28 augustus 1963

Ik ben me er nooit zo bewust van geweest, maar Nederland geeft kapitalen uit aan defensie. Maar liefst 19,1 % van de begroting wordt besteed aan militairen. De helft gaat naar de landmacht, marine en luchtmacht krijgen elk een kwart.
In totaal gaat het om een bedrag van twee en een kwart miljard. Dit heeft Minister van Defensie De Jong als toezegging laten vastleggen voor zijn aantreden in het nieuwe kabinet Marijnen. Ongelooflijk veel geld wordt hier uitgegeven zonder dat er ook maar iets tegenover staat. Wat een verspilling!

10 augustus 1963

Alsof het een grap was, zo een waar je alleen maar om hoeft te gniffe-len. In Engeland is een trein met afgekeurde bankbiljetten overval-len. Na aanvankelijke berichten dat het om 1 miljoen pond sterling ging, komt nu naar buiten dat de bende van dertig man ruim drie en half miljoen pond (dat is 35 miljoen gulden) heeft buitgemaakt. Het was een zorgvuldig voorbereide overval waarvan ik de details niet wil achter houden.

De trein met het geld was onderweg van Glasgow naar Londen. Bij een verlaten kruispunt hadden leden van de bende het groene licht voor de trein met een handschoen bedekt en met een zaklantaarn lieten ze het rode licht opschijnen. De trein stopte en de machinist en zijn assistent werden overvallen. De locomotief en de twee voorste rij-tuigen met het geld werden losgemaakt van de rest van de trein en reden door naar een kruispunt waar de rest van de overvallers stond te wachten met auto's. Daar werden 120 postzakken uit de trein gehaald en afgevoerd. Men hoopt op tips uit de onderwereld.

18 juli 1963

Winschoter nieuws. De uitbreidingsplannen ten zuiden van het spoor, het zogenaamde plan Zuiderveen I, krijgt nu eindelijk handen en voe-ten. Besloten is dat het winkelcentrum niet zo groot hoeft te zijn (ligt nogal voor de hand, want het centrum is vlakbij). Verder komen er langs de spoorlijn geen torenflats maar complexen met slechts enkele woonlagen. Een lagere school en een kleuterschool komen te verval-len en er komt meer aandacht voor recreatie, m.n. voor waterpartij-en. (Recreatiepartijen zijn gewoon speelterreinen voor de kinderen.)
In totaal komen er 199 woningen: 15 eensgezins in drie blokjes, 80 eensgezins in rijen, 2 losse eensgezins, 90 gewoon in vijf blokken van 18. Tenslotte komt er natuurlijk een onvermijdelijk bungalowpark. Zoals te verwachten valt komen er later nog Zuiderveen II en III plannen.
De Zuiderveenplannen waren niet het enige interessante punt op de agenda van de gemeenteraad. De PSP had de overslag van munitie in de Oosterhaven aan de orde gesteld. Veel van de vragen werden op formele gronden buiten de orde geplaatst, maar de vraag of het wel verantwoord is dergelijke activiteiten binnen de bebouwde kom en in de buurt van tankschepen en opslagtanks te laten plaatsvinden, kon-den B&W niet omzeilen. Het antwoord kwam erop neer dat het Mi-nisterie van Defensie zeer strenge veiligheidsmaatregelen in acht neemt. De CPN vond dit niet voldoende en drong erop aan dat de overslag verder buiten de bebouwde kom zou plaatsvinden. Volgens de burgemeester heeft de gemeente niet de bevoegdheid de overslag te verbieden omdat het water openbare ruimte is. Maar op verzoek van PSP, CPN en PvdA zou hij het ministerie van Defensie verzoeken de overslag niet in de bebouwde kom te laten plaatsvinden.

