4 september 1951

In de Winschoter stond vandaag een pleidooi om de Dollard in te polderen. Het levert niet alleen 4000 ha vruchtbare grond op, maar verschaft ook nog eens, na de inpoldering, arbeid voor de vele werklozen hier. Men verwacht dat 400 arbeiders er een vaste baan aan over kunnen houden, terwijl 1000 seizoensarbeiders per jaar nodig zouden zijn. Verder zou de productieverhoging en de daaruit voortvloeiende export de deviezenpositie van Nederland gunstig beinvloeden.
De anonieme auteurs van het stuk in de krant vallen de huidige methode van langzame landwinning - het indijken van het steeds aanspoelende slib in de kwelders - aan als zijnde te duur en daardoor niet rendabel. Zij stellen voor de Dollard in zijn geheel in te dijken en droog te leggen. Dat kost eerst wat meer, maar uiteindelijk zullen de kosten veel lager zijn omdat men vier keer zoveel land kan winnen en sneller gebruik kan maken van de nieuwe polder.
Bovendien is de grond die men verkrijgt door zo'n snelle inpoldering geen klei, maar zavel. Op dat soort grond kan men meer verbouwen dan graan, karwij en suikerbieten (wat blijkbaar op klei alleen maar mogelijk is). Op zavel kunnen ook vlas en aardappelen verbouwd worden, waardoor niet alleen een ruimere vruchtwisseling mogelijk is (dat is beter voor de grond), maar ook de arbeid kan beter gespreid worden. Bovendien kan men op zavel ook vee houden.

Met andere woorden: de seizoenswerkloosheid die de boerderijen op de klei aankleeft, wordt dan minder ernstig, waardoor de communis-ten in Finsterwolde een troef uit handen wordt gespeeld. Ja, ja, het is een complex probleem die inpoldering.

2 juli 1951

De Socialistische Internationale is weer opgericht. Men heeft het tellen nu maar achterwege gelaten. De eerste was met Marx e.c.; de tweede met Kautsky, de derde was die van de Communisten, de vier-de die van Trotsky. Ik kan met niet meer herinneren of er na de eerste wereldoorlog nog een sociaal-democratische Internationale was, maar volgens de krant is zoiets tijdens de tweede wereldoorlog verdwenen.

De (nieuwe) Socialistische Internationale is tegen kapitalisme en com-munisme. Het communisme werd veroordeeld als het instrument van een bepaalde imperialistische staat die overal waar het optreedt de vrijheid in de weg staat.

De beginselverklaring heeft heldere doelstellingen (een stelsel van sociale rechtvaardigheid, betere levensomstandigheden, vrijheid en wereldvrede), maar de manier waarop men die wil bereiken is ondui-delijk. Men is tegen de klassenstrijd, maar wil toch de uitbuiting te lijf gaan. Men mag aan Marx vasthouden, maar een christelijk socialisme wordt ook niet afgewezen. Blijkbaar gaat de eenheid boven alles.

Toch is de analyse juist: hoewel de wereld voldoende bronnen bezit om iedereen een behoorlijk levenspeil te verschaffen, is het kapita-lisme niet in staat de noodzakelijk behoeften van de wereldbevolking te bevredigen. We hebben gelijk, maar krijgen we dat ook? Overigens is de beginselverklaring nog niet aangenomen.

11 mei 1951

Mr. Stikker (geboren Winschoter) heeft weer van zich doen spreken. Als voorzitter van de O.E.E.S. heeft hij gepleit voor Europese samenwerking met het doel meer grondstoffen (m.n. kolen, staal en zwavel) te produceren. De capaciteit van de industrie om grond-stoffen op te nemen is sneller gegroeid dan de productie ervan. De oorlog in Korea slokt een te groot deel van de grondstoffen op. Alleen door de productie ervan te verhogen kan men tegemoet komen aan de vraag. Daarnaast wil hij een verbetering van de distributie zodat de urgentste problemen het eerst opgelost worden.

