28 oktober 1954

Ik wist niet dat het nog bestond. Dus ik was enigszins verbaasd toen ik vandaag in de krant las dat gehuwde vrouwen binnenkort niet meer gehoorzaamheid verschuldigd zijn aan hun man. Het schijnt dat vrouwen tot nog toe als handelingsonbekwaam werden beschouwd. Dat betekent dat ze dezelfde positie innemen als minderjarigen. Minister Donker vond het toch echt tijd worden dat te veranderen. En de Tweede Kamer was het er unaniem mee eens. Men durfde echter niet zo ver te gaan de echtgenoten gelijk te stellen. De man blijft de baas, maar hij is verplicht rekening te houden met de wensen van de vrouw! Men denkt dat dit in overeenstemming is met sociale en economische positie die de man in de maatschappij inneemt. Het is maar goed dat de mensen soms verder zijn dan de wetten!

26 juni 1954

Geloof het of niet, de bouw van de sodafabriek in Delfzijl, die waar ze ons zout gaan verwerken, heeft geleid tot een principieel debat in de Tweede Kamer over de mate waarin bedrijven die afhankelijk zijn van overheidssteun, gesocialiseerd moeten worden.
De fabriek in Delfzijl heeft 21 miljoen gulden garantie van de overheid nodig en de minister van Economische Zaken Zijlstra wil die garantie zonder meer geven. Maar P.v.d.A. afgevaardigde Nederhorst is daar niet zo voor. Zijns inziens zou er geen sprake moeten zijn van een garantie, maar zou de overheid in ruil voor die 21 miljoen toezicht moeten kunnen houden op de bedrijfsvoering. Hij gaat niet zover dat er regeringsvertegenwoordigers (ambtenaren) in de directie zouden moeten zitten.
De minister kwam tegemoet aan de P.v.d.A. door het volgende toe te zeggen: het Nederlandse karakter van het bedrijf is gegarandeerd om-dat de aandelen op naam alleen verkocht mogen worden aan Neder-landers en als dat niet mogelijk is aan de Staat. Een vertegenwoor-diger van de regering zal een plaats krijgen in de raad van commis-sarissen. Deze toezegging zal voldoende zijn, want er is in de kamer een meerderheid voor het project. Het zal dus wel bij één commissa-ris blijven in ruil voor die 21 miljoen gulden.

2 juni 1954

Het gaat slecht met de katholieke kerk of het gaat slecht met de K.V.P., want de Nederlandse bisschoppen hebben het nodig geacht katholieken te verbieden lid te zijn van de P.v.d.A. Wie zich niet aan dit verbod houdt wordt gestraft met weigering van de heilige sacra-menten en kerkelijke begrafenis. Nou ben ik gelukkig atheïst, maar ik kan me voorstellen dat je je als katholiek niet prettig voelt bij dit soort maatregelen. Wat zou God er nou van denken?

7 april 1954

Het gaat goed met de Nederlandse economie. Werkloos zijn alleen mensen die net ontslagen zijn en nog geen nieuw werk hebben gevon-den en de beroepswerklozen. Als we die beide groepen buiten be-schouwing laten is er in Nederland nu volledige werkgelegenheid. Iedereen die wil werken, kan werken.
Dat is mogelijk omdat de Nederlandse overheid de lonen kunstmatig laag houdt. Daardoor zijn onze producten op de wereldmarkt goed-koop en kunnen ze makkelijk verkocht worden. En zelfs met die lagen lonen groeit voor ons de welvaart, al is het langzaam.
De werkgevers zijn echter niet tevreden. Omdat de lonen vastliggen kunnen ze arbeiders die extra presteren geen extra loon geven. Daar-door is de arbeidsproductiviteit niet zo hoog als wel mogelijk zou zijn. Daarbij komt nog dat in de seizoensarbeid meer te verdienen valt, zodat mensen soms een vaste baan laten voor wat ze is en over-stappen naar dergelijk tijdelijk werk. Mocht men na afloop geen nieuw werk vinden dan kan men altijd nog terecht bij de wachtgeld- en werkloosheidsverzekering.
Kortom, enerzijds wil men de lage-lonen-politiek wel loslaten, maar anderzijds ziet men ook wel in dat dat de prijzen zal opdrijven en de omzet verlagen. Dus wat willen de werkgevers en de economen: geen volledige werkgelegenheid, minder zekerheden in de vorm van werk-loosheidsverzekeringen en meer vrijheid bij het vaststellen van de loonshoogte. Op de vakbeweging wordt een beroep gedaan de rede-lijkheid van deze wensen in te zien. Anders zouden onze welvaart en werkgelegenheid in gevaar komen.
Dus om de werkgelegenheid te redden, moeten er meer werklozen komen; om voor iedereen de welvaart te verhogen, moeten sommige mensen meer verdienen; om de mensen met plezier naar hun werk te laten gaan moeten de werkloosheidsverzekeringen afgeschaft wor-den. Geniaal!

