24 oktober 1962

Ik denk niet dat we ooit zo dicht bij een kernoorlog zijn geweest als nu. Zelfs de kinderen voelen de spanning. Om drie uur vanmiddag wordt de blokkade van Cuba van kracht. Dan zullen we zien of de Rus-sen doorgaan met het aanvoeren van materieel en of de Amerikanen Russische schepen daadwerkelijk gaan aanhouden en onderzoeken.

Het Warschaupact, de militaire alliantie van Rusland en de Oost-Europese landen is bijeen om de kwestie te bespreken. Ondertussen zingt de Amerikaanse zanger Jerome Hines in Moskou Boris Godoe-nof in het kader van de Amerikaans-Russische cultuurovereenkomst.

23 oktober 1962

Volgens Bertrand Russell kunnen we allemaal binnen een week dood zijn. Deze apocalyptische voorspelling deed hij naar aanleiding van het Amerikaanse besluit Cuba te gaan isoleren. Volgens president Kennedy zijn de Russen bezig met het bouwen van raketinstallaties op het eiland. Wanneer die voltooid zijn, zijn die V.S. wel zeer dicht bij voor Russische atoomraketten. Het is dus niet geheel onbegrijpe-lijk dat hij zich zorgen maakt.
Aan de andere kant heeft het westen ook bases in de buurt van Rus-land: Japan, Korea, Vietnam etc. Zo gezien is het Russische beleid niet eens zo vreemd. Laten we hopen dat het gezonde verstand, dat tot nu toe steeds een derde wereldoorlog heeft weten te voorkomen, boven blijft drijven.

Aangekondigd is de volgende lijst van maatregelen: elke militair transport naar Cuba zal worden tegengehouden. Daartoe zal het eiland scherp worden bewaakt; de Amerikaanse basis Guantanamo zal worden versterkt en familieleden van militairen zullen worden geëvacueerd.

Verder heeft de regering van de V.S. laten weten dat de lancering van een raket vanaf Cuba gericht op welk deel van de wereld dan ook, zal worden beschouwd als een raketaanval van Rusland op Amerika en dien overeenkomstig zal worden beantwoord. Tenslotte heeft men verzocht om een spoedvergadering van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties en een beroep gedaan op Kroetsjef om de Russische militaire opbouw op Cuba terug te draaien.

5 oktober 1962

Niet alleen komt er van het aardgas eigenlijk niets ten goede aan de provincie Groningen, behalve dan dat men 25 miljard m3 wil reserve-ren voor projecten in het noorden, men wil ook nog niet vastleggen dat de hoofdzetel van het nieuwe gasbedrijf in Groningen komt.
Verder bestaat er het gevaar van bodemdaling: in Californië is door oliewinning de bodem verzakt. De minister denkt dat bij ons niet kan gebeuren, omdat het gas op 3 kilometer diepte in "goed geconsoli-deerde formaties" ligt. Maar geheel uitsluiten wil hij het toch niet, want de verantwoordelijkheid voor verzakkingen komt bij de exploi-terende maatschappijen te liggen.
Wat de samenstelling van het gasbedrijf betreft had de PvdA liever een meerderheidsbelang voor de staat gehad, terwijl PSP en CPN het liefst een totaal staatsbedrijf hadden gezien. Dat laatste achtte de mi-nister ongewenst omdat het dan jaren zou duren om de mensen aan te trekken die in staat zouden zijn het gas technisch te exploiteren. Die kennis wordt nu in een klap binnen gehaald.

Het gas brengt waarschijnlijk twee grote industrieën naar Delfzijl. In ieder geval komt er een ammoniakfabriek en er bestaat ook kans op een aluminiumfabriek. Het bauxiet benodigd voor deze fabriek zou aangevoerd moeten worden uit Suriname; de overvloedige energie nodig voor de fabricage van aluminium zou natuurlijk uit het aardgas moeten komen. Men onderhandelt nu al over een voordelig tarief. In Delfzijl is het havenschap bezig terreinen voor de komst van beide bedrijven voor te bereiden. We leven nog steeds in het tijdperk van de industrialisering.

