23 februari 1961

Televisie is niet alleen duur in de aanschaf, maar ook in de productie. Toch hebben al 800.000 mensen in Nederland een t.v. Zij konden onlangs kijken naar de duurste televisieproductie ooit gemaakt in Ne-derland: de VARA zond de Dreigroschenoper uit met in de hoofdrol Joop Doderer. De vraag is natuurlijk - je woont in Nederland of je woont er niet - wie gaat dat betalen?
De regering stelt voor reclame toe te laten op de t.v. Dit vanuit de gedachte dat reclame van grote betekenis is voor het economisch leven. Een weinig krachtig argument. Blijkbaar is goed dat wat goed is voor de economie.
Men stelt het zich als volgt voor. Er komt een afzonderlijk zendernet, met afzonderlijke programma's. Een nog onbekende organisatie zal de programma's op deze zender mogen gaan maken; dat kan de NTS zijn, maar ook andere concessionairs zijn mogelijk.
Deze concessionair zal rekening moeten houden met de culturele taak van de tv. Een door de overheid te benoemen lichaam zal daar zal toezicht op houden. Deze organisatie moet ook de reclame-boodschappen zelf in de gaten houden. Reclame mag niet meer dan 10 % van de zendtijd in beslag nemen. Tenslotte wil men dat de winst ten goede komt aan het hele televisiebestel.
Het klinkt allemaal mooi en aardig, maar reclame op de t.v. is toch wel wat anders dan in de krant of in tijdschriften. Daar sla je de adver-tenties gewoon over; bij de t.v. zal dat niet zo makkelijk gaan. Je moet dan naar het apparaat toelopen en overschakelen naar een andere zender. Maar je weet natuurlijk niet wanneer de reclame afgelopen is, zodat je te laat terugschakelt. Het resultaat zal zijn dat je gedwongen wordt advertenties in je op te nemen.

11 februari 1961

Ik kan niet kiezen. Moet ik nou eerst vertellen over het begin van het heelal, of eerst over het aantal in Winschoten te bouwen woningen? Ze hebben namelijk ontdekt - of is het bedacht? - dat het heelal met een explosie is ontstaan. Hoezo onstaan, denk ik dan. Wat is er dan geëxplodeerd? Er moet toch eerst iets zijn voordat het kan ontploffen. Maar als dat zo is, dan kan toen het heelal niet ontstaan zijn. Dus toch maar eerst de woningbouw.
De provincie Groningen heeft van de regering maar weinig bouwvolu-me toegewezen gekregen: 1070 woningwetwoningen en 1030 premie-woningen. In totaal dus 2100, wat op 67.500 voor heel Nederland niet veel is (iets meer dan 3 %). Als je dan ook nog ziet dat 560 van die woningen bestemd zijn om krotten te vervangen, dus geen nieuwe woonruimte scheppen, dan blijven er eigenlijk maar 1540 nieuw-bouwwoningen over. Winschoten heeft daarvan 29 gekregen, waar-van 24 (!) ter vervanging van 'onbewoonbaar verklaarde woningen'.
In voorgaande jaren waren die cijfers 50 (waarvan 6 ter vervanging) en 30 (11 ter vervanging). Dus royaal is het kabinet voor ons bepaald niet geweest. In reactie op dit soort praktijken heeft de Winschoter Industrie-Woningbouw besloten op korte termijn 160 woningen te bouwen. Op die manier komt er tenminste schot in de zaak.
Het heelal. Wat hebben ze nu ontdekt? Met behulp van radiotelesco-pen, dat zijn telescopen die niet het licht bekijken maar naar geluid luisteren, heeft men vastgesteld dat alle sterrenstelsels zich naar de buitenste rand van het heelal bewegen. Als je dan teruggaat in de tijd, hebben de stelsels, althans volgens de theorie, een gemeenschap-pelijk beginpunt gehad. Dat punt ligt miljoenen jaren in het verleden. Men denkt dat een explosie het begin is geweest omdat de stelsels met grote snelheid van het centrum af bewegen; en des te meer naar de rand, des te groter de snelheid. De stelsels die het verst weg zijn, bewegen bijna met de snelheid van het licht. Die hebben dus blijkbaar de grootste klap gekregen. Omdat het heelal door de uitdijing blijft groeien, verwacht men dat het in de toekomst zo groot zal worden dat het uiteen zal scheuren. Erg veel zorgen hoef we ons daar overi-gens niet over te maken: het gebeurt pas over honderden miljoenen jaren.

