21 maart 1960

Eindelijk werd er ook in Nederland eens echt gestaakt. De bouw heeft ruim twee weken plat gelegen door een gezamenlijke actie van NVV-, KAB- en CNV-bouwvakbonden.
Waarom het precies ging is mij niet geheel duidelijk. Het schijnt te maken te hebben met het doorberekenen van de nieuwe, verhoogde lonen bij al lopende projecten. Volgens de werkgevers gaat hun dat 50 miljoen gulden kosten omdat zij bij de aanbieding uit zijn gegaan van de oude lonen. De vakbonden zijn echter van mening dat de werknemers met dit probleem niets te maken hebben. De rechter ondersteunde dit standpunt.
Uiteindelijk was het de regering die de werkgevers dwong de CAO te ondertekenen. Zij deed dat door het ondertekenen van een prijzen-beschikking. Daarop gingen de werkgevers -liberalen, katholieken en christenen - accoord met de voorgestelde CAO.

5 maart 1960

Ik meen me te herinneren dat ik het er al eens eerder over gehad heb: de doorbraak van de Venna naar de Stationsweg. Er is nu een tekening waarop men kan zien hoe een deel van de Winschoter binnenstad voor deze doorbraak verwoest zal worden. Ik heb die kaart voor je overgetekend. De pijl geeft natuurlijk aan waar gebroken zal worden.

Op zo'n kaart ziet het er nog redelijk vredelievend uit, maar in werkelijkheid staan langs al die straten huizen die tegen de grond moeten.
Het doel van de doorbraak? Men wil binnenstad en omgeving een gestalte geven die een gezonde functionele ontwikkeling mogelijk maakt. Gooi maar in mijn pet.
Men verwacht dat de aanwijzing van Winschoten als industriekern zal leiden tot groei van de bevolking. Dat betekent ook dat B&W en de ambtenaren een salarisverhoging krijgen: zij worden betaald naar de grootte van hun gemeente, waarbij 18.000 inwoners een magische grens is.
Meer inwoners en meer geld onder die inwoners betekenen meer omzet voor de winkeliers. Die omzet moet blijkbaar gerealiseerd worden in het centrum van Winschoten (niet in de buitenwijken en al helemaal niet in Veendam). Daarom moet de binnenstad bereikbaar worden voor auto's. Blijkbaar heeft de Winschoter middenstand een speciale ingang op het stadhuis.

17 februari 1960

Een van de idee-fixes die de Nederlandse politiek beheersen is de inpoldering van alle zeegebieden die niet direct tot de Noordzee behoren. Blijkbaar zien politici bij eb droogvallende gebieden voor-namelijk als modderige poelen met schelpdieren en vogels. Het zal je dus niet verbazen dat de Waddenzee hoog op de lijst staat van in te polderen gebieden.
Men wil beginnen met de Lauwerszee, alleen is er nog geen geld voor beschikbaar. De regering heeft zelfs nog geen beslissing genomen over inpoldering. Ook verbetering van de bestaande dijken of enkel afsluiting van de Lauwerszee behoren tot de mogelijkheden. De Kamer is unaniem voor inpoldering, maar de regeringsfracties willen de regering nog wel wat tijd geven.

4 februari 1960

Het is jou vast ook wel opgevallen dat overal (ik neem althans aan dat dat niet alleen in Winschoten het geval is) onbewoonbaar verklaarde woningen staan waarin nog wel mensen wonen. Om te voorkomen dat er in de toekomst nog meer van dergelijke huizen ontstaan heeft de regering in 1957 geprobeerd particuliere bezitters van huurwonin-gen te dwingen hun panden beter te onderhouden. Dat gebeurde door middel van een huurblokkering: bij onvoldoende onderhoud mocht men geen volledige huurverhoging doorvoeren.

Talloze eigenaren hebben deze wet aan hun laars gelapt en worden door het nieuwe kabinet daarvoor beloond met de afschaffing van de huurblokkering. Zo zie je maar dat de PvdA toch nog ergens goed voor was.