En er was nog een interessant punt. De hoogte van de huur van wo-ningwetwoningen. Nieuw te bouwen woningen zouden een huurop-brengst moeten hebben van f 20,85 per week. De CPN pleitte voor een verhoogde subsidie, de VVD en de PvdA voor huur-egalisatie. Een ambtenaar in een middenstandswoning betaald momenteel f 17,- in de week, dan is het merkwaardig dat een arbeider voor een kleiner huis meer moet betalen. Men zal het punt later nog eens bekijken. Overigens maakte de PSP bezwaar tegen het onderhands aanbesteden van de bouw. Ook een interessant punt, maar er werd verder geen aandacht aan geschonken.

Tenslotte wil ik niet onvermeld laten dat de rioolzuivering, groot ge-noeg voor 47.000 personen, officieel geopend is. Die is er dus toch van gekomen.

9 juli 1963

De demonstratie tegen Portugal krijgt nog een staartje, en misschien is Nederland toch niet zo redelijk als ik dacht. PSP-Tweede Kamerlid Bruggeman heeft namelijk gezien dat de politie een jongeman die niets met de acties te maken had en ook geen aanleiding gaf, afransel-de. Bovendien schijnen in de tunnels van het Olympisch Stadion de-monstranten mishandeld te zijn. Buiten de ogen van pers en publiek eigent de politie zich blijkbaar bevoegdheden toe, die zij niet heeft.

6 juli 1963

Na al mijn gelamenteer over de V.S. en Rusland en China, nu eens wat gezeur over Europa. Want ook hier is het niet allemaal koek en ei.
Neem nou het feit dat men aan het eind van de oorlog twee fascis-tische dictators heeft laten zitten: Franco in Spanje en Salazar in Por-tugal. Niet iedereen vindt dat normaal. Tijdens de NATO-taptoe werd gisteren tegen Portugal geprotesteerd. De Winschoter Courant trekt het gebeuren in de ludieke sfeer. Daar hoort het toch niet helemaal thuis, want het is ernstig probleem:

"Tijdens de NATO-taptoe in het Amsterdams Olympisch Stadion ont-stond gisteravond even na tien een incident, toen enkele politieke heethoofden het middenveld oprenden vlak voor het verschijnen van de band uit Portugal. De politie - wel verdacht op iets dergelijks - werd niettemin even door dit gebeuren verrast, zodat de betogers toch nog een spandoek konden ontrollen vlak voor de eretribune. Daarop werd het woord Angola te lezen - de rest van de leus werd niet meer zichtbaar. De politie-agenten sloegen - na een adembene-mende race, als gold het een interlandwedstrijd - de jongelui met knuppels tegen de grond. Ook de anderen die zich inmiddels hadden verspreid over het hele terrein, werden hardhandig verwijderd. De meeste lieten zich, ingevolge de tradities der anti-atoombombeto-gingen, door de politiemannen dragen."
Voorzover we kunnen nagaan was de actie dus gericht tegen het koloniale beleid van Portugal. De journalist heeft helaas niet de moeite genomen enige demonstranten te interviewen. In plaats daarvan prijst hij de politie en vindt hij de Portugezen sneu omdat hun voorstelling een beetje verknoeid werd. Toch was het geheel niet van humor ontbloot.
De politie had acties verwacht: bij de doelen en de uitgangen van het stadion waren agenten neergezet, er zaten als gewone mensen ver-momde jekkers op de tribune, een karabijnbrigade werd achter de hand gehouden en twee pantserwagens stonden in een donker hoekie van het stadion. Men verwachtte blijkbaar nogal wat. Waar men niet op gerekend had was de regie van het spektakel. Om de opkomst van de Portugezen wat extra luister bij te zetten werden voordat zij de grasmat betraden, twee minuten lang alle lichten gedoofd. In die tijd klommen de betogers van de tribunes en renden het grasveld op. Toen het licht weer aan ging waren ze al halverwege de middenlijn. Dat laat maar weer eens zien dat het er in Nederland nog best redelijk aan toe gaat.

