31 januari 1962

Het zelfstandig Winschoter gymnasium gaat dicht. Deze trots van de stad zat natuurlijk wel in hetzelfde gebouw als de H.B.S., maar had toch een aparte status en ik geloof zelfs een apart ingangetje. De opleiding op zich gaat niet verloren, alleen moet men Latijn nu in vijf jaar leren. Er komt namelijk een gemeenschappelijk onderbouwjaar voor Gymnasium, H.B.S. en M.M.S.

Het schijnt vooral de oprichting van de M.M.S. (de Middelbare Meisjes School) te zijn die het gymnasium de doodklap gaf. Daardoor liep het aantal leerlingen namelijk te veel terug. De directeur van de nieuwe scholencombinatie noemde de M.M.S. op een voorlichtings-bijeenkomst een soort 'society-opleiding': prachtig voor meisjes die de rechten die ze via gymnasium of H.B.S. vaak ten koste van erg veel energie verwerven, toch veelal niet ten volle kunnen benutten, ook al omdat ze nu eenmaal gaan trouwen. Waarom zouden die meisjes dan toch nog naar school gaan?

15 januari 1962

De spanning tussen economie en democratie is het beste voelbaar in de ontwikkeling van de EEG. De eerste stappen op weg naar zo'n Europese eenheid zijn eigenlijk nooit onderwerp van publieke dis-cussie geweest, laat staan van verkiezingen. De EEG kwam en komt over ons heen als het weer.
Naar het schijnt gaat de Europese eenwording nu zijn tweede fase in. De beloften zijn grotere welvaart en grotere stabiliteit.
(Wat men verstaat onder grotere welvaart blijkt uit de plannen om aan de groei van het autoverkeer tegemoet te komen: om in 1975 aan de dan verwachte 1,9 miljoen personenauto's ruimte te bieden wil men 1200 km rijkswegen aanleggen en binnensteden uitbreken om deze toegankelijk te maken en om parkeerplaatsen te scheppen. Zo staat het in een rapport van een commissie van Nijverheid en Han-del.)
Op de lange duur streeft de EEG naar één Europese wetgeving op sociaal, fiscaal en technologisch gebied. Men wil de grenzen open stel-len, niet alleen voor personen, maar ook voor goederen en kapitaal. Dit zal in veel gevallen het einde betekenen van protectionisme binnen Europa, het beschermen van de eigen binnenlandse markt.
Nú wordt een eerste stap gezet op het gebied van de landbouw. Er komt een gemeenschappelijk landbouwbeleid met de volgende doel-stellingen:
1. het instellen van een fonds om achtergebleven gebieden in de EEG te ondersteunen.
2. het beschermen en stabiliseren van prijzen in de EEG.
3. het financieren van surplusvoorraden in de landbouw binnen de EEG
Alle quota, douanetarieven en belastingen zullen worden afgeschaft en vervangen door twee soorten heffingen: één voor binnen de EEG en een buitentarief. Het binnentarief zal voortdurende verlaagd wor-den en uiteindelijk afgeschaft. Het klinkt mooi, maar er zitten vast veel haken en ogen aan.

9 januari 1962

Er zijn gisteren bij Woerden twee personentreinen in volle vaart tegen elkaar gereden. Er zijn honderd doden en vijfenzeventig gewonden.

31 oktober 1961

De Russen hebben alweer een bovengrondse kernproef genomen. Deze bom was twee tot vier keer zo zwaar als die van vorige week. De kracht ervan was zo groot dat de effecten tot in Brussel te meten waren.

Kennedy heeft in reactie gezegd dat de kernwapens van de V.S. nog altijd superieur zijn en dat zijn land bovendien bereid is op elk mo-ment een verdrag tot verbod van kernproeven te ondertekenen.

Deze Russische bom, 2500 keer zo sterk als die op Hiroshima, kan heel Nederland in een keer wegvagen. Weg tachtigjarige oorlog, prachtig ouderdomspensioen en weg Zuiderzeewerken. Ik bedoel maar.