18 maart 1954

Ik heb vandaag gelijk in de krant kunnen lezen waarom die Japanse vissers dood gaan. De Amerikanen hadden zich verkeken op de kracht van de waterstofbom die ze aan het testen waren.
De bom had een kracht van 14 miljoen ton T.N.T.: zeshonderd maal zo sterk als die van Hiroshima. Wat moet je met zo'n bom, zou je denken. Maar de wetenschappers denken dat ze nog verder kunnen gaan: honderd miljoen ton moet haalbaar zijn. Wat zijn dat voor wetenschappers? Afijn, de ontploffing was drie tot vier maal sterker dan diezelfde wetenschappers op grond van hun wetenschappelijke berekeningen hadden verwacht. Vandaar dat de veiligheidszone te klein was.

17 maart 1954

Stel je voor: je vaart met een bootje in de Stille Zuidzee. Het is natuurlijk prachtig weer. (Daar is het de Stille Zuidzee voor). Dan, plotseling, zie je in de verte een flits, vervolgens gedurende ongeveer acht minuten een zonsopgang, en tenslotte - zo'n vijf minuten na de flits - voel je een luchtdrukgolf.
Dan weet je het al, hè? Een atoombom.
Om een of andere reden is de Stille Zuidzee de plaats waar men atoombommen test. Ik geloof dat het aantrekkelijk is vanwege de atollen die je daar vindt. Wat zou er met je gebeuren als je te dichtbij was?
Een paar Japanse visser, die officieel op voldoende afstand waren, hebben nu nog de tijd om dat te vertellen. Anderhalf uur na de flits daalde een witte asregen neer op hun schip. De as liet zich niet van de huid verwijderen en veroorzaakte diepe brandwonden. Een professor van de universiteit van Tokio veronderstelt dat de wonden zijn veroorzaakt door de radioactiviteit van de neergeslagen deeltjes.
Men denkt dat de vissers de ramp zullen overleven omdat hun witte bloedlichaampjes niet aangetast zijn. Haal me de koekkoek! Ze zitten zo vol met radioactiviteit dat ze als stralingsbron een gevaar voor hun omgeving vormen en geïsoleerd worden! Er gaan ook nog ge-ruchten dat er drie of zelfs vier Japanse schepen geheel en al ver-dwenen zijn.

13 maart 1954

McCarthy lijkt nu eindelijk zijn congé te krijgen. Jarenlang heeft hij Jan en Alleman kunnen beschuldigen, chicaneren en vervolgen, maar nu hij in zijn waanzin ook het leger aanvalt - volgens hem is het slechts voor 99 % te vertrouwen - stuit hij op krachten die zijn macht te boven gaan.
Hij dreigt bovendien een splijtzwam te worden in de Republikeinse Partij en president Eisenhouwer is hem liever kwijt dan rijk.
Het komt dus bijna iedereen goed uit dat één van zijn naaste mede-werkers heeft geprobeerd een assistent als dienstplichtige een leuk baantje in New York te bezorgen: hij maande het leger en de minister van defensie aan zijn wens te voldoen. Zo niet dan zou McCarthy's commissie tegen On-Amerikaanse activiteiten hen in de problemen kunnen brengen.

Het schandaal dat gebruikt gaat worden om McCarthy te laten ophoe-pelen is dus gevonden. Het is goed dat hij oprot, maar dat hij jaren-lang zijn gang heeft kunnen gaan, is veelzeggend.