26 januari 1961

Men heeft blijkbaar nog niet zijn bekomst van de pogingen de ver-makelijkheidsbelasting voor bioscopen te verlagen. Deze keer ging de gemeenteraad, op verzoek van de bioscoopexploitanten, opnieuw accoord met een dergelijke verlaging. Om de begroting wat te ontzien geldt de verlaging deze keer alleen voor cultureel gekeurde films.
Er waren nog wat andere puntjes in de gemeenteraad die aandacht vereisen: de muziekschool en de vuilnisemmers. Wat in het werke-lijke leven gaat het vaak om de details.
De muziekschool wordt een gezamenlijk project van de gemeenten Beerta, Finsterwolde, Midwolda, Nieuweschans, Nieuwolda, Oude Pekela, Scheemda, Wedde en Winschoten. Al deze gemeenten gaan de muziekschool subsidiëren. De docenten krijgen op deze manier de ambtenarenstatus en het voorlopige bestuur de zekerheid dat het geld voor de organisatie er komt. Bovendien wil men vastleggen dat gemeenten zich niet zonder meer uit het bestuur van de muziek-school kunnen terugtrekken en op die manier de andere gemeenten kunnen opzadelen met de kosten. Met dat voorstel is de gemeente-raad hier accoord gegaan.
De vuilnisbakken. Men schat dat die ongeveer 10 jaar mee gaan. De vorige lading was gratis ter beschikking gesteld van de bevolking, maar nu wil de gemeente er toch geld voor zien. De precieze invulling van die wens had natuurlijk weer veel voeten in aarde. B&W stelden voor dat bij vervanging f 2,50 zou moeten worden betaald; wanneer de emmer aan vervanging toe is voor dat de tien jaar zijn verstreken zou bovendien per jaar f 1,- extra op tafel moeten komen. Op die manier wil men stimuleren dat men zuinig is op zijn bak.

De CPN bij monde van de heer Striezenau zag er een verkapte ver-hoging van de reinigingsrechten in. Hij stelde voor de vergoeding van f 2,50 te vervangen door een waarborgsom van dezelfde grootte. Als de emmer na tien jaar versleten is, wat bij normaal gebruik valt te verwachten, dan krijgt men zonder verdere kosten een nieuw exem-plaar. De beslissing erover is niet gevallen: de zaak ligt nu bij een commissie.

3 januari 1960

Het afgetreden kabinet had nog een verrassing voor ons: het is weer aangetreden. De Gaay-Fortman heeft de A.R.-fractie en minister Van Aartsen zo ver gekregen dat ze accoord gaan met een verhoging van het aantal premie- en woningwetwoningen met 2500, in plaats van 5000. Er worden nu dus in totaal 67.500 woningen gebouwd. Geweldig, die politiek!

23 december 1960

Het kabinet had nog een mooie kerstverrassing voor ons: het is afge-treden. Anderhalf jaar heeft De Quay er gezeten als minister-presi-dent.
Minister Van Aartsen wilde niet instemmen met een motie waarin het aantal premie- en woningwetwoningen werd verhoogd van 65.000 naar 70.000. De motie was van regeringspartij A.R. en werd behalve door de oppositie ook ondersteund door de C.H.U. die eveneens in de regering zit.
Van Aartsen hield zijn poot stijf omdat hij vreest dat door grootse bouwplannen de prijzen van huizen en dus van huren omhoog zullen schieten. Er zal immers door dezelfde bedrijven met dezelfde hoe-veelheid arbeidskrachten meer gebouwd moeten worden. Voeg daar-aan toe dat in de vrije sector ook veel gebouwd wordt en het risico is te groot dat volkshuisvesting niet meer te betalen zal zijn. Daar zullen juist de huurders van de goedkope huurwoningen het slachtoffer van worden. Dat zijn beleid de woningnood niet snel oplost beschouwt Van Aartsen als de prijs die betaald moet worden voor de lagere kosten.

Burger van de PvdA strooide wat zout in de wond door voor de VARA-microfoon te verklaren dat het experiment met een buitenpar-lementair kabinet, want zo was het kabinet De Quay anderhalf jaar geleden gepresenteerd, mislukt was. Zo houdt Burger het gezellig.