25 oktober 1961

In een poging om hun frustraties inzake West-Berlijn om te zetten in iets negatiefs hebben de Russen weer een bovengrondse kernproef genomen. Men schat dat het om een bom van 30 megaton ging. Een dergelijk monstrum is 1500 keer zo krachtig als die van Hiroshima.

De bom is tot ontploffing gebracht boven Nova-Zembla en men verwacht dat de radio-activiteit in elk geval Scandinavië zal besmetten, maar ook nog wel verder kan komen.

De Engelse filosoof Bertrand Russell - onlangs in Engeland tot enkele weken gevangenisstraf veroordeeld wegens zijn niet nalatende acties tegen de atoombom in het algemeen - heeft in Londen een brief met een protest tegen de ontploffing afgegeven bij de Russische ambas-sade. Tot een gesprek is het niet gekomen omdat, zo zei hij, de Russen vervielen in hun vroegere geklets en propaganda.

19 oktober 1961

Eindelijk wordt het marktplein op de schop genomen. Er zal geen Winschoter bezwaar maken tegen de plannen. De kinderkopjes die daar al eeuwen en eeuwen liggen zijn echt niet geschikt om er met de fiets over heen te rijden. Eindelijk komt er normale bestrating, en een trottoir. Langs de kerk komt een strook voor planten zodat het nog een beetje groen blijft op het plein.
Er zijn al talloze plannen gemaakt, maar Gedeputeerde Staten van Groningen hebben steeds uitvoering van die plannen tegen gehou-den. Ook nu was er weer geen optimisme over de houding van de provincie, maar als kerngemeente beschikt Winschoten thans over een potje voor infra-structuur waaruit de reconstructie deels betaald zal kunnen worden. Bovendien hebben particulieren zevenduizend gulden ter beschikking gesteld om een deel van de kosten te dekken. Dat alles maakt de verbouwing voor de provincie een stuk goed-koper. Op basis van deze redenatie hoopt men dat zij daarom toch akkoord zal gaan.

15 september 1961

Ook de jeugd wordt mondiger. Natuurlijk was ze altijd al rebels, maar de energie die daarvoor nodig is werd er vroeger in de fabriek wel uitgewerkt. En dat geldt niet alleen voor de jeugd, maar voor alle onderdrukten. Bezinning is pas mogelijk als men de tijd en de puf heeft om na te denken over de dingen die zo vanzelfsprekend lijken. Over het leven van alledag.
De jongeren hebben geen zin meer in de oude voorgekookte model-letjes van werk en gezin. Ze willen wat van het leven genieten voor het te laat is. In hun commentaren op de werkelijkheid blijkt altijd weer dat de atoombom hun een visie op het bestaan geeft die verhin-dert dat ze zich zorgen maken over de toekomst: ze willen nu van het leven genieten.

Dat mag natuurlijk niet.
In Winschoten probeert men de nozems in goede banen te leiden door hen te lijmen. De Gereformeerde Jeugdzorg heeft het rabbinaat-huis van de oude synagoge aan de Bosstraat omgebouwd tot een op-vangpand voor de jeugd. De Winschoter Courant noemt Ons Honk, zoals de voorziening heet, een "verrijking voor Winschoten". Dat is nog maar even afwachten.
De praatjes bij de opening van Ons Honk waren als vanouds stich-telijk, de cadeaus kneuterig. Voorbeelden? Dominee Verburg opende de bijeenkomst met de lezing van Markus 12:28 v.v. en gebed, Romijn sprak uit dat het werk van de stichting geschiedt tegen een achtergrond van verdieping, beïnvloeding en vorming, dominee Van Krimpen was blij dat de overheid dit soort projecten financierde, maar de uitvoering ervan aan levensbeschouwelijke organen over-liet. De cadeaus: een sjoelbak van Pro Juventute, de Stichting Gere-formeerde Sociale Zorg in Groningen kwam met een tafeltennisspel, de Centrale Evangelische Commissie offreerde een Bijbel, de aanne-mers die de verbouwing hadden verzorgd, zorgden voor een klok. Zodat iedereen toch wel op tijd naar huis gaat.
Het enig echt nuttige cadeau waren de twee enveloppen met inhoud van de Classis Winschoten en van de Zustervereniging Het Schienvat uit Finsterwolde.

