7 november 1962

Je zult het mij niet snel horen zeggen, maar ik ben het een keer eens met Bernard. Prins Bernard (ook wel Benno). Op een banket in Lon-den heeft hij als voorzitter van het World Wildlife Fund gezegd dat de vervuiling van de natuur een grotere bedreiging vormt voor de mens-heid dan militaire conflicten. Een citaat: "Technische, industriële en economische vooruitgang - ja zelfs sociale en politieke vooruitgang - bedreigt de natuur in alle delen van de wereld. (...) Wij moeten een eind maken aan de verwoesting welke menselijke onwetendheid, heb-zucht en gebrek aan verbeeldingskracht rondom ons veroorzaken". Commentaar overbodig.

30 oktober 1962

De Amerikanen heffen de blokkade voor 48 uur op. Oe Thant gaat naar Cuba om met Fidel Castro te spreken. Hij moet gaan regelen dat de raketbases onder toezicht van de V.N. worden ontmanteld.

29 oktober 1962

Kroetsjef laat de raketten weghalen. Misschien het begin van het eind van de Koude Oorlog!

Kop uit de krant: "Felle nachtelijke boerderijbrand verwoest schuur. Goed werk van Bellingwolder brandweer."

26 oktober 1962

Ze gaan praten; wel niet met elkaar, maar elk van hen met Oe Thant. Zo is de Verenigde Naties toch nog ergens goed voor. Ik geloof dat de meeste mensen zich al een beetje opgelucht voelen.

25 oktober 1962

Die merkwaardige Russell heeft Kennedy en Kroetsjef een telegram gestuurd met het verzoek eens met elkaar te gaan praten. Tot nu toe is niet één Russisch schip aangehouden. Het gerucht gaat dat de Russen de confrontatie proberen te vermijden.
Waarnemend secretaris-generaal Oe Thant van de V.N. heeft beide partijen opgeroepen alle activiteiten tijdelijk stop te zetten en te gaan onderhandelen. Hij haalde ook de Cubaanse minister-president Dorti-cos aan die twee geleden heeft verklaard dat Cuba zich door de V.S. bedreigd voelt. Hij wil de garantie dat Amerika geen agressie tegen Cuba zal plegen. Oe Thant zag in die laatste uitspraak de mogelijke basis voor een akkoord. Met andere woorden: wanneer de V.S. toe-zeggen Cuba niet te zullen aanvallen, dan moeten de Russen zich van het eiland terugtrekken. Ondertussen wordt over de hele wereld tegen de ontwikkelingen betoogd.

Ondertussen blijkt in Winschoten de sloop van de binnenstad al bijna in kannen en kruiken te zijn. In mei is de gemeenteraad akkoord gegaan met de doorbraak van de Venne, maar nu blijkt pas dat men daarbij ook goedkeuring heeft verleend aan het maken van een plein op de plaats van de gronden tussen Venne, Vennedwarsstraat en Vissersdijk. Tot nu waren deze plannen geheim, jazeker.
De bevolking van Winschoten komt hier pas achter omdat de com-missie voor uitbreidingsplannen van de provinciale planologische dienst niet akkoord ging met het plein. Nu beweert de gemeente dat het plein slechts tijdelijk zou zijn. Tijdelijk, dat wil zeggen, tot dat er een besluit zou worden genomen over de uiteindelijke bijzondere bebouwing van deze ruimte: een nieuw stadhuis!

Na de afkeuring van het plein moest men laten weten wat precies de plannen zijn. En wat bleek: de ruimte van het plein is te klein voor het nieuwe stadhuis. Blijkbaar is er voor dat stadhuis al een kant en klaar ontwerp. Nu dus nog een nieuw plan voor het plein.

Het nieuwe stadhuis zal zich met bijbehorend plein uitstrekken tot het Wilhelminastraatje en het pand van bakkerij Schuitema op de hoek van Langestraat en Venne zal moeten worden afgebroken (amo-veren in ambtelijke taal). Van monumentenzorg en geschiedenis heeft men in Winschoten nog nooit gehoord.