25 februari 1954

Ten eerste. Het geld wordt steeds minder waard: de papieren gulden en de papieren rijksdaalder worden afgeschaft. In plaats daarvan krijgen we zilveren munten. Dat zegt toch wel iets. De ministers Zijlstra en Suurhof vinden dat het met de geldontwaarding wel wat meevalt, maar de communist Gortzak vond dat ze dan maar eens naar de kapper moesten gaan.
Ten tweede. Nieuw Leven krijgt uniforms en een tamboerafdeling. We hebben nu 37 leden en 8 leerlingen.
Ten derde. Je denkt niet na over dat soort dingen, maar het drinkriet-je is ooit uitgevonden; dat papieren rietje waar de kinderen op school melk mee drinken. (Het is erg vies, want het papier wordt nat en week en de melk gaat naar papier smaken). Afijn, in de krant staat dat het rietje is uitgevonden door Stanley Thomas, die op het idee kwam toen hij een man in de tram zijn tramkaartje om zijn vinger zag draaien. De moraal van het verhaal: als je de hele dag goed oplet, kun je zo miljonair worden.

21 januari 1954

Er zijn al weer nieuwe plannen om het hart van Winschoten open te breken. Ook deze keer gaat het er weer om meer ruimte te maken voor de auto. Men wil een doorbraak van de Venne naar de Emmastraat, zodat er een rechtstreekse verbinding ontstaat tussen de Venne en het station. Er schijnt haast bij te zijn, want de firma Dröge wil het pand van Olm met de daarbij behorende grond aan de Vissersdijk gebruiken om uit te breiden. Een doorbraak zou de "bouwplannen van Dröge volledig tot haar recht doen komen", heet dat dan. Daarom moest de gemeenteraad nu al een principebesluit nemen.
Prof. Bruin, die al bezig is met de plannen voor een doorbraak, heeft een schets geproduceerd die ten grondslag moet liggen aan het besluit. In het grote plan zal ook de huidige situatie rond Venne, Vissersdijk en Liefkensstraat ingrijpend veranderen. Men wil van de Venne een belangrijke snelweg maken, terwijl Langestraat en Toren-straat het karakter van smalle, intieme straatjes moeten behouden.
Omdat het station van groot belang is, niet alleen voor Winschoten, maar voor de hele streek, moet het via de kortste weg bereikbaar zijn en dat is nu niet het geval. De Venne loopt niet naar het station, maar buigt af naar het Schönfeldplein.
Het probleem is dat in het grote plan het pand van Olm eigenlijk afgebroken moet worden omdat het in de weg staat. In dat geval kan Dröge daar geen bedrijf beginnen.De gemeenteraad heeft nog niet besloten.

19 december 1953

Hier in het noorden klaagt men veel over achterstelling. Laat ik daar ook eens aan meedoen. Als wij hier 's avonds naar de radio luisteren mogen we blij zijn als we iets horen van hetgeen in Hilversum wordt uitgezonden. Daar zijn een aantal redenen voor.
In de eerste plaats hebben wij hier nog geen FM-zender in de buurt. Wij zijn dus aangewezen op de lange golf, die, zoals algemeen bekend is, veel stoort. Er is dus altijd ruis. Dat zou nog overkomelijk zijn als er geen andere storingen waren, maar helaas.
De golflengte van Hilversum worden ook door buitenlandse zenders gebruikt. Daardoor hoor je vaak twee of drie zenders door elkaar heen. In Emmen kun je elke dag om 10 uur 's avonds op Hilversum I het Russisch volkslied beluisteren. Hier in Oost-Groningen heeft men meer last van een Deense zender.
Alsof dat nog niet genoeg is wordt de ontvangst ook nog eens gestoord door een bijzonder doordringend fluitend geluid. De Radio Controle Dienst heeft de oorzaak daarvan niet kunnen vaststellen. In Den Haag kon de storing moeilijk onderzocht worden omdat ze daar minder intens was dan hier in Oost-Groningen. Maar je moet niet denken dat ze hierheen komen om onderzoek te doen. Waarom niet? Zij beweren dat de storing van een buitenlandse zender komt, waar men toch niets aan kan doen.