Een voorspellend woord tenslotte kwam van dominee Reeskamp. Hij wist uit ervaring dat het begin van Ons Honk moeizaam zou kunnen zijn: veel zorgen, weinig jeugd. Het zou mij niet verbazen dat veel jeugd ook veel zorgen kan betekenen. De tijd dat jongens en meisjes zich alle kanten lieten opsturen is voorbij. Ze zijn heus niet meer geïnteresseerd in verdieping en hebben weinig behoefte om zich te laten vormen. Ze hebben een eigen mening en dat zal de Stichting Gereformeerde Jeugdzorg nog wel merken. We gaan nieuwe tijden tegemoet.

13 september 1961

De totowet. Eindelijk is deze door de Eerste Kamer geweest. Het resultaat: de hoofdprijs wordt maximaal f 50.000,- schoon in contan-ten. Men wil tot 1964 experimenteren met deze regeling en dan de zaak opnieuw bekijken.
Het meest opmerkelijke is eigenlijk de veranderende houding van de staat ten opzicht van de burger. Tot nu toe wilde men de burger be-schermen tegen de verlokkingen van het gokken. Deze wet maakt duidelijk dat men de burger meer en meer als een zelfstandig den-kend en handelend individu gaat zien. Als een wezen dat verantwoor-delijk is voor zijn eigen handelingen.
Deze omslag is het meest duidelijk bij de partijen die daar tot nog toe het minste van moesten hebben: de CHU en de ARP.
De eerste partij verklaarde niet alleen dat ze het onderste uit de kan had gehaald wat betreft de beperkingen van de vrijheid van het individu, maar ook dat ze wenst aan te sluiten bij de verlangens ten aanzien van de voetbaltoto die bij een groot deel van de Nederlandse bevolking leven.
De ARP stemde verdeeld, maar de voorstemmers waren van mening dat de verantwoordelijkheden van individu gescheiden dienden te worden van de verantwoordelijkheden van de staat. Een enigszins merkwaardige formulering, maar ik interpreteer dat als uitdrukking van de verwarring die in deze kringen heerst over de toegenomen mondigheid van de mensen.

2 september 1961

Als alles zo snel ging als de oprichting van de muziekschool, dan zou het misschien nog een stuk beter gaan in dit land. Al dit schooljaar wil men beginnen met lessen voor kinderen op de lagere scholen in alle deelnemende gemeenten: Beerta, Finsterwolde, Midwolda, Nieu-weschans, Nieuwolda, Oude Pekela, Scheemda, Wedde en Winscho-ten. Dat het daarbij om een flinke hoeveelheid scholen gaat zal dui-delijk zijn.

Het grootste probleem van de Stichting Algemene Muziekschool Oost-Groningen is dan ook het tekort aan bevoegde leerkrachten. Om dat probleem op te lossen heeft dhr. B. Verlaan van de kweekschool afgelopen jaar voor leerlingen van zijn school extra muzieklessen ge-geven en ze aldus opgeleid voor het behalen van het Gehrels-diplo-ma. (Gehrels heeft een methode ontwikkeld om mensen op effectieve wijze de basisbeginselen van de muziek te leren.) Daardoor zijn er aan begin van het nieuwe schooljaar acht bevoegde leerkrachten beschik-baar voor het geven van algemene muzikale vorming.

Deze lessen worden na afloop van de gewone schooluren worden ge-geven op een aantal lagere scholen. In Winschoten zijn dat openbare scholen aan de Dwingeloweg en het Omsnijdingskanaal en de Marana-tha-school. De belangstelling voor de cursussen is groot en gezien de kosten (een kwartje per les) is dat niet verbazingwekkend. Over ver-volgcursussen heb ik niets gehoord, maar ik denk dat samenwerking tussen muziekschool en muziekverenigingen voor het muziekleven in Winschoten bijzonder gunstig zal zijn.