Met het nieuwe plan wil de provinciale commissie wel akkoord gaan. Achterkamertjespolitiek heet dat.

24 oktober 1962

Ik denk niet dat we ooit zo dicht bij een kernoorlog zijn geweest als nu. Zelfs de kinderen voelen de spanning. Om drie uur vanmiddag wordt de blokkade van Cuba van kracht. Dan zullen we zien of de Rus-sen doorgaan met het aanvoeren van materieel en of de Amerikanen Russische schepen daadwerkelijk gaan aanhouden en onderzoeken.

Het Warschaupact, de militaire alliantie van Rusland en de Oost-Europese landen is bijeen om de kwestie te bespreken. Ondertussen zingt de Amerikaanse zanger Jerome Hines in Moskou Boris Godoe-nof in het kader van de Amerikaans-Russische cultuurovereenkomst.

23 oktober 1962

Volgens Bertrand Russell kunnen we allemaal binnen een week dood zijn. Deze apocalyptische voorspelling deed hij naar aanleiding van het Amerikaanse besluit Cuba te gaan isoleren. Volgens president Kennedy zijn de Russen bezig met het bouwen van raketinstallaties op het eiland. Wanneer die voltooid zijn, zijn die V.S. wel zeer dicht bij voor Russische atoomraketten. Het is dus niet geheel onbegrijpe-lijk dat hij zich zorgen maakt.
Aan de andere kant heeft het westen ook bases in de buurt van Rus-land: Japan, Korea, Vietnam etc. Zo gezien is het Russische beleid niet eens zo vreemd. Laten we hopen dat het gezonde verstand, dat tot nu toe steeds een derde wereldoorlog heeft weten te voorkomen, boven blijft drijven.

Aangekondigd is de volgende lijst van maatregelen: elke militair transport naar Cuba zal worden tegengehouden. Daartoe zal het eiland scherp worden bewaakt; de Amerikaanse basis Guantanamo zal worden versterkt en familieleden van militairen zullen worden geëvacueerd.

Verder heeft de regering van de V.S. laten weten dat de lancering van een raket vanaf Cuba gericht op welk deel van de wereld dan ook, zal worden beschouwd als een raketaanval van Rusland op Amerika en dien overeenkomstig zal worden beantwoord. Tenslotte heeft men verzocht om een spoedvergadering van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties en een beroep gedaan op Kroetsjef om de Russische militaire opbouw op Cuba terug te draaien.

5 oktober 1962

Niet alleen komt er van het aardgas eigenlijk niets ten goede aan de provincie Groningen, behalve dan dat men 25 miljard m3 wil reserve-ren voor projecten in het noorden, men wil ook nog niet vastleggen dat de hoofdzetel van het nieuwe gasbedrijf in Groningen komt.
Verder bestaat er het gevaar van bodemdaling: in Californië is door oliewinning de bodem verzakt. De minister denkt dat bij ons niet kan gebeuren, omdat het gas op 3 kilometer diepte in "goed geconsoli-deerde formaties" ligt. Maar geheel uitsluiten wil hij het toch niet, want de verantwoordelijkheid voor verzakkingen komt bij de exploi-terende maatschappijen te liggen.
Wat de samenstelling van het gasbedrijf betreft had de PvdA liever een meerderheidsbelang voor de staat gehad, terwijl PSP en CPN het liefst een totaal staatsbedrijf hadden gezien. Dat laatste achtte de mi-nister ongewenst omdat het dan jaren zou duren om de mensen aan te trekken die in staat zouden zijn het gas technisch te exploiteren. Die kennis wordt nu in een klap binnen gehaald.

Het gas brengt waarschijnlijk twee grote industrieën naar Delfzijl. In ieder geval komt er een ammoniakfabriek en er bestaat ook kans op een aluminiumfabriek. Het bauxiet benodigd voor deze fabriek zou aangevoerd moeten worden uit Suriname; de overvloedige energie nodig voor de fabricage van aluminium zou natuurlijk uit het aardgas moeten komen. Men onderhandelt nu al over een voordelig tarief. In Delfzijl is het havenschap bezig terreinen voor de komst van beide bedrijven voor te bereiden. We leven nog steeds in het tijdperk van de industrialisering.

