19 juni 1957

Het Opperste Gerechtshof van de V.S. heeft de veroordeling van vijf leiders van de communistische partij te niet gedaan. Ze waren in 1952 tot 5 jaar gevangenisstraf en 10.000 dollar boete veroordeeld. De verdedigers kregen gelijk met hun stelling dat de veroordeelden hadden gewerkt met democratische middelen. Jammer dat de vrij-spraak niet wat eerder plaats vond. Of zouden ze die vijf jaar nog niet hebben gezeten? De krant vermeldt het niet.

3 mei 1957

Winschoten blijft maar bouwen. Nu wil men een nieuwe HBS en een nieuw Gymnasium bouwen in het Hemelrijk. Ietsje verderop plant men aan dezelfde weg een nieuwe kweekschool. Verder is men het er eindelijk over eens dat er in het plan Bovenburen-west, dat is tussen de nieuwe Molenweg (het verlengde van St. Vitusholt) en de Oude-werfslaan, een nieuwbouwwijk zal verrijzen. Hoewel men schat dat de huren daar aan de hoge kant zullen zijn, acht men het toch nodig snel te bouwen omdat er een groot tekort aan woningen is. Na de zee-helden en bomen, ben ik benieuwd wie of wat er daar benoemd zullen worden.

Het goed met de industrialisering van Winschoten: er vestigen zich weer vier bedrijven op het industrieterrein bij de Rensel. En tenslotte wordt het Marktplein verbeterd. De eeuwenoude kinderkopjes zullen worden bedekt met een laagje asfalt. Dat maakt het een stuk aange-namer om er over te fietsen. Nu wordt je milt daar nog verklutst met je lever.
Nieuw Leven krijgt een renteloze lening van de gemeente voor de aanschaf van nieuwe muziekinstrumenten.
Senator McCarthy is overleden; aan een acute leveraandoening. Hij werd 47 jaar. Zijn commissie tegen on-Amerikaanse activiteiten is nog steeds actief. De toneelschrijver Arthur Miller is gisteren vrijge-laten uit de gevangenis na betaling van een borgsom van 3800 gulden. Hij zat daar omdat hij geweigerd had antwoord te geven op vragen van deze commissie. Hij wilde niet zeggen wie er aanwezig waren op een door hem in 1947 bezochte vergadering van commu-nistische schrijvers, noch wilde hij vertellen wie de voorzitter van die vergadering was geweest. Overigens gaat het gerucht dat mevr. Miller, Marilyn Monroe, zwanger is. 't Is meer dan een gerucht want het is bekend gemaakt door MGM-studio’s.

1 april 1957

De klucht rond onze gebitten gaat verder. Vanaf vandaag betalen de ziekenfondsen geen tandartskosten meer; zelfs een gedeeltelijke resti-tutie is niet meer mogelijk. (Zou een gedeeltelijke teruggave van de premie dan niet op zijn plaats zijn?) Zo wordt over de rug van de patiënten de strijd met de tandartsen uitgevochten.

De fondsen raden de mensen aan alleen nog als het dringend nood-zakelijk is naar de tandarts te gaan. Je vraagt je af waar ze zich mee bemoeien als ze toch niet betalen.

De tandartsen vinden dat de patiënten niet de kennis hebben om te weten of ingrijpen noodzakelijk is. In de praktijk betekent dit natuur-lijk dat je alleen met verschrikkelijk kiespijn naar de tandarts gaat. En dan is het voor reddend vullen vaak te laat. Bovendien is trekken goedkoper: f 1,- tegenover f 2,50 voor plomberen. Bij het zieken-fonds zullen ze wel denken dat voor een gewoon mens een kunstgebit goed genoeg is. Bovendien is het op de lange duur goedkoper en dat is blijkbaar het doel waarnaar iedereen moet streven

17 januari 1957

Terwijl in Hongarije een nieuw straf bewind heerst, maakt men zich in Winschoten zorgen over de voorzieningen in Dommerings schouw-burg. De toneel- en belichtingsoutillage zou niet meer van deze tijd zijn en interessante voorstellingen uit het westen uit Winschoten hou-den. De gewenste verbeteringen zijn echter te duur voor Dommering. Als hij zelf moet betalen zou dat wel eens het einde van zijn bedrijf kunnen betekenen. Omdat risico te mijden zou de overheid, in casu de gemeente, een handje moeten helpen.