Verder natuurlijk het gebruikelijke gezanik over een algehele verho-ging van de productie, ook die van voedsel om tegemoet te komen aan de groei van de bevolking. Het plan Schuman, dat tot een verder gaande samenwerking tussen zes landen moet leiden werd door hem ondersteund met een pleidooi het bijbehorende gerechtshof in het Vredespaleis te vestigen.

2 april 1951

De Stem des Volks heeft zijn 35 jarig jubileum gevierd. Wij zongen na-tuurlijk weer Morgenrood en Aan de Strijders. De recensent van de Winschoter Courant vond het eerste nummer "wat vlak, het tempo ... ietwat te langzaam, zodat de de sterke indruk die een dergelijke massazang kan wekken vrijwel achterwege bleef."
Aan de Strijders kon wel zijn goedkeuring wegdragen: het werd "met een imponerend elan gezongen" wat "deze kernachtige compositie ten volle tot zijn recht deed komen." We zongen deze liederen samen met De Stem des Volks uit Hoorn. Elk koor zong natuurlijk ook nog apart een paar liederen en Nelly Heijenga-Hamster zong solo met bege-leiding van Mej. Tabak op de piano.

12 maart 1951

Afgelopen zaterdag was de uitvoering van Nieuw Leven. Het was een gezellige avond, met dansmuziek van Harry Dietrich, maar ook met een oog naar de kas, want geld voor de nodige nieuwe instrumenten is er niet, laat staan dat we ooit eens uniformen zullen kunnen kopen. We hebben extra subsidie aangevraagd bij de gemeente, en gekregen: we krijgen nu f 440,- per jaar (in plaats van f 220,-). We blijven ver-plicht voor dat bedrag twee openbare concerten te geven. Omdat de commissie van advies voor culturele zaken onze muziek niet ziet als 'cultureel verantwoorde uitvoeringen' komen we niet in aanmer-king voor een speciale subsidie voor onze uitvoering. Maar B. Dommering wordt wel gesubsidieerd als hij het Concertgebouworkest hier heen haalt. Verschil moet er blijkbaar zijn en blijven.

28 februari 1951

De stadsbusdienst is al weer gestaakt. Volgens de firma Bronkhorst, die de lijn exploiteerde werd, er niet genoeg gebruik van gemaakt. Omdat ook de gemeente niet bereid was te subsidiëren, bleef er niets anders over dan "althans voorlopig tijdelijk" met de stadsbusdienst te stoppen. Misschien dat een dergelijke dienst rendabel wordt als er een nieuw ziekenhuis in Bovenburen komt. Tot dan moeten we weer gewoon lopen of fietsen.
Een van de meest bizarre overblijfselen uit het verleden is het ver-schil tussen lonen in de stad en op het platteland. Voor de oorlog kon dat verschil oplopen tot een derde, nu is het wat minder. Een com-missie heeft zich ermee beziggehouden en heeft de volgende argumenten bedacht om toch vast te houden aan dit verschil:
1. De huren zijn op het platteland lager dan in de stad of in industrie-gebieden
2. Verwarming en verlichting zijn op het platteland iets duurder, maar men kan daar gemakkelijk uitwijken naar goedkope alternatie-ven als kolen en turf
3. De druk van de personele belasting is op het platteland ietsje ho-ger, maar het verschil is miniem
4. De verschillen in kosten voor standaard- en levensmiddelenpakket zijn de ene keer hoger, de andere keer lager
5. Eigen productie mag niet meetellen (tuintje, klein vee)
6. Gezinsontspanning is in de stad duurder
7. De stimulering van de consumptie werkt in steden en industrie-gebieden sterker door
8. Verkeerskosten (bezoeken aan winkels, ziekenhuizen, scholen etc.) zijn op het platteland hoger.