14 september 1962

Gelukkig is niet de hele wereld gereformeerd, zoals wij hier in Nederland. In Spanje wil het met de arbeidsmoraal maar niet lukken. Onder de kop "Voor velen in Spanje is werken nog een schande", meldt de Winschoter dat van de 31 miljoen Spanjaarden 19 miljoen geen beroep uitoefent. Van die 19 miljoen zijn 1 miljoen bejaard en 7 miljoen nog te jong om te werken: de overige 11 miljoen leven van vermogen of familie.

Op het tweede gezicht valt het dus nogal mee met de werkschuwheid van de Spanjaarden. Die 11 miljoen zal voor de helft uit vrouwen be-staan die wel werk binnenshuis hebben. Dan blijven er 5,5 miljoen mannen over. Dat zijn dan natuurlijk de rijke stinkerds die profiteren van Franco's dictatuur. Volgens de krant behoren ze in ieder geval tot de "bovenlaag van gisteren, die (...) hun land door eigenbelang en wereldvreemdheid ruïneerden".
De eigenlijke achtergrond van het artikeltje wordt duidelijk wanneer men spreekt over de mensen die wel werken: "ongeveer twee miljoen stedelijke arbeiders worden aangeduid als ongeschoolde krachten of handlangers. Ongeveer twee miljoen landarbeiders en bijna 2,5 mil-joen kleine boeren hebben eveneens voor het grootste deel geen voldoende beroepsopleiding genoten. Alleen uit deze cijfers al blijkt dat Spanje nog een lange weg moet gaan, voor het ingepast kan worden in een Europees arbeids- en productieproces."

Ook in Groningen is men bang dat men de boot van de vooruitgang mist. Gedeputeerde Staten gaat voor f 2.175.000,- aandelen kopen in een op te richten N.V. die in onze provincie een kerncentrale wil gaan bouwen. Daarnaast wil men f 12.500.000,- investeren in de voorbe-reidingskosten en de exploitatielasten. Men verwacht eind 1963 een definitief besluit te kunnen nemen over een dergelijke centrale. De bouw zal daarna in ruim drie jaar zijn beslag kunnen vinden. De Samenwerkende Electriciteits-Productiebedrijven (SEP) kunnen te-vreden zijn. Ik vraag mij af of dat echter ook voor ons, de inwoners van de provincie geldt.

18 augustus 1962

De laatste jaren zijn er in Winschoten in hoog tempo gymlokalen bij de lagere scholen gebouwd. Deze worden overdag door de leerlingen gebruikt en 's avonds en in het weekend door sportverenigingen.
Op het gebied van het kleuteronderwijs is er de laatste jaren een inhaalslag aan de gang. In alle nieuwbouwbuurten worden kleuter-scholen gebouwd. Het beheer erover is echter niet in handen van de gemeente, maar van een stichting. Blijkbaar is het kleuteronderwijs nog niet verplicht. Al die bouwactiviteiten ten gunste van de gemeen-schap laten wel zien dat het steeds beter gaat in Nederland. En dat is mooi.

17 juli 1962

Er is iets besloten over het gas, maar ik kan niet overzien wat de gevolgen daarvan zijn. In de eerste plaats zit er in de provincie Gro-ningen ontzettend veel gas in de grond: minimaal 150 miljard ku-bieke meter, maar het zou ook om 400 miljard kunnen gaan. De winning komt in handen van een nieuw op te richten maatschappij, waarin de Staatsmijnen voor 40 % en Shell en Esso ieder voor 30 % deelnemen.
Zou dat laatste betekenen dat 60 % van de winst naar deze particu-liere bedrijven gaat? Dat lijkt me toch wel wat veel. In ieder geval krijgt de Nederlandse staat 10 % van de winst. De provincie Gronin-gen krijgt zo te zien niks.

Het gas wordt door de maatschappij die het wint verkocht aan een maatschappij die het exploiteert: van deze laatste bezit de Staatsmij-nen 40 %, Shell en Esso 25 % en de staat 10 %. Deze nieuwe maat-schappij krijgt ook alle gasbelangen en gasleidingen van het Staatsgas-bedrijf voor een 'redelijke vergoeding', aldus minister De Pous van Economische Zaken.