14 september 1962

Gelukkig is niet de hele wereld gereformeerd, zoals wij hier in Nederland. In Spanje wil het met de arbeidsmoraal maar niet lukken. Onder de kop "Voor velen in Spanje is werken nog een schande", meldt de Winschoter dat van de 31 miljoen Spanjaarden 19 miljoen geen beroep uitoefent. Van die 19 miljoen zijn 1 miljoen bejaard en 7 miljoen nog te jong om te werken: de overige 11 miljoen leven van vermogen of familie.

Op het tweede gezicht valt het dus nogal mee met de werkschuwheid van de Spanjaarden. Die 11 miljoen zal voor de helft uit vrouwen be-staan die wel werk binnenshuis hebben. Dan blijven er 5,5 miljoen mannen over. Dat zijn dan natuurlijk de rijke stinkerds die profiteren van Franco's dictatuur. Volgens de krant behoren ze in ieder geval tot de "bovenlaag van gisteren, die (...) hun land door eigenbelang en wereldvreemdheid ruïneerden".
De eigenlijke achtergrond van het artikeltje wordt duidelijk wanneer men spreekt over de mensen die wel werken: "ongeveer twee miljoen stedelijke arbeiders worden aangeduid als ongeschoolde krachten of handlangers. Ongeveer twee miljoen landarbeiders en bijna 2,5 mil-joen kleine boeren hebben eveneens voor het grootste deel geen voldoende beroepsopleiding genoten. Alleen uit deze cijfers al blijkt dat Spanje nog een lange weg moet gaan, voor het ingepast kan worden in een Europees arbeids- en productieproces."

Ook in Groningen is men bang dat men de boot van de vooruitgang mist. Gedeputeerde Staten gaat voor f 2.175.000,- aandelen kopen in een op te richten N.V. die in onze provincie een kerncentrale wil gaan bouwen. Daarnaast wil men f 12.500.000,- investeren in de voorbe-reidingskosten en de exploitatielasten. Men verwacht eind 1963 een definitief besluit te kunnen nemen over een dergelijke centrale. De bouw zal daarna in ruim drie jaar zijn beslag kunnen vinden. De Samenwerkende Electriciteits-Productiebedrijven (SEP) kunnen te-vreden zijn. Ik vraag mij af of dat echter ook voor ons, de inwoners van de provincie geldt.

18 augustus 1962

De laatste jaren zijn er in Winschoten in hoog tempo gymlokalen bij de lagere scholen gebouwd. Deze worden overdag door de leerlingen gebruikt en 's avonds en in het weekend door sportverenigingen.
Op het gebied van het kleuteronderwijs is er de laatste jaren een inhaalslag aan de gang. In alle nieuwbouwbuurten worden kleuter-scholen gebouwd. Het beheer erover is echter niet in handen van de gemeente, maar van een stichting. Blijkbaar is het kleuteronderwijs nog niet verplicht. Al die bouwactiviteiten ten gunste van de gemeen-schap laten wel zien dat het steeds beter gaat in Nederland. En dat is mooi.

17 juli 1962

Er is iets besloten over het gas, maar ik kan niet overzien wat de gevolgen daarvan zijn. In de eerste plaats zit er in de provincie Gro-ningen ontzettend veel gas in de grond: minimaal 150 miljard ku-bieke meter, maar het zou ook om 400 miljard kunnen gaan. De winning komt in handen van een nieuw op te richten maatschappij, waarin de Staatsmijnen voor 40 % en Shell en Esso ieder voor 30 % deelnemen.
Zou dat laatste betekenen dat 60 % van de winst naar deze particu-liere bedrijven gaat? Dat lijkt me toch wel wat veel. In ieder geval krijgt de Nederlandse staat 10 % van de winst. De provincie Gronin-gen krijgt zo te zien niks.

Het gas wordt door de maatschappij die het wint verkocht aan een maatschappij die het exploiteert: van deze laatste bezit de Staatsmij-nen 40 %, Shell en Esso 25 % en de staat 10 %. Deze nieuwe maat-schappij krijgt ook alle gasbelangen en gasleidingen van het Staatsgas-bedrijf voor een 'redelijke vergoeding', aldus minister De Pous van Economische Zaken.

Het is de bedoeling dat een groot deel van het aardgas zal worden gebruikt voor verwarmingsdoeleinden: dus ook in huis. Zijn we ein-delijk af van het olievat of van het gesleep met kolen.