De commissie concludeert uit het bovenstaande dat het leven in de stad en in industriegebieden duurder is. Daarom wenst men vast te houden aan de gemeenteclassificatie. Men heeft echter ook berekend dat mensen met meer inkomen meer last hebben van de loonaftrek (omdat zij meer secundaire levenskosten hebben, m.n. vervoer), en daarom moet de loonaftrek minder worden naarmate men meer ver-dient. Nou vraag ik je. Dus des te meer geld je uitgeeft, des te meer recht heb je op een extraatje. Dat ze zich niet schamen.

27 januari 1951

Dat de een zijn dood niet alleen het brood van een ander kan zijn, maar ook diens leven, bleek kort geleden in Frankrijk. Daar heeft men de nieren van een ter dood veroordeelde overgebracht in het li-chaam van een meisje dat nog maar één nier had. En die ene nier werkte ook nog maar voor 20%. Operaties hadden niet geholpen en het meisje was ten dode opgeschreven.

In Amerika was het overbrengen van een nier, een enting, al eens met succes uitgevoerd, maar in Europa wilde niemand zich er aan wagen.

Pas na lang zoeken waren de ouders van het meisje er in geslaagd een chirurg te vinden die het durfde proberen. Deze schatte de kans op succes op minder dan 1%, maar zonder een dergelijke enting zou de dood van het meisje onvermijdelijk zijn. Men vond een ter dood veroordeelde misdadiger bereid zijn lichaam na de onthoofding ter beschikking te stellen van de wetenschap. Deze Estingoy had het kind van een vrouw die hem afgewezen had uit wraak vanuit een raam op de derde verdieping naar beneden gegooid. De dag voor zijn dood werd hij medisch onderzocht en goedgekeurd. Tien seconden nadat de valbijl zijn hoofd van zijn lichaam had gescheiden, begon de chirurg de nieren uit zijn lichaam te verwijderen en ruim twee minu-ten later waren ze al onderweg naar het ziekenhuis waar het meisje lag.

Hoewel het er op de eerste dag na de operatie naar uit zag dat de ope-ratie mislukt was, bleek na vier dagen dat de nieren goed werkten. Het meisje herstelt nu voorspoedig. De medische wetenschap staat toch voor niets.

11 december 1950

Het moet in de dagen van de revolutie, dus zo rond 1890, zijn geweest dat V.I.O.S. werd opgericht. V.I.O.S. (Vooruitgang Is Ons Streven) begon als een fonds voor steun aan zieke arbeiders: f 2,50 uitkering bij ziekte, meer dan de uitkering van het Armbestuur. Bovendien was het geen liefdadigheid, maar een recht.
De vereniging was een groot succes. Het kreeg overigens pas zijn naam in 1893, daarvoor was men meer met de praktische kant van de zaak bezig. In 1903 werd besloten ook steun te gaan verlenen bij overlijden. Op die manier veranderde de vereniging langzamerhand in een verzekeringsbedrijf. In 1926 werd het wettelijk verboden dat verzekeringen andere activiteiten hadden dan verzekeren en moest V.I.O.S. het ziekenfonds loslaten. Het fonds ging verder onder de naam Voorwaarts. En dat is tot de dag van vandaag zo gebleven. Nu bestaat die club dus 60 jaar. Een reden voor een feestje. In Hotel Smid aan de Langestraat.
De band van Harry Dietrich speelde al terwijl de feestenden de zaal betraden. Voorzitter Van der Molen herinnerde nog eens aan het verleden van V.I.O.S., waarbij hij ook de mislukte coöperatieve bakkerij niet vergat. Later probeerde men het opnieuw: V.I.O.S. ondersteunde de oprichting van de nog steeds bestaande cooperatie Volharding (een coöperatieve productie- en verbruikersvereniging). Na de toespraak van de voorzitter trad het cabaretgezelschap Duo Hofman op met hun programma Lachen is gezond. Zij maakten er een vrolijke boel van met levensliedjes, sketches en humor. De voor-zitter sprak nog een dankwoord en daarna werd de zaal ontruimd voor het dansen op de muziek van Harry Dietrich. Je begrijpt dat het een groot feest was.