29 januari 1960

Een land waar ik mij nooit mee bezig houd is IJsland. Maar nu is daar toch iets bijzonders aan de hand: de regering wil de inkomstenbelas-ting afschaffen. De inkomsten van de staat zullen daardoor dalen van 150 miljoen naar 70 miljoen, maar men heeft ook minder geld nodig omdat de kosten van het innen hoog zijn. Blijkbaar werd belasting daar op zo'n grote schaal ontdoken dat men op deze manier goed-koper uit is.
Je stelt je voor dat al die IJslanders zo ver van elkaar wonen dat be-lastinginning bijna onmogelijk is. Dan begrijp je ook meteen waarom in Nederland altijd zo braaf betaald wordt. Of zou ik soms de enige zijn die vindt dat belasting betalen een goede zaak is?

28 januari 1960

Even wat klein nieuws uit Winschoten zelf. In de eerste plaats de auto en zijn grootste makke: hij moet ergens staan. Parkeerplaatsen dus. Niet alleen bij de huizen, maar ook in het centrum, want de mensen moeten met de auto bij de winkels kunnen komen.
Op de plek waar nu nog het diep loopt kan men straks gelukkig een groot aantal parkeerplaatsen creëren, maar naar de mening van B en W komen die te ver van het centrum te liggen. Blijkbaar bedoelt men met het centrum het eind van de Langestraat en de Torenstraat. De Mousehörn krijgt juist een steuntje in de rug door de nieuwe parkeerplaatsen.
De gemeente wil parkeerplaatsen in de buurt van de kerk en het oog van B&W viel op het Schönfeldplantsoen. Gelukkig ging de gemeente-raad daar niet mee akkoord. We houden dus nog een beetje groen in de binnenstad.
Het uitbreidingsplan St. Vitusholt gaat wel door, waardoor er in dat gebied 658 woningen en 8 winkels kunnen worden gebouwd.
Al die nieuwbouw heeft ook gevolgen voor ons badhuis. Omdat steeds meer mensen een douche in huis hebben, wordt van het badhuis steeds minder gebruik gemaakt. Het is zo erg dat de badmeester de lol aan zijn werk heeft verloren: hij doet een groot deel van de tijd niets en hij is geen stilzitter. Daarom heeft hij de gemeente verzocht hem aanvullende werkzaamheden te geven als loodgieter. Dat, of hij wenste het badhuis geheel te verlaten. In dat geval zou hij echter niet in de dienstwoning kunnen blijven wonen.
Bijkomend probleem is dat de gemeente loodgieterswerk normaal gesproken uitbesteed aan plaatselijke bedrijven. Door een loodgieter aan te stellen wordt er met die gewoonte gebroken en door de precedent-werking dreigt het gevaar van een gemeentelijke loodgie-tersdienst. Een oplossing voor dat probleem heeft men nog niet gevonden, maar het badhuis zal in de toekomst alleen nog op vrijdag en zaterdag open zijn.

31 december 1959

Terwijl hier in de bioscopen films draaien als 'Madeleine. Tel.nr. 136211', meent de staatssecretaris van onderwijs, kunsten en weten-schappen de VARA te moeten verbieden een voorlichtingsfilm van de NVSH (Nederlandse Vereniging voor Sexuele Hervorming) te vertonen. Dit terwijl de titel van de film nog wel zo fraai 'Kringloop' was. Erg opwindend kan het dus niet wezen.
De argumentatie? De film komt via de televisie in de huiskamer en zal door kinderen van alle leeftijden en beiderlei kunne (!) bekeken kun-nen worden. Bovendien bestaat de mogelijkheid dat groepen de film zien die als enige gemeenschappelijke kenmerk hebben dat ze in hetzelfde café zitten.
Ook wanneer de omroepgidsen een waarschuwing plaatsen bij de vermelding van de film, kan de staatssecretaris geen toestemming geven omdat een dergelijke waarschuwing een ongezonde belangstel-ling zouden kunnen opwekken. Gelukkig weten de mensen ook zonder voorlichtingsfilms wel raad met hun sexuele organen, maar blijkbaar is dat nou juist wat we niet mogen weten.

24 december 1959

Je blijft lachen met de vermakelijkheidsbelasting. Het ministerie van binnenlandse zaken heeft Gedeputeerde Staten van Groningen laten weten dat het niet akkoord gaat met de verlaging van deze heffing voor de bioscopen in Winschoten. Dit omdat de gemeente in een slechte financiële positie verkeert.
De gemeenteraad kan ook in dit stadium nog vasthouden aan haar pogingen de plaatselijke bioscopen enigszins financieel tegemoet te komen, maar B&W zijn overstag gegaan (net als de vorige keer overi-gens). Op de raadsvergadering van vanavond bleek de PvdA weer de partij met de zwakste rug. Terwijl hij klaagde over de geringe be-voegdheden van de raad, ging de woordvoerder (en daarmee de frac-tie) accoord met het voorstel van B&W. De verlaging werd daarna met alleen de stemmen van VVD en CPN tegen, ongedaan gemaakt.