Het is de bedoeling dat een groot deel van het aardgas zal worden gebruikt voor verwarmingsdoeleinden: dus ook in huis. Zijn we ein-delijk af van het olievat of van het gesleep met kolen.

9 juli 1962

't Is een tijdje stil geweest aan het kernbomfront, maar nu is er weer iets nieuws: een gewone bom met een raket naar boven sturen en hem daar laten ontploffen. De primeur was voor de Amerikanen die daarmee willen onderzoeken of ze met zo'n ontploffing radio- en radarverkeer kan verstoren (en omgekeerd), en of de vijand dat kan doen en onderwijl een raketaanval kan uitvoeren op de V.S.

Bovendien hoopt men te ontdekken of men op basis van deze tech-niek misschien intercontinentale raketten kan onderscheppen voor-dat ze de V.S. hebben bereikt. Het is een en al vooruitgang wat er blinkt.

27 juni 1962

Elke politicus en econoom kan het je vertellen: als je veel belasting wilt binnenhalen moet je die innen via een heffing op spullen die álle mensen móeten kopen: levensmiddelen, kleding, meubels etc. In een dergelijke belasting zit iets onrechtvaardigs: mensen met weinig geld betalen evenveel belasting als mensen met veel geld. Uiteraard kun-nen mensen met meer geld meer kopen en zullen daardoor meer be-lasting betalen. Maar een verhoging van een dergelijke belasting treft iedereen even hard. Bij ons heet die heffing omzetbelasting.

Nu gaat de overheid de omzetbelasting voor luxe artikelen naar bene-den brengen van 18 % naar 4 % tot 6 %. Dat is merkwaardig, want de inkomsten van de staat nemen daardoor af. Misschien wil men de verkoop van autobanden, koelkasten, foto- en filmapparatuur, hoe-den, electrische speelgoedtreinen, meubelen, oesters, sportvliegtui-gen, schoenen, textielgoederen, toneelkijkers en voorwerpen van am-ber, ivoor en schildpad (om de lijst maar even te geven) bevorde-ren. Dat zou een gunstig effect moeten hebben op de industrie. Als iets goedkoper wordt is het natuurlijk makkelijker om het aan te schaffen.

Auto's, sigaretten, televisietoestellen, juwelen, parfums en bont blij-ven trouwens wel in het hoge tarief. De staatssecretaris gaf als reden voor de selectie: de weeldebelasting op oesters bracht per jaar slechts vijfduizend gulden op, die op sportvliegtuigen een miljoen, maar die op auto's 75 miljoen. Dat laatste bedrag kan het rijk niet missen. Bovendien wil men het parkeerprobleem niet vergroten.

20 juni 1962

Een klein onderwerp: de eierhandel. Je hoort er nooit iets over, maar enige recente ontwikkelingen op dat gebied laten zien hoezeer Neder-land economisch afhankelijk is van de export.
Negentig procent van de Nederlandse eierproductie wordt naar Duitsland geëxporteerd. Op zich is dat niet belangrijk, maar nu heeft dat land een importbeperking ingevoerd voor grotere eieren, de nrs. 0, 1 en 2. Drietjes kunnen in Duitsland nog wel worden afgezet, terwijl nog kleinere eieren ook naar andere landen kunnen. De kippen hou-den niet op met leggen omdat de Duitse regering geen eieren meer wil.
Het ministerie van landbouw wil voorkomen dat het dumpen van gro-te partijen eieren op de Nederlandse markt de prijzen drukt en geeft daarom een subsidie van twee cent op elk ei dat door de industrie wordt aangeschaft en verwerkt. De kosten worden gedragen door een egalisatiefonds. Men hoopt dat het probleem per 1 juli vanzelf opge-lost wordt. Op die datum zouden namelijk wel eens EEG-bepalingen van kracht kunnen worden die het zo goed als onmogelijk maken de grens voor importproducten te sluiten.