28 november 1950

Er is een deel klaar van het uitbreidingsplan. Tussen de weg langs Bovenburen, de Beersterweg (Olwievenweg), Ludensweg en de weg langs het Omsnijdingskanaal komt een park met sportvelden omge-ven door een renbaan en een gracht, een ijsbaan en volkstuinen. Bo-vendien heeft men aan de rand van dat park een nieuwe H.B.S. gepland.
Om de toegang tot het gebied te vergemakkelijken wil men dat deel van het Omsnijdingskanaal dempen dat door het centrum loopt. Op die manier kan men vanaf de Venne en de Langestraat zo naar het park komen. Voor de toevoer van grondstoffen naar de steenfabriek van Strating tegenover de ingang van de Langestraat zal men het kanaal tot daar aan toe open moeten houden. Maar de brug bij de Langestraat kan er net uit.
De kosten van het geheel worden geschat op een half miljoen gulden. De meeste grond moet gekocht worden van particulieren, de plek waar de sportvelden moeten komen is nu te laag en daardoor te nat, zodat er grond opgebracht moet worden. Men verwacht dat inclusief formaliteiten over vier jaar de eerste sportvelden gereed kunnen zijn.
Tussen de weg door Bovenburen, de Oudewerfslaan en het Zandpad plus Witte de Withstraat is al een nieuwe woonwijk ontstaan: de eensgezinswoningen aan de Jan van Gaalenlaan worden al een paar jaar bewoond net als de duplexwoningen aan de Tromplaan en de Karel Doormanlaan.

Duplexwoningen zijn huizen die in eerste instantie voor twee gezinnen gebouwd zijn, maar die later, als ooit de woningnood opge-lost zal zijn, samengevoegd zullen worden. Nu komt er dus een gezin boven en een gezin onder. Ruim zal het niet zijn, maar het is beter dan bij je (schoon)ouders inwonen met een of meer kinderen.
Er is ook toestemming gekregen voor de bouw van nog 145 eens-gezinswoningen. Ook deze zullen allemaal in de Zeeheldenbuurt ko-men. Al deze huizen hebben een voor- en achtertuin(tje), en de wijk zelf zal ook van het nodige groen worden voorzien. Naast deze sociale woningbouw, is men ook bezig met plannen voor middenstandswo-ningen langs de Kastanjelaan - bij het St. Vitusholt (Achterholt) - en bij Posttil. Groei, dat is het woord.

21 november 1950

Koos Vorrink heeft hier gisteravond gesproken, als voorzitter van de PvdA. Het was eigenlijk weer het gebruikelijke praatje over de voor-delen van de samenwerking tussen de brede massa van de arbeiders en de ondernemersklasse, maar hij is een boeiende spreker, dus je verveelt je niet.
Hij prees de groei van de productie, anderhalf keer die van vorig jaar, maar hij vond ook dat de welvaart niet overeenkomstig groeide. Dat zou pas mogelijk worden als Nederland minder hoeft te importeren. Nu gaat, om de import te kunnen betalen, een groot deel van de productie-groei nog naar het buitenland.
Zijn oplossing is, natuurlijk, nog meer groei van de productie. Eigenlijk was hij zeer tevreden over de huidige economische situatie omdat twee vooroorlogse bronnen van Nederlandse welvaart, Neder-lands Indië en Duitsland, waren weggevallen.
De PvdA is tegen een liberalisatie van de economie. De ontwikkeling van de industrie en de handel moet in de eerste plaats dienstbaar zijn aan het algemeen belang, niet aan het belang van degenen die beschikken over de productiemiddelen. Daarom mag de productie niet aan het toeval worden overgelaten, maar moet er door de over-heid regelend worden opgetreden. Alleen dan is een massale werk-loosheid, zoals in de dertiger jaren, te vermijden.

