20 mei 1963

Kennedy is in Alabama geweest. Hij heeft gesproken met gouverneur Wallace, al schijnt het gesprek (in een helikopter!) voornamelijk te hebben bestaan uit het uitwisselen van meningen en dat in een uiterst koele atmosfeer.

Hoe ver die meningen uit elkaar lagen bleek uit commentaren ach-teraf. In een toespraak in Nashville zei Kennedy dat de negers steeds meer rechten zullen krijgen "tot alle Amerikanen gelijke rechten en vrijheden binnen de wet zullen hebben".

Wallace zei in een persconferentie dat de federale troepen in Alaba-ma overbodig waren, omdat de plaatselijke autoriteiten zeer wel in staat waren de "agressieve activiteiten" van de negerbevolking te beteugelen. Eerder had hij geprobeerd via het Hooggerechtshof de terugtrekking van de federale troepen af te dwingen. Overigens wordt nu ook in North-Carolina gedemonstreerd.

17 mei 1963

De Winschoter gevangenis De Noorderschans wordt een extra be-waakte vesting. Langdurig gestraften als de oorlogsmisdadigers Lages, Fischer, Aus der Fünten en Kotälla worden vanuit Breda over gebracht naar hier. Waarin een klein plaatsje groot kan zijn. Maar het levert wel arbeidsplaatsen op. Er zijn namelijk extra bewakers nodig.

16 mei 1963

Even de kamerverkiezingen: PvdA 43 (was 48), KVP 50 (was 43), VVD 16 (was 19), ARP 13 (was 14), CHU 13 (was 12), CPN 4 (was 3), S.G.P. 3 (was 3), PSP 4 (was 2), G.P.V. 1, Boerenpartij 3.

14 mei 1963

Het is weer rustig in Birmingham. Dagelijks patrouilleren onder de staat van beleg duizend politieagenten door de stad.

President Kennedy brengt zaterdag een bezoek aan Alabama; hij moest toch in de buurt zijn voor de viering van het dertig jarig bestaan van de 'Tennessee Valley Authority'.

Dominee King heeft opgeroepen af te zien van geweld. Blijkbaar zijn er resultaten in aantocht.

12 mei 1963

Eindelijk heeft president Kennedy gedaan wat onvermijdelijk was. Hij heeft federale troepen gestuurd naar Montgomery. Vooralsnog wor-den ze buiten de stad gelegerd. Het besluit werd uitgelokt door twee bomaanslagen, waarvan een op het huis van de broer van dominee King. Die aanslagen waren het startsignaal voor gewelddadige demon-straties en plunderingen door zwarte bewoners van de stad.
Ondertussen ligt er wel het begin van een akkoord op tafel:
1. alle winkels zullen binnen drie maandem ook voor negers toegan-kelijk zijn
2. de gearresteerden zullen op borgtocht worden vrijgelaten
3. in de industrie zal iedereen hetzelfde gaan verdienen

4. er komt een stadscommissie met vertegenwoordigers van beide rassen.

10 mei 1963

Het is nog steeds rustig in Alabama, maar King heeft nu een definitief ultimatum gesteld. Als niet voor vier uur vanmiddag (Nederlandse tijd) alle eisen zijn ingewilligd, worden de demonstraties hervat. Op twee punten is vooruitgang geboekt: de gelijke inschaling van alle arbeiders in de industrie en een gedeeltelijke opheffing van rassen-scheiding in cafetaria's.

9 mei 1963

Het begint er op te lijken dat de strijd in Alabama hetzelfde verloop krijgt als die destijds op de scholen in Little Rock. De plaatselijke poli-tici houden hun poot stijf, zodat de federale overheid uiteindelijk niets anders overblijft dan in te grijpen.
Het leek er gistermorgen op dat er een bestand zou komen en dat de autoriteiten zouden toegeven aan de belangrijkste eisen van de de-monstranten, maar de arrestatie van dominee King en 25 van zijn medewerkers, omdat zij op Goede Vrijdag een demonstratie hadden georganiseerd, heeft roet in het eten gegooid.
Gouverneur Wallace van Alabama is blijkbaar toch van plan de kwes-tie met geweld op te lossen (hoewel de gearresteerden goed behan-deld worden; het zijn er zoveel dat alleen al het uitdelen van het ont-bijt vier uur kost). Alle onderhandelingen zijn inmiddels afgebroken en er zijn nieuwe demonstraties aangekondigd.
President Kennedy, die blijkbaar alleen met positief nieuws in het pu-bliek wil verschijnen, had juist zijn vreugde uitgesproken over het op gang komen van de onderhandelingen. Hij gaf de demonstranten wel een steuntje in de rug door er op te wijzen dat in alle staten alle hindernissen voor gelijke burgerrechten opgeruimd dienen te wor-den.