3 december 1959

Wat ik nooit heb begrepen is dat er in West-Europa nog twee dicta-turen zijn. Dat de Amerikanen liever met de fascisten van Franco in Spanje en van Salazar in Portugal samenwerken dan in de clinch te gaan met een communistisch bewind dat in beide landen na vrije verkiezingen wel eens aan de macht zou kunnen komen, kan ik me voorstellen. Maar dat Europa niets doet om deze regionale en historische schandvlek te verwijderen vind ik verbazingwekkend.

Hoe erg het is hoor je nu uit de mond van een gevluchte Portugese generaal. Er is in Portugal, net als in Rusland, maar één partij, die van Salazar. De verkiezingen zijn een farce en hebben geen andere bedoe-ling dat de NATO-partners zand in de ogen te strooien. De eigenlijke macht in Portugal is de politie: zij kan willekeurig personen arreste-ren en zonder vorm van proces zo lang vasthouden als men nodig acht. De post wordt gecensureerd en telefoongesprekken worden afgeluisterd. De armoede in het land is schrijnend: alleen aan voe-dingsmiddelen is de gemiddelde arbeider al 75 % van zijn inkomen kwijt. Met dergelijke landen moeten wij de vrijheid verdedigen.

9 november 1959

Ik kan me nauwelijks voorstellen dat er een land ter wereld is waar over zoveel zaken officieel overleg wordt gevoerd over van alles en nog wat als Nederland. De manier waarop hier werkgevers en vakbon-den samenwerken is eigenlijk ongelooflijk. Klassenstrijd vindt hier plaats aan de onderhandelingstafel, met een kopje koffie en een plakje koek. Het breiwerkje ontbreekt er nog aan. Dan gaat het in Amerika wel anders, niet noodzakelijkerwijs beter.
Daar wordt in de staalindustrie al 116 dagen gestaakt. Een half miljoen (!) arbeiders heeft het werk neergelegd in de strijd voor een fatsoenlijke C.A.O. De industriëlen zijn naar de rechter gestapt, hun verlies is inmiddels opgelopen tot 5 miljard, en hebben nu in hoogste instantie gelijk gekregen. Het Opperste Gerechtshof heeft de Taft-Hartleywet van toepassing verklaard. Deze wet bepaalt dat een sta-king gedurende 80 dagen verboden kan worden als deze de nationale veiligheid in gevaar brengt. Een lid van de democratische fractie in de senaat heeft verklaard dat deze wet ingetrokken zou moeten worden omdat ze de arbeiders belemmert in hun strijd tegen de willekeur van de werkgevers die nu met een beroep op het algemeen belang de staking proberen te breken, maar die in tijden van normale productie dat algemeen belang aan hun laars lappen.

2 november 1959

De uitvinding van de grammofoonplaat had het instrument bijna om zeep geholpen: de accordeon. Gelukkig had de firma Hohner in Duits-land een goed idee om de omzet op peil te houden: het accordeon-orkest. In de jaren dertig stelde deze fabriek uit de beste accor-deonisten in Duitsland een orkest samen dat reclameconcerten gaf. Als gevolg daarvan werden in talloze Duitse steden dergelijke orkesten opgezet.

Ook in Nederland kwam dat fenomeen tot leven. Hier in Winschoten op initiatief van Joop van der Laan, de vroegere accordeonist van Harry Dietrich. Hij geeft les en is dirigent van het door hem in 1955 opgerichte Con Brio. Het orkest bestaat voor een groot deel uit kinderen. Afgelopen zaterdag was de uitvoering in de grote zaal van Hotel Smid in de Langestraat. Het was te merken dat de heer Van der Laan zijn vak met gevoel en tact weet uit te oefenen, want er werd met veel plezier gespeeld. De gezelligheid die hij om zich heen verspreid weet hij goed over te brengen op de zaal, en het publiek vermaakte zich vervolgens even goed als de orkestleden. Na tijd was er dansen met 'The Gronita Rhytmers'. Misschien ga ik nog een nieuw instrument leren.