Vorrink prees het Marshallplan, de oprichting van de Verenigde Naties en van de NAVO. De Russische politiek dwingt het westen, dus ook Nederland, veel geld te investeren in herbewapening. Ook daar-om is de samenwerking tussen arbeiders en ondernemers van belang: de arbeiders hebben in Nederland werkelijk belang bij de huidige situatie. De avond werd natuurlijk opgeluisterd met muziek van Nieuw Leven.

6 november 1950

Vandaag is Adrillentje, of, zoals het officieel heet: Allerheiligenmarkt. Het weer was eerst druilerig, maar in de eind van de morgen knapte het op. Zo ging het ook met de handel. Rond het middaguur was het op de Venne en het marktplein een drukte van belang en werd er goed verkocht.

De standwerkers verkochten weer de allerbeste scheermesjes en de lekkerste chocola, er was een kruidendokter die fantastisch veel klan-ten had, er werden wonderfluitjes verkocht en een zanger produceer-de het ene liefdeslied na het andere.

Op de veemarkt mocht men ook niet klagen over de verkoop. Menig koebeest verwisselde van eigenaar, net als biggen en varkens. In de cafe's en lunchrooms was het tussen de middag overvol met koffie-drinkers, terwijl er naarmate de klok vorderde meer en meer over-gegaan werd op een neutje.

Voor de voedselvoorziening kozen de meesten toch voor oliebollen en gebakken schelvis. Wat ik ook altijd koop is zo'n lekkere Drentse bol, een grote krentebol met roggemeel. Zo hebben we ook de volgen-de dag nog een beetje Adrillen.

3 november 1950

Het Concertgebouworkest uit Amsterdam heeft hier vorig jaar gespeeld. B. Dommering wilde ze ook dit jaar weer laten overkomen. Omdat dat een dure zaak is heeft hij weer een subsidie aangevraagd bij de gemeente: hij wil vrijgesteld worden van de vermakelijkheids-belasting. In de praktijk gaat het om een subsidie van f 10,- die B & W wel willen verlenen op voorwaarde dat een tiental leerlingen van H.B.S., Gymnasium en Kweekschool in de gelegenheid worden gesteld het concert gratis te bezoeken. Ondanks een hoop gezeur in de ge-meenteraad (dan moeten we verenigingen ook gaan subsidiëren, de prijs van de kaartjes kan nog wel iets omhoog) werd het voorstel toch aangenomen. Het concert is overigens pas volgend jaar omdat diri-gent Eduard van Beinum ziek is.
Op een heel ander vlak liggen de plannen van minister Mansholt voor de landbouw. Hij wil groei van productie en efficiency, verlaging van prijzen en import en een vrijere uitwisseling van producten. Daartoe moeten alle West-Europese landen afzien van protectie en moeten de prijzen op Europees niveau gestabiliseerd worden.
Om dat alles mogelijk te maken en te controleren moet er een inter-nationaal orgaan van toezicht komen. Alleen als dat gebeurt kan de landbouw een wezenlijke bijdrage leveren aan het herstel van de economie, zegt Mansholt. Anders gezegd: West-Europa moet minder importeren om aldus de betalingsbalans meer in evenwicht te bren-gen. Vergroting van de productie kan volgens Mansholt alleen door specialisatie: dus geen duizenden kleine boeren met een gemengd bedrijf, maar graanboeren, veeboeren etc. Een verdergaande ratio-nalisering van de landbouw kan alleen wanneer boeren niet alleen afhankelijk zijn van de markt, maar ook enige bescherming genieten. Als dat laatste ontbreekt zullen ze als kippen zonder kop de markt gaan volgen zonder oog te hebben voor de economische en maat-schappelijke behoeften. Het stabiel houden van de prijzen zal het de boeren makkelijker maken een geleide landbouwpolitiek te volgen. Dat zal dan de meest rationele keuze zijn.