Voor Hilversum II heeft men in Hoogezand een hulpzender gebouwd, en dat helpt enigermate. Maar het wachten is op een FM-zender. Het gebouw daarvoor is klaar. Sterker: het staat al anderhalf jaar leeg. De zender zelf staat gereed voor transport, maar de ministeries van O.K. en W en Waterstaat hebben nog geen opdracht verstrekt tot plaat-sing. Geweldig land, Nederland.

11 december 1953

Waar ik nooit zo bij stil gestaan had is de waterleiding. Wij, in Win-schoten, hebben al jaren een kraan in de keuken waar het water uitkomt wanneer je maar wilt. Maar in talloze dorpen hier in de omgeving is dat niet geval. Daar is men afhankelijk van putten of van regenwater dat uit de niet altijd even schone dakgoten (verrotte bladeren, insecten en vogelpoep) in een regenbak loopt. De regen-bakken zijn onhygiënisch, daarom gevaarlijk, en betrekkelijk gauw leeg (3000 liter).
Met die putten gaat het meestal goed, maar nu staan vele ervan droog. De buitengemeenten laten daarom tankauto's naar de Win-schoter watertoren rijden om water te halen. De vrouwen staan in de dorpen elke dag met emmers en pannen te wachten.

Het water kost de gemeenten 5 cent per liter en dat betalen de inwoners ook. Het wordt alleen voor niets vervoerd. Maar hoeveel water heeft een vrouw niet nodig in een huishouden? Met tien liter kom je vast niet ver. Bovendien komt de waterauto niet aan huis, zodat men ook nog eens een flink stuk met die zware emmers moet open.
In plaatsen waar de aanvoer van het water niet door de gemeente gebeurt, zoals in Wedde, moeten de klanten ook nog betalen voor vervoers- en arbeidskosten. Daar is het water nog duurder.

Waterleiding overal: dat lijkt me een duidelijk voorbeeld van voor-uitgang. Overigens hoorde ik dat op de Meidoornlaan hier in Win-schoten ook nog geen waterleiding ligt. De bewoners hebben gepro-beerd de gemeente een waterleiding te laten aanleggen; deze heeft aangeboden de helft van de kosten te betalen en de andere helft te laten opbrengen door de eigenaar van de huizen, maar de laatste weigerde dat doodleuk. Daarmee was voor de gemeente de zaak afge-daan. Over volksgezondheid gesproken.

23 november 1953

De grote luchtvervuiling in London is al weer een jaar geleden. Nu pas staat in de krant dat men schat dat er duizenden mensen als gevolg van deze vervuiling om het leven zijn gekomen: in 1952 zijn 4650 meer mensen overleden dan in dezelfde periode in de jaren daarvoor. Bijna drieduizend mensen met bronchitis stierven juist in de week van de mist in december.
De mist was zo dik dat ze de huizen binnendrong, waardoor tiendui-zenden bronchitispatiënten gedwongen werden de straat op te gaan. Door de mist steeg de rook uit de schoorstenen niet meer omhoog en de giftige dampen en brandend kolengruis sloegen neer. Dat laatste werd vooral veroorzaakt door de slechte kwaliteit kolen die men in Engeland in de kachels gebruikt. Het is een soort gruis dat niet goed verbrandt waardoor er zwaveloxide vrijkomt en de fijne gruisdeeltjes door de schoorsteen naar boven worden afgevoerd. Die deeltjes kwamen vervolgens als brandende voorwerpjes bij andere mensen weer de schoorstenen in en veroorzaakten daar brandschade.