9 juli 1962

't Is een tijdje stil geweest aan het kernbomfront, maar nu is er weer iets nieuws: een gewone bom met een raket naar boven sturen en hem daar laten ontploffen. De primeur was voor de Amerikanen die daarmee willen onderzoeken of ze met zo'n ontploffing radio- en radarverkeer kan verstoren (en omgekeerd), en of de vijand dat kan doen en onderwijl een raketaanval kan uitvoeren op de V.S.

Bovendien hoopt men te ontdekken of men op basis van deze tech-niek misschien intercontinentale raketten kan onderscheppen voor-dat ze de V.S. hebben bereikt. Het is een en al vooruitgang wat er blinkt.

27 juni 1962

Elke politicus en econoom kan het je vertellen: als je veel belasting wilt binnenhalen moet je die innen via een heffing op spullen die álle mensen móeten kopen: levensmiddelen, kleding, meubels etc. In een dergelijke belasting zit iets onrechtvaardigs: mensen met weinig geld betalen evenveel belasting als mensen met veel geld. Uiteraard kun-nen mensen met meer geld meer kopen en zullen daardoor meer be-lasting betalen. Maar een verhoging van een dergelijke belasting treft iedereen even hard. Bij ons heet die heffing omzetbelasting.

Nu gaat de overheid de omzetbelasting voor luxe artikelen naar bene-den brengen van 18 % naar 4 % tot 6 %. Dat is merkwaardig, want de inkomsten van de staat nemen daardoor af. Misschien wil men de verkoop van autobanden, koelkasten, foto- en filmapparatuur, hoe-den, electrische speelgoedtreinen, meubelen, oesters, sportvliegtui-gen, schoenen, textielgoederen, toneelkijkers en voorwerpen van am-ber, ivoor en schildpad (om de lijst maar even te geven) bevorde-ren. Dat zou een gunstig effect moeten hebben op de industrie. Als iets goedkoper wordt is het natuurlijk makkelijker om het aan te schaffen.

Auto's, sigaretten, televisietoestellen, juwelen, parfums en bont blij-ven trouwens wel in het hoge tarief. De staatssecretaris gaf als reden voor de selectie: de weeldebelasting op oesters bracht per jaar slechts vijfduizend gulden op, die op sportvliegtuigen een miljoen, maar die op auto's 75 miljoen. Dat laatste bedrag kan het rijk niet missen. Bovendien wil men het parkeerprobleem niet vergroten.

20 juni 1962

Een klein onderwerp: de eierhandel. Je hoort er nooit iets over, maar enige recente ontwikkelingen op dat gebied laten zien hoezeer Neder-land economisch afhankelijk is van de export.
Negentig procent van de Nederlandse eierproductie wordt naar Duitsland geëxporteerd. Op zich is dat niet belangrijk, maar nu heeft dat land een importbeperking ingevoerd voor grotere eieren, de nrs. 0, 1 en 2. Drietjes kunnen in Duitsland nog wel worden afgezet, terwijl nog kleinere eieren ook naar andere landen kunnen. De kippen hou-den niet op met leggen omdat de Duitse regering geen eieren meer wil.
Het ministerie van landbouw wil voorkomen dat het dumpen van gro-te partijen eieren op de Nederlandse markt de prijzen drukt en geeft daarom een subsidie van twee cent op elk ei dat door de industrie wordt aangeschaft en verwerkt. De kosten worden gedragen door een egalisatiefonds. Men hoopt dat het probleem per 1 juli vanzelf opge-lost wordt. Op die datum zouden namelijk wel eens EEG-bepalingen van kracht kunnen worden die het zo goed als onmogelijk maken de grens voor importproducten te sluiten.

12 juni 1962

Als je in een gemeentewoning eerste klasse woont, vraag mij niet wat dat inhoudt, heb je geluk want de huur daarvan wordt per 1 septem-ber maar met 10 % verhoogd.

Woon je in een gemeentewoning tweede of derde klasse dan wordt wonen 11 % en in de vierde of vijfde klasse zelfs 12 % duurder.

Mensen met weinig inkomen (tot f 13.000,-) worden gecompenseerd met 1,5% loonsverhoging. De linkse partijen - PvdA, PSP en CPN - en drie KVP-kamerleden hebben tegen de huurverhoging gestemd.

