden voor auto's. Blijkbaar heeft de Winschoter middenstand een speciale ingang op het stadhuis.

17 februari 1960

Een van de idee-fixes die de Nederlandse politiek beheersen is de inpoldering van alle zeegebieden die niet direct tot de Noordzee behoren. Blijkbaar zien politici bij eb droogvallende gebieden voor-namelijk als modderige poelen met schelpdieren en vogels. Het zal je dus niet verbazen dat de Waddenzee hoog op de lijst staat van in te polderen gebieden.
Men wil beginnen met de Lauwerszee, alleen is er nog geen geld voor beschikbaar. De regering heeft zelfs nog geen beslissing genomen over inpoldering. Ook verbetering van de bestaande dijken of enkel afsluiting van de Lauwerszee behoren tot de mogelijkheden. De Kamer is unaniem voor inpoldering, maar de regeringsfracties willen de regering nog wel wat tijd geven.