29 december 1956

Het wordt rustiger in Hongarije. Het was na het Russische ingrijpen ook een hopeloze zaak geworden. Aan dode helden heeft niemand iets.

Ondertussen hebben Japanse krijgsgevangenen die door de Russen vrijgelaten zijn om plaats te maken voor Hongaren, gemeld dat er in Siberië meer dan 1 miljoen mensen gevangen zitten. Zij moeten wer-ken in uranium-, goud-, chroom- en mangaanmijnen. Terwijl de tem-peraturen 's winters onder de vijftig graden onder nul zakken, krijgen ze niet veel anders te eten dan havermout. Tallozen sterven door ondervoeding. Primitieve accumulatie noemde Marx dat. En die Rus-sen zullen de Hongaren hun zaakjes zelf laten opknappen?

18 december 1956

De Hongaren schijnen eindelijk gebroken te zijn. Ze gaan weer aan het werk, al is er bijna niets te doen: er is namelijk geen kolen om de machines te laten draaien. De geheime politie is natuurlijk actief in de weer en heeft leiders van de arbeidersraden gearresteerd. Aan de andere kant zijn Geroe en vader en zoon Vargas, die door de opstandelingen gedood zouden zijn, weer te voorschijn gekomen. Waar komen toch die berichten vandaan?

12 december 1956

Het lijkt wel of ze in Hongarije nog eens weer opnieuw beginnen. Er is sprake van een algehele staking. Er zou een veldslag woeden tussen Russische troepen en duizenden opstandigen in de buurt van Pecs, waar kolen- en uraniummijnen zijn. Waarschijnlijk laten de Russen het idee varen dat de Hongaarse regering het met een beetje steun zelf op zal lossen varen, en gaan ze massief ingrijpen. Op het bezit van wapens volgt nu onmiddellijk een doodvonnis en ook andere vergrijpen worden zwaar gestraft.

10 december 1956

Blijkbaar is een militaire bezetting niet genoeg om de Hongaren te breken. De demonstraties, de voortgaande activiteiten van de arbei-dersraden en de voortdurende stakingen hebben Kadar nu gedwon-gen officieel de staat van beleg af te kondigen, de arbeidersraden te verbieden en speciale krijgsraden (zonder mogelijkheid tot hoger beroep) in te stellen.

29 november 1956

Het dagelijkse leven gaat gewoon verder. Juist ook in Winschoten. De huizen aan de Meidoornlaan krijgen eindelijk waterleiding. De ge-meente heeft een gesprek gehad met de eigenaar van 19 woningen, dhr. A. Jager, die tot nu toe niet bereid was de helft van de aanlegkos-ten te betalen (de andere helft zou de gemeente voor haar rekening nemen).

De heer Kwant, eigenaar van het huis op St.Vitusholt eerste laan, wil ook aangesloten worden op het waterleidingnet. De gemeente heeft nu voorgesteld dat van de in totaal f 11.000,- aanlegkosten, f 6.320,- betaald zal worden door Jager en Kwant en f 4680,- door het water-leidingbedrijf. Het graven en dichten van de sleuven wordt betaald door Jager en Kwant. De gemeente verleent een krediet van f 6.680,- en schenkt de heren een bijdrage in de kosten van f 2.000,-.

24 november 1956

Een voetnoot bij de Hongaarse opstand. Imre Nagy, die met een aantal andere opstandigen na de ambassade van Zuid-Slavië was gevlucht (in dat land is Tito aan de macht die een andere vorm van communisme voorstaat dan Stalin en Kroetsjef), heeft een vrijgeleide gekregen van de nieuwe Hongaarse (en naar men mag veronderstel-len: door de Russen gesteunde) regering, is onderweg naar zijn huis door de Russische veiligheidspolitie opgepakt en naar Roemenië gebracht. Radio Boedapest probeerde het nog met een leugen te bedekken, Nagy zou Roemenië als land van zijn voorkeur hebben opgegeven, maar lang hield die onzin niet stand. De regering van Kadar heeft gewoon geen fluit te zeggen in Hongarije en haar woord is geen cent waard.
Over het lot van Nagy hoef je je geen illusies te maken: die wordt vermoord na een zgn. proces. Of het nu 1936 is of 1956, de juridische illusie heeft de Russen nog steeds in hun greep. Blijkbaar hebben ze er behoefte aan hun barbaarse politiek van een formeel lintje te voor-zien. Klootzakken.