21 december 1960

Hij heeft er geen spijt van. Volgens Eichmann is spijt is iets voor kinderen. Ik weet niet of dat klopt, maar in het licht van zijn misdaad is het al of niet hebben van spijt nauwelijks van belang. Hoe kun je spijt hebben over de moord op 6 miljoen mensen? Het woord 'spijt' kan toch nooit de enormiteit van deze misdaad omvatten!
De lange arm van de Israëlische geheime dienst heeft de man opge-pakt in Argentinië, waar nog wel veel meer nazi's zullen zitten. De joodse staat heeft de doodstraf niet afgeschaft, omdat men de moge-lijkheid van vergelding op oorlogsmisdadigers open wilde houden. Eichmann wordt dus opgehangen. Maar voor die tijd gunt hij ons nog een blik in zijn merkwaardige, typisch Duitse (?), denkwereld.
De moord op de joden had hij enkel en alleen georganiseerd omdat hij bevel daartoe had gekregen van zijn superieuren. Hij nam enige afstand van zijn handelen, maar niet omdat hij tot inzicht was geko-men in de misdadigheid van zijn handelen, integendeel. In zijn ogen bestaat de beoordeling van zijn handelen als misdadig alleen omdat Duitsland de oorlog verloren heeft.
Hij beschouwt zichzelf niet meer als nazi, maar hij heeft er ook nog geen afstand van genomen. "Ik geloof niet meer dat ik datgene zal aanhangen wat ik heb aangehangen."
Op een manier die voor ons niet begrijpelijk is scheidt Eichmann zijn eigen gedrag van zijn mening daarover. Hij doet alsof het aanhangen van het nazidom een gebeurtenis is die je overkomt, waar je niet verantwoordelijk voor bent. Blijkbaar heeft hij na de oorlog geleerd dat dat een niet geheel juiste voorstelling van zaken is. "Ik moest bevelen uitvoeren. Wanneer het mijn taak was geweest dergelijke bevelen te geven, had ik het niet gedaan". Moreel corrupt, dat is het woord.

20 december 1960

Het is rampentijd. Eergisteren zijn boven New York een DC-8 straal-vliegtuig van United Airlines en een Constellation van Transworld Airlines in slecht weer (sneeuwstormen) tegen elkaar gevlogen. De DC-8 stortte neer op Brooklyn waar een huizenblok instortte, een tweede in brand vloog, net als alle in de buurt geparkeerde auto's. De Constellation belandde op Staten Island. Dat is blijkbaar onbewoond, want er wordt in de krant niets vermeld over geraakte gebouwen, auto's of fabrieken. Wat zou er trouwens gebeuren als zo'n ding op een kerncentrale viel? Aanvankelijk had één van de 128 passagiers de ramp overleefd, maar deze overleed gisteren alsnog. Omdat op de grond ook nog eens negen mensen dodelijk gewond raakten, zijn in totaal 137 mensen overleden.
Dat was ramp nr. 1.
Ramp nr. 2 was een ongeluk met een Convair van de Amerikaanse luchtmacht. Deze is gisteren neergestort op het centrum van Mün-chen. Hij raakte daarbij een kerk en een tram. Er vielen 49 doden: alle inzittenden van het vliegtuig (20 mensen) en 29 trampassagiers. De bestuurder van de tram, waarvan de aanhangwagen werd geraakt, hoorde een knal en zag vervolgens een felle lichtflits. Hij dacht eerst dat er iets mis was met de bovenleiding, maar toen hij achterom keek zag hij dat de wagen achter hem in brand stond.

Ramp nr. 3 was wederom in New York. Op het bijna voltooide vlieg-dekschip Constellation werd met een vorkheftruck per ongeluk het mondstuk van een tank met kerosine afgereden. De kerosine stroom-de over het dek, zakte vervolgens naar een lager gelegen verdieping waar men aan het lassen was. Daar ontvlamde de vloeistof en binnen korte tijd stond de hele boel in lichte laaie. Op dat moment bevonden zich 4200 (!) mensen aan boord. De meesten redden zich door over-boord te springen. Anderen verlieten het schip via de loopplanken en een aantal werd met behulp van een hijskraan van het schip getild. De brandweer heeft, in asbestpakken en voorzien van rook- en gasmas-kers, ook nog mensen uit het schip gehaald. Zeven uur nadat de brand begon werden nog steeds klopsignalen uit het ruim gehoord. Er waren toen dus nog levende mensen aan boord. Tot nog toe zijn er vijftig doden, maar men verwacht dat het er honderd zullen worden.