7 september 1950

Na alle prijsverhogingen nu eindelijk eens een loonsverhoging. Maar niet zonder een oproep tot verhoging van de productie en arbeids-productiviteit. Mensen van 23 jaar en ouder krijgen er vanaf 1 septem-ber 5 % bij. Deze verhoging moet minimaal vier cent per uur zijn, en maximaal f 180,- per jaar.
Het N.V.V. is tegen het maximum omdat het de groei van de arbeids-productiviteit zou belemmeren. Bovendien wil de bond dat de rege-ring een einde maakt aan de grotendeels vrije prijzen omdat die geleid hebben tot onredelijke winsten en zich niet verdragen met een geleide loonpolitiek. Voor een boer als ik maakt het natuurlijk niets uit, maar voor een sociaal-democraat zoals ik wel.
Ik wil je niet te veel lastig vallen met allerlei boerenzaken, maar nu is er iets waar ik je toch echt over moet vertellen: kunstmatige inseminatie. Je hebt een stier in persoon niet meer nodig! Er zijn talloze voordelen aan verbonden. De koeien worden sneller drachtig, het zaad is meestal van topkwaliteit (waardoor de hele veestapel verbetert) en er zijn minder stieren nodig, wat goedkoper is omdat je op voer en veeartsen kunt bezuinigen. Er is een gevaar van inteelt, dus men moet wel in de gaten houden dat het zaad niet van te weinig stieren komt. K.I. is overigens niet goedkoper dan het laten komen van een dekstier, het kost f 10,-, maar dat geld wordt terugverdiend door de grotere kans op drachtigheid en de betere kwaliteit van de kalveren. En het wordt natuurlijk goedkoper als meer boeren zich aansluiten bij de K.I.-verenigingen. De overheid subsidieert der-gelijke verenigingen door geld beschikbaar te stellen voor de bouw van stallen.
De vooruitgang blijft maar doorgaan. Want we krijgen in Winschoten ook een stadbusdienst. Vooral voor mensen die in het noorden van de stad wonen, zoals wij, is dat handig. Anders ben je vanaf Boven-buren naar het station toch al gauw een half uur kwijt.

Het is trouwens wel een rondrit. De route begint op het station. Vandaar P. van Dijkstraat, Wilhelminasingel, Schönfeldplein, Schön-feldsingel, Gassingel, Langestraatbrug, Omsnijdingskanaal, Ludens-weg, Bovenburen, Witte de Withstraat, Tromplaan, Oudewerfslaan, Bovenburen, Grintweg, Trekweg, St.Vitusholt, Garst, Stationsweg, Station.

De bus maakt dit rondje elk uur vanaf acht uur 's morgens. Van maandag tot en met vrijdag tot acht uur 's avonds, op zaterdag en zondag tot elf uur. Er is gezorgd voor een aansluiting met aankomen-de en vertrekkende treinen. Je betaalt altijd het zelfde bedrag voor een kaartje (15 cent) dus als je van rijden in een bus houdt, kun je een uur rondrijden voor drie stuivers. Kinderen tot vijf jaar mogen gratis mee.

24 augustus 1950

Zat ik laatst te kankeren over het verdwijnen van het kadaster uit Winschoten, het is nog steeds niet gebeurd hoor, nu lijkt er zelfs een rijksdienst hier heen te komen. Er zijn plannen om de douane van Nieuweschans naar Winschoten te halen.
Tot nu toe is er met Duitsland alleen vrachtvervoer met de auto mogelijk, maar binnenkort is de spoorbrug bij Weener weer hersteld en wordt zelfs Bremen met de trein bereikbaar. Voor het vracht-vervoer per spoor zal dan een douaneloods bij het station gebouwd worden (op het terrein van de O.G.: de tramwegmaatschappij Oost-Groningen). Omdat men dan toch bezig is, komt er gelijk een tweede perron voor het personenverkeer.

Wat betreft de koffie: bon 484 kan gebruikt worden voor de aanschaf van 125 gram koffie. Daar moeten we het mee doen tot 5 oktober.