Er zouden nog steeds arbeidersraden actief zijn. In ieder geval wordt er nog gestaakt. De communisten denken dat de komst van de winter de mensen zal dwingen weer aan het werk te gaan, omdat ze anders geen geld hebben voor brandstof en voedsel. Duizenden Hongaren zijn naar het westen gevlucht, tot aan Winschoten aan toe. Nog meer zijn door de Russen gedeporteerd naar het oosten.

4 november 1956

De communisten hebben hun kans om ooit nog eens als fatsoenlijke mensen door het leven te gaan verspeeld. Je kunt op het einde van de communistische partijen, hier, maar ook daar, wachten. Niemand, hoe arm ook, zal nog langer iets met dergelijke lieden te maken willen hebben. Ze weten het altijd beter, zijn ondemocratisch - willen ook niet democratisch zijn - en lopen over de belangen van het volk heen. In het stalinisme komt het probleem van de vertegenwoordigers en de vertegenwoordigden het pregnantst tot zijn uitdrukking: het volk moet zijn muil houden, want het is dom. Het communisme kan niet gedestaliniseerd worden, omdat het met het stalinisme samenvalt. Dat is de intrieste conclusie uit 10 dagen Hongaarse opstand.

3 november 1956

Terwijl de tanks posities innemen, de Hongaren hebben die van hen voor het parlementsgebouw geplaatst (stellig een meer symbolische dan militaire daad) en bij de bruggen over de Donau, wordt in de kranten de suggestie gewekt dat toch nog een uitweg aan de onder-handelingstafel mogelijk is.
Het komt mij echter voor dat de Russische militairen afstevenen op een gewelddadige oplossing: verkeersknooppunten en stations zijn bezet, grensovergangen gesloten. Men is niet van plan iemand te laten ontsnappen als het zover is. De rest is geleuter. Tijdrekken. Pa-pier.

Dat geldt ook voor de nieuwe maatregelen van de regering: het Russisch wordt op de scholen afgeschaft, er zullen nieuwe geschiede-nisboeken komen, kinderen kunnen weer godsdienstonderwijs krij-gen en het vak 'burgerlijke verdediging' komt te vervallen.

In Gyoer zijn ze eindelijk wakker geworden: men ziet in dat de rege-ring alles heeft gedaan om haar beloften na te komen. De nationale raad van West-Hongarije heeft opgeroepen tot beëindiging van de algemene staking om de situatie weer enigszins leefbaar te krijgen. De Russen moeten dan later maar vertrekken, is nu hun standpunt. Het is echter de vraag of de Russen ooit nog zullen vertrekken.

2 november 1956

De Russen zijn bezig Boedapest in te sluiten. Er worden extra pant-serdivisies uit Roemenië en Tsjecho-Slowakije aangevoerd en talloze tanks, vrachtwagens en kanonnen rijden op de wegen richting hoofd-stad. Het vliegveld is door de Russen bezet.

Nagy heeft geprotesteerd bij Moskou omdat de afspraak zou zijn gemaakt dat er geen offensieve troepenbewegingen zouden zijn. Ook zouden er geen nieuwe troepen worden aangevoerd. Daarnaast heeft hij de Russische ambassade gemeld dat Hongarije zich terug trekt uit het Warschaupact en dat hij de VN zal vragen om steun.

China heeft gemeld dat het de opstandelingen steunt. De Hongaarse communisten hebben inmiddels een nieuwe partij opgericht: de So-cialistische Arbeiderspartij. In het bestuur zitten onder andere Imre Nagy, George Lukács, Zoltan Szonta en Janos Kadar.

De opstandelingen in Gyoer blijven ondertussen Nagy aanvallen. Op die manier komt men er wel.

1 november 1956

Onduidelijkheid heerst in Hongarije. Er is sprake van een impasse. De krachten worden herordend, de vrede is bedrieglijk. De Hongaren willen uit het Warschaupact stappen en een neutrale positie gaan in-nemen in Europa. De Russische troepen lijken zich terug te trekken uit Boedapest, maar het kan ook, en dat lijkt me meer waarschijnlijk, dat ze aan het hergroeperen zijn. Waarom zouden de Russen een land dat in hun machtssfeer ligt laten gaan? Ze lopen blijkbaar met hun militaire acties geen risico's, behalve dan negatieve praatjes bij de Verenigde Naties. Nagy juicht: ik denk dat hij weet dat hij te vroeg is. Maar er is geen weg terug.