2 juni 1962

In Groningen is het derde crematorium van het land officieel geopend. Het is gebouwd door de twee erkende crematieverenigin-gen: de Vereniging voor Facultatieve Crematie en de Vereniging voor Crematie A.V.V.L. Voor dit soort ondernemingen hebben zij in 1958 samen de Crematoriumvereniging Nederland opgericht.
In zijn openingstoespraak sprak de voorzitter daarvan de hoop uit dat men in de toekomst niet meer schriftelijk hoeft vast te leggen dat men gecremeerd wenst te worden. Ook de nabestaanden zouden dat gewoon moeten kunnen regelen, net als bij begraven het geval is.
Verder maakte de spreker bezwaar tegen de huidige praktijk waarbij iedereen meebetaalt aan het onderhoud van begraafplaatsen, en ge-meentebesturen tegelijkertijd verboden wordt crematoria ook maar enigszins tegemoet te komen.

Gelukkig heeft de gemeente Groningen zich daar niets van aan ge-trokken, want burgemeester Tuin liet in zijn toespraak weten dat hij de plannen voor de bouw van een crematorium uit oogpunt van rechtvaardigheid volgaarne gesteund had. Er is dus blijkbaar ruimte voor zelfstandig gemeentelijk beleid. Of betekent dat 'gesteund had', dat hij dat graag had willen doen had het gemogen?

1 juni 1962

Er zijn weer gemeenteraadsverkiezingen geweest en de PSP heeft het hier in Winschoten goed gedaan. Als Naamloze Groep veroverde zij een zetel.

Wie denkt dat verschuivingen in de samenstelling van de raad recht-streeks samenhangen met overlopende kiezers, komt hier bedrogen uit. De VVD verloor namelijk een zetel. Die zal toch wel niet naar de PSP zijn gegaan!
Er verandert natuurlijk niets in Winschoten.

Iets geheel anders. Eichmann is vannacht opgehangen. Zijn verzoe-ken om een hoger beroep en om gratie zijn beide afgewezen. Zijn laatste woorden: "Lang leven Duitsland, lang leve Argentinië, lang leve Oostenrijk. Dit zijn de drie landen waarmee ik het meest verbon-den en geweest en die ik nimmer zal vergeten. Groet mijn echtgenote, gezin en vrienden."

30 mei 1962

Het is mij niet geheel duidelijk of het uit solidariteit of uit nuttig-heidsdenken voortkomt, maar in elk geval is hier gisteren voor gees-telijk en lichamelijk gehandicapten een centrale werkplaats geopend. Daarvoor was het werk verdeeld over 4 gebouwen.
Het paradepaardje van de werkgemeenschap is de boekbinderij. Ver-der zijn er afdelingen voor een metaalbewerking, montage en kartonnage. Voor het geval dat je je mocht afvragen wat kartonnage is: het vouwen van kartonnen dozen.

Oud-burgemeester Romijn sprak de volgende woorden: "Wij moeten dit werk in de eerste plaats zien tegen de achtergrond van de tewerk-gestelden, die in dit maatschappelijk leven hun spel niet zo mee kunnen spelen, als wel gewenst zou zijn. De werkgemeenschap 'Oost-Groningen', die thans over dit fraaie nieuwe gebouw beschikt, draagt er echter toe bij, dat deze gehandicapte mensen gelukkig kunnen worden, doordat ze de baten en het zoet van de arbeid kunnen leren kennen - en dus ook het zoet der rust.'

Wat zouden ze daar nou verdienen?

29 mei 1962

De aardappels willen maar niet goedkoper worden dit jaar. Zelfs een exportbeperking en een prijsstop hebben daar niets aan kunnen veranderen. Daarom heeft de regering besloten tot een prijsmaat-regel: er komt een maximum kiloprijs van 40 cent vanaf 30 mei en vanaf 6 juni een prijs van 35 cent per kilo. De kleinhandelaren mag niet meer berekend worden dan respectievelijk 35 en 30 cent per kilo. Ze maken dus 5 cent winst: in het eerste geval een zesde, in het tweede geval een zevende deel. Merkwaardig.

De aardappelhandel ziet niets in de prijsmaatregel: de maximumprijs ligt onder de wereldmarktprijs en daarom zullen er geen aardappels geïmporteerd kunnen worden. Het aanbod blijft daardoor te klein. Let wel: we hebben het hier over oude aardappels, dus de oogst van vorig jaar.

Wij eten wel af en toe macaroni, iets nieuws uit Italië. 't Is een keer wat anders.