26 juli 1961

Gisteren is er eindelijk officieel een einde gekomen aan de reconstruc-tie van de Grintweg en het Kolkje. De Grintweg heet nu Nassaustraat, het Omsnijdingskanaal en het Kolkje zijn gedempt (althans tot aan de Molenweg aan de ene kant, en de steenfabriek aan de andere kant). Op de plaats van het doorgaande water ligt nu een rotonde met een fontein en verderop een dubbele weg met in het midden gras en par-keerplaatsen.
Burgemeester Romijn - gaat die man nooit met pensioen? - opende de fontein gisteravond. Net als de fontein waren ook de molens verlicht en het geheel zag er feeëriek uit. Om de feestelijkheid te vergroten waren er verschillende activiteiten georganiseerd. De meest curieuze daarvan was de Martinez-rookwedstrijd. Het ging er daarbij om een sigaar zo te roken dat er zo weinig mogelijk sigaar en zo veel mogelijk as overbleef. Let wel: de as moet aan de sigaar blijven zitten. Acht mensen deden mee aan de wedstrijd en de meesten waren jeugdig. Winnaars werden Kees Steijnis, Jan Geerdes en Marinus Meijer. Zo wonnen waardebonnen van respectievelijk 3, 2 en 1 gulden. Boven-dien mogen ze vrijdag meedoen aan de finale. De feestelijkheden gaan namelijk nog een paar dagen door.

20 juli 1961

Je houdt het niet voor mogelijk, maar eindelijk is er een definitief besluit gevallen over de vermakelijkheidsbelasting voor de Winscho-ter bioscopen: de gemeente heeft toestemming gekregen deze te verlagen. "Blij dat we hebben volgehouden" was het commentaar van verschillende raadsleden.
Verder werd in de gemeenteraad gesproken over de oprichting van een stichting Algemene Muziekschool Oost-Groningen. Men verleen-de daaraan zijn goedkeuring.
Een affaire die ook al jaren speelt is de aanleg van een rioolwater-zuivering aan de Hoorntjesweg (bij het Winschoterdiep). B&W heb-ben toestemming gevraagd daarover onderhands te mogen onder-handelen met een door de gemeente te selecteren aantal plaatselijke aannemers. Ook daarmee ging de raad akkoord: men was blij dat er eindelijk iets ging gebeuren aan de kwaliteit van het water, omdat ook de sloten al vervuild begonnen te raken.
Verder is er geld beschikbaar gesteld aan de brandweer voor de aan-schaf van een ladderwagen en wordt er een straataanlegbelasting in-gevoerd. Wat dat precies is is mij niet duidelijk geworden, maar hopelijk heb ik er nooit iets mee te maken.
Iets geheel anders is het bericht dat er in Winschoten een tehuis komt voor chronisch zieken. Het komt op de plaats van het oude werkhuis (waar ze vroeger de arme oudjes in stopten, mannen en vrouwen gescheiden): aan de Achtermolenhornderstraat. Het nieuwe gebouw wordt groot genoeg voor ruim honderd patiënten.

Dat moet voldoende zijn voor Winschoten en omgeving omdat men schat dat er één bed nodig is per vijfhonderd inwoners. Er komen 50 mensen te werken, waarvan 37 intern kunnen wonen op een nieuw te bouwen zusterflat. De verpleegkosten worden geschat op f 14, - per dag per persoon.

19 juni 1961

Het zou me niet verbazen als de Fransen het hadden ingevoerd: het Arbeidsbureau. Een poging tot bemiddeling tussen mensen die werk zoeken en mensen die werk aan te bieden hebben.
Ik ben blij dat ik nooit iets te maken heb met deze organisatie, want het lijkt me nogal een bedillerig zootje. Zij bepalen welk werk jij hebt te doen.
Maar als je via hun werk krijgt, is het vast werk. En daar ligt nu net een gat in de markt want niet al het werk is vast werk. Behalve sei-zoensarbeid, in de landbouw wel bekend, heb je natuurlijk ook nog invalwerk voor mensen die meer of minder langdurig ziek zijn, tijde-lijk werk (in de bouwvak bijvoorbeeld) en er zal nog wel meer zijn waar ik geen zicht op heb.
Men lost deze kortdurende spanningen op de arbeidsmarkt tegen-woordig op door arbeiders uit te lenen: iemand werkt bij een bedrijf dat het tijdelijk minder druk heeft en wordt door zijn baas uitgeleend aan een bedrijf waar het extra druk is. Die praktijk wordt binnenkort aan banden gelegd.
Het bleek dat een en ander gepaard ging met overtreding van allerlei soorten wetgeving: er wordt zwart betaald, veiligheidseisen worden minder in het oog gehouden, vervoersvoorschriften worden ontdo-ken. Alleen bedrijven met een vergunning van de arbeidsinspectie of het arbeidsbureau (zij liggen nog met elkaar in de clinch) zouden nog mensen mogen uitlenen.