5 juli 1963

Het gaat niet goed tussen de twee molochen van het communisme. China heeft geprobeerd in Rusland anti-Russische pamfletten te ver-spreiden. Daarin worden de Russen ervan beschuldigd niet marxis-tisch genoeg te zijn. Dat vond men in Moskou niet fijn. Vijf Chinese diplomaten en studenten werden het land uitgezet. De zeven man tellende delegatie uit Peking die juist naar Rusland was gekomen om de ideologische verschillen bij te leggen zal het niet makkelijk hebben. De destalinisatie in Rusland kan niet de goedkeuring van de Chinese communistische partij wegdragen. De tsaar is al wel weg, maar de keizer nog niet, zou ik zeggen.

4 juli 1963

Mensen worden steeds vroeger volwassen. Er komt een grondwets-wijziging waarin wordt bepaald dat binnenkort mensen van 21 jaar (i.p.v. 23) mogen stemmen. Om te worden verkozen hoef je geen 30 (dertig!) meer te zijn, maar volstaat 25. Jeugd wordt steeds belang-rijker!

29 juni 1963

Twee problemen zullen wel nooit opgelost worden. De geringe industrialisatiegraad van Oost-Groningen (we liggen niet alleen in een uithoek van Nederland, maar ook in een uithoek van Europa) en de geringe belangstelling van gewone mensen voor Cultuur.
De Bestuurdersbond, je weet wel, de club van plaatselijke vakbonds-bestuurders, constateert dit, maar wil er ook iets aan doen. Wat, zul je vragen. Ook zij komen niet veel verder dan constateren dat er pro-blemen zijn (door de groei van de bevolking en de teruggang van de werkgelegenheid in de landbouw) - en problemen dreigen als er niet meer werkgelegenheid komt in de vorm van industriële vestigingen van enig formaat: werkloosheid en het wegtrekken van jonge en vak-bekwame krachten.

Wat de Cultuur betreft, de bond constateert dat concerten, opera en operettes te weinig publiek trekken. Waarom vinden ze dat zo erg? Niet omdat het nu niet uit kan voor Dommering, maar omdat deze Cultuur zo belangrijk is voor de vorming van het publiek.

Aan de andere kant vindt men ook dat organiserende instanties te weinig rekening houden met de smaak van het grote publiek. Het bestuur stelt voor in samenwerking met confessionele bonden en be-drijfsleven een fonds te stichten dat zich ten doel stelt voorstellingen te organiseren die een breed publiek kunnen trekken.

O, ja. Gezellige mensen stoken kolen. (advertentie)

20 juni 1963

Niet alleen de Amerikaanse vakbonden, Amerika zelf is mij ook een raadsel. Medgar Evers is gisteren al weer begraven. Deze keer op een militaire begraafplaats voor veteranen van de Amerikaanse strijd-krachten. Waarschijnlijk was het vorige keer alleen een kerkdienst. Als je de krant niet kunt vertrouwen, hoe weet je dan wat waar is?
Robert Kennedy komt ondertussen met een wetsvoorstel waarin alle hotels, restaurants e.d. verplicht worden zich open te stellen voor alle burgers. De federale overheid krijgt daarbij het recht deze open-stelling af te dwingen. Senatoren van Democraten en Republikeinen uit het zuiden hebben al gedreigd de behandeling van de wet op alle mogelijk manieren de dwarsbomen. In reactie daarop heeft dominee King gezegd dat er in dat geval een protestmars op Washington komt. De voorbereidingen daarvan zouden in volle gang zijn. Ondertussen gaan de rellen overal door. Het kan nog wel eens een lange, hete zo-mer worden.