29 oktober 1959

Op de beste bureaucratische wijze heeft de PvdA Winschoten een punt gezet achter een zaak waarin de directeur gemeentewerken van van alles en nog wat beschuldigd werd: inzetten van gemeenteperso-neel voor privé-doeleinden, vriendjespolitiek. Zeg maar: de normale alledaagse corruptie.
Er is onderzoek gedaan en er zijn rapporten geschreven en nu dan eindelijk de finale discussie in de gemeenteraad zou moeten worden gevoerd, komt de fractie van de PvdA met een motie waarmee de discussie omzeild kan worden. Blijkbaar is de heer Kok, de directeur gemeentewerken, lid van de PvdA, anders kan ik het niet verklaren. De motie stelt vast dat de gemeenteraad voldoende informatie heeft gekregen, dat het in de directeur gewekte wantrouwen niet gegrond is gebleken en dat de zaak hiermee afgehandeld is. De PvdA verbond aan de motie het voorstel de discussie als afgesloten te beschouwen. M.a.w. : zou de motie aangenomen worden, dan was verdere discus-sie niet meer mogelijk.
De CPN wilde nog praten over deze gang van zaken, maar de burge-meester (natuurlijk nog steeds Romein) beweerde dat hij zich aan het reglement van orde moest houden en eerst de motie in stemming moest brengen. De motie en het voorstel van orde werden aanvaard, Haagsma en Striezenau van de CPN hadden toen al uit protest de zaal verlaten, en daarmee was de zaak van tafel. Schaamteloos voerde men aan dat deze procedure de belangen van de gemeente het minst schaadde. Wat is er toch met eerlijkheid gebeurd?

1 oktober 1959

De staat heeft goedkeuring verleend aan het plan het Winschoterdiep voor zover dat nog door het centrum loopt te dempen. Vanaf Stra-tings steenfabriek tot voorbij de Molenweg zal Winschoten worden bevrijd van een water dat toch alleen maar door Jan en alleman gebruikt werd om overtollige huisraad in te mieteren.

Het bericht bracht de gemeenteraad in een goed humeur. Daar hadden Scala en Dommering mooi mazzel mee, zeker gezien de bezwaren die de Gedeputeerde Staten van de provincie Groningen tegen de verlaging van de vermakelijkheidsbelasting naar voren hadden gebracht. De gemeenteraad hield de rug recht, en nu kan de provincie alleen nog maar terecht bij De Kroon, die een bindend oordeel moet vellen. Het is eigenlijk ook raar dat de provincie zich kan bemoeien met de begroting van een gemeente. Maar ja, ze moeten daar toch iets te doen hebben.

29 september 1959

Voor het eerst van mijn leven heb ik in een krant een kleurenadver-tentie gezien. In de Winschoter van vandaag had de balpennen-fabriek BIC een kapitaal uitgetrokken om reclame te maken voor haar zes nieuwe modellen:
1. De BIC M 4 - met zichtbaar inkniveau, met vervangstift, voor ge-woon of fijn schrift: 75 cent
2. De SUPER-BIC - luxe uitvoering, met goudkleur dop, automatisch drukmechanisme, soepel schrift, vervangstiften voor gewoon of fijn schrift: 3,80
3. De BIC-CRISTAL - de ideale monoblocbalpen voor kantoor en thuis, met zichtbaar inktniveau voor de prijs van een vulling: 45 cent
4. De BIC EFFEN - de vervangbare vulling heeft zichtbaar inktniveau en wordt geleverd voor gewoon of fijn schrift: 1,50
5. De BIC POPULAIR - de beroemde monobloc balpen met drukme-chanisme, zichtbaar inktniveau en schokbreker voor soepelschrift: 65 cent
De paginagrote advertentie wil natuurlijk attent maken op de moge-lijkheid verschillende kleuren balpennen te gebruiken. Dus je kunt ze kopen in blauw, zwart, groen, rood en misschien ook wel pimpel-paars. Althans dat neem ik aan, want het gaat om een prijsvraag waarbij een van de vragen is hoeveel kleuren inkt er voor de pennen te verkrijgen zijn. Je moet dus eerst naar de winkel om dat uit te zoeken.

N.B. Een monobloc balpen is een pen uit een stuk.