26 november 1960

Tijdens de Spaanse Burgeroorlog werd in de Republiek het geven van fooien als een vernederend gebaar beschouwd. Dat standpunt is nu ook doorgedrongen tot de Nederlandse kapperswereld.
Tot nu was het gebruik dat de degene die je geknipt of geschoren had een fooi kreeg. Als een persoonlijk extraatje zeg maar. Dat is met ingang van volgende week maandag verboden. Alle kappers in loon-dienst hebben een loonsverhoging van 15 % gekregen, alle kapsters een loonsverhoging van 10%. Het verschil is natuurlijk idioot: waar-om zou een kapster minder moeten verdienen dan een kapper? Maar dat probleem speelt in veel meer bedrijven.
Wat verdient een kapper, zul je vragen. Nou ik kan het je precies zeg-gen: het basisloon is f 76,80 per week plus 10 % van de eigen omzet. Daar kunnen de volgende toeslagen bij komen: f 4,- voor de huur; f 9,- voor het bezit van de brevetten a, b en c.

De kappersbedrijven verzoeken het publiek geen fooien meer aan te bieden, omdat men daarmee het personeel in moeilijkheden brengt. Zij moeten fooien weigeren, wat onaardig overkomt, of kunnen alleen maar stiekem accepteren, wat hen in moeilijkheden brengt met hun baas.

15 oktober 1960

Het bericht komt uit Straatsburg; de bron is een Belg: er schijnt in de grond onder onze Groningse voeten een enorme aardgasbel te zitten. Proefboringen bij Heveskes en Slochteren wijzen erop dat het gaat om 300 miljard kubieke meter. De Nederlandse Aardoliemaatschap-pij (NAM) heeft tot nog toe niets over een dergelijke reusachtige vondst naar buiten gebracht.
De betrokken gemeenten verwachten weinig voordeel te hebben, maar misschien kan het gas gebruikt worden in nieuwe chemische industrieën. Of zou het soms ook in de kachel kunnen? In elk geval zou het eerlijk zijn als het arbeidsoverschot in onze provincie door de vondst wat verminderd zou worden. Wij zitten er niet op te wachten dat ons gas werkgelegenheid schept in Zuid-Holland.

In Straatsburg was er trouwens sprake van gas onder de Waddenzee. Het is dus allemaal weer rijkelijk vaag en de enige die meer defini-tieve mededelingen zou kunnen doen, de NAM, houdt zijn mond stijf gesloten. Men schijnt nog in onderhandeling te zijn met particuliere maatschappijen over de manier waarop het gasveld geëxploiteerd zal worden.

14 september 1960

Naast de idioten die de hele Waddenzee willen inpolderen heb je ook gekken die industrieel afvalwater in de Waddenzee willen lozen. Op een vergadering van Groningse hotemetoten uit industrie en bestuur is vastgesteld dat normale zuivering van het afvalwater veel te duur is. Alleen al voor de Veenkoloniën zou het gaan om een bedrag van 500 miljoen gulden.
Men denkt erover om twee persleidingen aan te leggen: een van het industriegebied rond het Hoendiep (dat wil zeggen: Hoogkerk) naar de Waddenzee zelf, een van de Veenkoloniën naar de Eems. Men re-kent erop dat het zelfreinigend vermogen van de Waddenzee voldoen-de is om het afvalwater te kunnen verwerken.
De leiding van Hoogkerk naar zee zou 27,5 km lang moeten worden en een diameter van 1,22 meter moeten hebben. Een dergelijke buis zou per minuut 70 kuub afvalwater naar zee vervoeren. Inclusief secundaire pijpen (van de fabrieken naar de persleiding) en pompen kost dat ruim 9 miljoen gulden.
Voor de Veenkoloniën zijn de getallen nog groter: er moet per mi-nuut 110 kubieke meter afvalwater moeten worden weggevoerd, wat vraagt om een buis met een doorsnede van 1,52 meter. De stinkende smurrie zou vanuit alle fabrieken, die ruwweg liggen in de driehoek Pekela - Veendam - Winschoten, eerst naar Zuidbroek moeten wor-den gepompt en daar moeten worden verzameld in een gesloten bas-sin. De kosten voor dit traject worden geschat op 27,5 miljoen. Om de troep vervolgens naar de Eems te krijgen zou de eigenlijke smeer-pijp (van 22 km) het bassin moeten verbinden met de zee. Deze verbinding kost inclusief bassin 8,5 miljoen gulden. De jaarlijks terugkerende kosten worden geschat op ruim anderhalf miljoen gulden. Op die manier is men redelijk goedkoop van de stank, en wat daar verder mee gepaard mag gaan, verlost. Maar tegen welke prijs?