17 juni 1963

Aangezien er hier in Winschoten bitter weinig gebeurt, ga ik nog maar even door met de V.S. Na de begrafenis van Medgar Evers braken er natuurlijk relletjes uit. De politie greep natuurlijk hardhandig in en werd op haar beurt bekogeld met stenen en flessen.
De vakbond gaat zich nu ook met de zaak bemoeien. James Hoffa, de voorzitter van de bond van vervoerspersoneel, geeft de gebroeders Kennedy persoonlijk de schuld van alle rassenproblemen. "Als Bobby Kennedy ongestoord door kan gaan met zijn machtsmisbruik, gaan we in de richting van het fascisme. De Kennedy's zetten de blanken op tegen de kleurlingen en de kleurlingen tegen de blanken. Het streven naar nieuwe wetgeving is volgens Hoffa belachelijk: "Ze hebben het lef niet de wetten toe te passen die er al zijn."
Eerst roepen dat een minister zijn bevoegdheden gebruikt, maar vervolgens beweren dat hij daar het lef niet voor heeft. De vakbon-den in Amerika zijn mij een raadsel.

13 juni 1963

Het kon natuurlijk niet uitblijven. Na de bomaanslagen is er nu een moord. De secretaris van de N.A.A.C.P. (Nationale Vereniging voor de Vooruitgang van Gekleurden), Medgar Evers, is doodgeschoten. Hij werd voor zijn huis in Jackson (Mississippi) in de rug geschoten toen hij terugkeerde van een bijeenkomst.
Evers was sinds negen jaar in dienst van de N.A.A.C.P. Zoals alle lei-ders van de zwarte beweging was hij zich bewust van de risico's die hij liep, maar hij was bereid die risico's te dragen. "Ik strijd evenzeer voor Amerika als de soldaten in Vietnam", verklaarde hij onlangs in een interview.

12 juni 1963

Wat een ingewikkeld en tegelijk routinematig product zo'n krant is blijkt uit het feit dat men om de haverklap, maar vooral op woensdag, vergeet de dag en datum te veranderen. Zo staat bijvoorbeeld op de krant van vandaag, d.w.z. van woensdag 12 juni, nog de aanduiding van gisteren: dinsdag 11 juni.

Belangrijker is dat Kennedy niet van plan is over zich heen te laten lopen door Wallace. De laatste heeft inderdaad op de stoep gestaan om twee zwarte studenten tegen te houden, maar uiteindelijk heeft hij deze slag verloren. Kennedy beval hem af te zien van onwettige handelingen. Omdat Wallace dit bevel heeft genegeerd, kreeg Kenne-dy het recht de plaatselijke troepen onder federaal bevel te plaatsen. Daarmee heeft de gouverneur feitelijk geen politie of militairen meer tot zijn beschikking. Verder houdt de minister van defensie troepen achter de hand om in geval van nood in te grijpen. Eigenlijk wordt hier na honderd jaar eindelijk een einde gemaakt aan de Amerikaanse Burgeroorlog. Hopelijk.

11 juni 1963

Het gaat goed in Nederland, maar niet in Oost-Groningen. Als we de deskundigen geloven tenminste. In Dommering sprak gisteren prof. Korteweg, de voorzitter van De Raad voor de Welvaartsbevorde-ring 'Opbouw Oost-Groningen'. Volgens hem vertoont de 'welvaarts-toestand' van Oost-Groningen inderdaad een aanmerkelijke verbete-ring, maar onze streek blijft een probleemgebied. De structurele verbetering is te gering en van opbloei kan al helemaal niet gespro-ken worden. Vooral de industrialisatie heeft te weinig vaart om op lange termijn voldoende werkgelegenheid te kunnen garanderen. Daarom zal ook in de toekomst de stimuleringspolitiek moeten worden voortgezet.

Ad infinitum.

10 juni 1963

Al een tijdje hebben we niets meer uit Amerika gehoord. Dat wil echter niet zeggen dat de strijd voor gelijke rechten stil staat. Inte-gendeel. De moed om met daden deze rechten op te eisen verspreidt zich als een inktvlek over het land. President Kennedy heeft de burge-meesters van alle steden opgeroepen in hun stad de discriminatie op te heffen. Ondertussen gaat gouverneur Wallace van Alabama mor-gen persoonlijk voorkomen dat twee negers worden ingeschreven bij de universiteit van Tuscaloosa. Hij wil ze fysiek tegenhouden als ze de trappen van de universiteit bestijgen. It's a long way to Tipperary.