Geheel duidelijk is het mij nog niet: wil men nu speciale uitleen-bedrijven in het leven roepen? En moeten die bedrijven dan ook nog iets verdienen aan het werk van de uitgeleenden? Ik weet niet of Sociaal Economische Raad, van wie al dit fraais komt, daar al over nagedacht heeft. Het lijkt mij echter ongewenst dat een mens twee keer uitgebuit wordt.

2 juni 1961

De Winschoter gemeenteraad heeft ook weer eens vergaderd. Er komt hier een sporthal en de flats aan de Hortensiastraat en de Tulpstraat krijgen een centraal antennesysteem. Op die manier wordt de gebouwen niet ontsierd door een woud van antennes. De finan-ciering ervan is een beetje raar, zoals de CPN terecht opmerkte, want elke bewoner betaalt per maand een dubbeltje ongeacht of hij of zij gebruik maakt van het systeem. Wie het wel gebruikt betaalt een kwartje. De gemeenteraad was van mening dat die enige manier was waarop men kon voorkomen dat een 'mastbos van alsmaar andere antennes' op de daken van de flats zou worden gebouwd.
Iets van niet minder belang is de uitbreiding van de melkfabriek bij het sterrebos. De capaciteit van de melkontvangst zal verdubbeld worden en er komen een nieuwe botermakerij, nieuwe werkplaatsen en garages, schaft- en kleedlokalen, garages met daarboven poeder-pakhuizen (melkpoeder zeker), nieuwe kantoren en een woning voor de directeur. Op dit moment komt er per jaar 16 miljoen kilo melk binnen, dat wordt in de toekomst 26 miljoen, dus met een verdubbe-ling van de capaciteit kan men weer een tijdje vooruit. Sympathiek is ook dat de bebouwing onderhands wordt aanbesteed aan plaatselijke aannemers. Koopt Winschoter waar!

25 mei 1961

Al een tijd niets meer gehoord over de scholen in Amerika: gaan ze daar nu wel gemengd naar school of niet. Niet dus.

Om de strijd weer wat op te krikken hebben ze een nieuw actiemiddel bedacht: met een autobus naar een busstation en daar iets te eten bestellen in het cafetaria dat alleen voor blanken is. Een dergelijke provocatie kan de orde natuurlijk niet op zich laten zitten en ieder-een wordt gearresteerd. Het gevolg: publiciteit en gerechtelijke uit-spraken over de grondwettelijkheid van de rassenscheiding.
De eerste bussen vertrokken uit Montgomery (Alabama) en werden tot de grens van Mississippi begeleid door militairen: in de bus met de bajonet op het geweer, buiten de bus in jeeps. Vanaf de grens ging de eerste bus onbewaakt verder tot Jackson. Daar stapten de vrij-heids-rijders uit (9 zwarte mannen, 2 zwarte vrouwen en een blanke man) en betraden de wachtkamer van het busstation om iets te be-stellen. Bij binnenkomst werden ze door de wachtende politie meteen gearresteerd wegens 'ordeverstoring, ongehoorzaamheid aan een ambtenaar en poging tot uitlokking van een opstootje'.

Aan de aanklacht kun je zien dat het apartheidsbeleid niet in de wet gefundeerd is. Men moet zich op verstoring van de orde beroepen om de mensen te arresteren, niet op het overtreden van wetten die betrekking hebben op de segregatie.

Er is per persoon een borgstelling van 1500 dollar vastgesteld: 500 per overtreding.

Wat een gevoel voor humor heeft de burgerrechtenbeweging toch en hoe weinig vinden we daarvan terug bij de Amerikaanse overheid.