P.S. Er valt ook nog iets te lachen: de totowet is in de Eerste Kamer verworpen!

12 september 1960

Er komt maar geen eind aan de Planta-affaire. Nu ook nog eens tientallen mensen ziek zijn geworden door het eten van andere merken Unilever-margarine, dit hoewel het bedrijf bezweert dat de nieuwe emulgator alleen aan Planta-rood is toegevoegd, heeft de regering gelast dat alle merken Unilever-margarine niet meer verkocht mogen worden. Alleen het merk dat in de plaats kwam van Planta, 'Diane', is uitgesloten van dit verbod.

In de winkels is men druk bezig de margarine uit de schappen te verwijderen. Bovendien wordt er zo massaal margarine terugge-bracht dat bijna alle winkeliers een personeelslid hebben vrijge-maakt om al die pakjes in te nemen. Vele huisvrouwen kopen boter onder het motto 'liever arm, dan ziek'. Er zijn echter ook tallozen die zich van de hele affaire niets aantrekken. Zij hebben de foute margarine gebruikt, maar er geen uitslag of iets dergelijks van gekregen. Blijkbaar is niet iedereen gevoelig voor de toegevoegde stof. Toch zijn er weer twee sterfgevallen gemeld. Het blijft een raadsel.

10 september 1960

Hoewel het kleuteronderwijs tegenwoordig gratis is, gaan in Winscho-ten toch nog veel kinderen van vier jaar niet naar de kleuterschool. Vele ouders vinden hun kleuters nog te klein om naar school te gaan en houden ze liever nog een beetje in huis. Daar kunnen ze ook spelen en hebben de moeders zelf toezicht. Het is natuurlijk ook hartstikke gezellig.
Had ik kinderen, ik zou ze helemaal niet naar school laten gaan. Het is toch eigenlijk te gek dat je een belangrijk deel van hun opvoeding in handen legt van mensen die je nauwelijks kent. Ik begrijp ook wel dat het recht op onderwijs voor iedereen een geweldige vooruitgang is geweest, dat was nou eens echt vooruitgang, maar aan de andere kant heeft het ook iets merkwaardigs. Nou ja, eigenlijk heb ik er niets mee te maken, dus waar bemoei ik me mee.

8 september 1960

Het aantal zieken door het eten van Planta wordt geschat op 50.000 tot 100.000 mensen. Sommige zijn alleen maar een tijdje onwel, anderen liggen doodziek in het ziekenhuis. De ziekte gaat gepaard met een aandoening van de huid, wat vrij onschuldig klinkt, maar niet is. De stof die Unilever aan de margarine had toegevoegd was een zoge-naamde emulgator. Deze zorgt er voor dat alle ingrediënten van de margarine bij elkaar blijven. Er zaten altijd al emulgatoren in de Plan-ta, maar men blijft steeds op zoek naar nieuwe (zeg maar: goedkope-re) stoffen. En dan denk je dat je alleen maar margarine op je brood smeert!

1 september 1960

Puur natuur is misschien toch het beste. Hoewel ik zelf nog altijd boter op brood doe, veruit het lekkerst, zijn toch miljoenen mensen over gegaan op margarine. Dat is ook veel goedkoper. Maar eigenlijk weet je niet precies wat je koopt als je in de zelfbediening een pakje margarine in je winkelmandje gooit. Dergelijk wantrouwen is niet geheel ten onrechte: Van den Bergh en Jurgens (Unilever) hebben aan de Planta iets toegevoegd dat voor de gezondheid niet al te best bleek. Er zouden al drie mensen aan zijn overleden en duizenden zijn er ziek van geworden.