29 september 1953

Er lijkt een einde te komen aan de samenwerking tussen vakbeweging en regering. Zo langzamerhand hebben de vakorganisaties er genoeg van hun leden aan te zetten tot meer productie zonder dat daar een fatsoenlijk loon tegenover staat. Ondertussen blijven namelijk de winsten van de bedrijven voortdurend stijgen. Er komt een keer een einde aan de goede wil. Zelfs de christelijk en katholieke vakcentrales lijken in opstand te komen tegen de 5 % loonsverhoging die de rege-ring dit jaar biedt.
De georganiseerde werknemers hadden eigenlijk geen genoegen wil-len nemen met minder dan 6 %. Maar ze zijn bedrogen door werkge-vers en regering. Een merkwaardige ingreep van het Centraal Bureau voor de Statistiek lag daaraan ten grondslag.
In de Stichting van de Arbeid, waar werknemers en werkgevers met elkaar overleggen over dit soort kwesties, kon men het niet eens wor-den over de loonsverhoging voor de volgende loonronde. Men heeft daarop het probleem voorgelegd aan de regering die in alle gevallen uiteindelijk moet beslissen.

De werkgevers stelden daarbij voor een onafhankelijke commissie in het leven te roepen die een bindend advies zou geven. De regering stemde daarmee in waarop de vakbeweging niet dwars wilde liggen. Er kwam dus een commissie die het in grote lijnen met de werkne-mers eens was en wilde adviseren tot 6 % loonsverhoging. Op dat moment kwam het CBS met de mededeling dat zij het cijfer voor de resterende consumptiebeperking (ik weet ook niet wat het is) ver-keerd had berekend. Daarop besloot de commissie dat een loonsver-hoging van meer dan 5 % niet verantwoord was.

De regering nam dat standpunt zonder verder onderzoek van de door het CBS verstrekte gegevens over. Want als het CBS zich eenmaal vergist, kan het zich ook tweemaal vergissen. Blijkbaar trekt ook de PvdA graag één lijn met de werkgevers. Ik denk dat partij en vak-beweging over niet al te lange tijd van elkaar onafhankelijk zullen worden, want zo kan men niet in één organisatie zitten.

26 september 1953

Ik had je al gezegd dat er in Rusland een geweldige strijd om de macht zou ontstaan. Zoals altijd gonst het van de geruchten en niemand weet ooit wat waar is en wat niet.
Het is ondertussen wel duidelijk dat Beria afgezet is. Hij schijnt ge-vlucht te zijn, maar het kan ook zijn dat hij ergens gevangen zit. Ik persoonlijk hou het erop dat ze hem gewoon vermoord hebben. Zoals altijd in Rusland gaat het over de vraag wat men met de landbouw aanmoet. Het is ook logisch, want de landbouw produceert de eerste levensbehoeften.
Men heeft al decennia lang geprobeerd de boeren in arbeiders te veranderen door hen te dwingen op collectieve boerderijen te wer-ken. Zonder succes, want een boerderij is geen fabriek. Men kan boeren niet dwingen binnen een bepaalde tijd een bepaald aantal han-delingen te verrichten. Daarnaast kent de landbouw veel seizoens-werk, wat een geregeld werkritme ook niet in de hand werkt: soms is er veel te doen, soms weinig.
Het probleem met een door de staat geleide economie is dat je onaf-hankelijke boeren vastgestelde productienormen moet laten halen. Met terroristische methodes kom je er niet.
In zekere zin moet de boer zijn eigen werk kunnen bepalen. Alleen wanneer men vrijwillig samenwerkt zal zoiets als een collectieve boerderij kunnen bestaan. Maar juist die vrijwilligheid ontbreekt op de kolchoze.
Het schijnt dat Beria dat had ingezien. Hij zou het tekort aan levens-middelen (Rusland kocht dit jaar grote hoeveelheden boter in Austra-lië en Nieuw-Zeeland) hebben willen oplossen door de boeren meer vrijheid te geven.
Zijn belangrijkste tegenstander, Kroetsjev, wil de boeren nog verder in de situatie van arbeiders drukken door hun dorpen samen te voe-gen tot landbouwsteden. Op die manier hoopte hij de natuurlijke orde die door een dorp wordt gevormd, te vervangen door de kunst-matige van een stad.

In een stad maken de persoonlijke relaties van de dorpsbewoner, en de daarbij behorende ondergeschiktheid aan tradities, plaats voor het geïsoleerde leven in een anonieme straat, waar niemand nog weet wat er hem of haar verlangd wordt. In zo'n situatie kan de staat met meer succes zijn wil opleggen.