Het laatste nieuws is dat King weer vrij is gelaten. Al of niet na beta-ling van een borgtocht van 2500 dollar. Blijkbaar bemoeit de federa-le overheid, en met name minister Robert Kennedy van justitie (de broer, ja), zich op de achtergrond met de kwestie.

8 mei 1963

Op een of andere manier is dit voorjaar anders dan andere. Het lijkt wel of er in de geschiedenis een soort lente op gang is gekomen. Stalins dood heeft met enkele jaren vertraging ruimte geschapen voor nieuwe inzichten en bewegingen. In Amerika lijkt de opstand van de negerbevolking niet meer te stuiten. Eerst hebben ze zich geroerd op de scholen, nu gaan ze de straat op voor gelijke burger-rechten in het algemeen. Men probeert hen nog onder de duim te houden door geen toestemming te geven voor demonstraties - dus door het inzetten van geweld als er wel gedemonstreerd wordt. Maar dat helpt niet meer. Blijkbaar voelen de mensen aan dat er ruimte is. Er heerst een soort 'nu of nooit' gevoel.
In Birmingham (Alabama) wordt al dagenlang gedemonstreerd en elke dag loopt het uit de hand. Dominees en kinderen spelen een be-langrijke rol. Zo werden afgelopen zaterdag 1400 mensen gearre-steerd, waarvan 500 kinderen van tussen 6 tot 16 jaar.
"Jullie moeders vegen vloeren en doen het vuile werk voor de blan-ken, al jarenlang. Nu hebben wij geleerd dat God ons niet heeft voorbestemd vernederd te worden. Wij moeten de blanken laten we-ten dat wanneer zij ons nog langer onder de tafel houden, wij zullen opstaan en de gehele tafel laten omvallen."
Deze woorden van dominee Young laten zien dat de rebelse geest ontwaakt als er hoop op verbetering is. Het meest merkwaardige is nog de weinig verbeten sfeer: er wordt gezongen en voor het geval men gearresteerd wordt, neemt men alvast boeken, dekens en tan-denborstels mee.
De strategie van de politie, die eruit bestaat de massa betogers uit een te drijven en in groepjes terug te 'begeleiden' naar hun woon-wijken, faalde deze keer. Steeds opnieuw verzamelden de mensen zich in het centrum.
Vandaag was er voor het eerst sprake van tegengeweld: de inzet van gummiknuppels, honden en waterkanonnen werd beantwoord met een regen van stenen.
De man die zich zo langzamerhand ontpopt als de leider van de bewe-ging, dominee King, heeft bekend gemaakt dat men pas zal ophouden met demonstreren als de volgende eisen ingewilligd zijn:
1. negers en blanken mogen gezamenlijk in dezelfde lunchrooms eten
2. een permanent comité uit beide rassen dat een schema zal maken voor de integratie van openbare scholen en het heropenen van de ge-sloten stadsparken
3. zwarte arbeiders moeten in een hogere loonklasse ingedeeld wor-den
4. gearresteerde demonstranten moeten vrijgelaten worden zonder verdere vervolging

Kennedy heeft het tot nog toe niet nodig geacht zich publiekelijk met de zaak te bemoeien.

11 april 1963

Eindelijk, eindelijk, maar honderd jaar te laat, heeft men in Neder-land een door de overheid opgezette financiële ondersteuning voor mensen zonder werk: de Algemene Bijstandswet. De kamer is gisteren bijna unaniem akkoord gegaan met het wetsvoorstel daartoe. Er wa-ren nog wat zeurkousen tegen, maar hun namen zal ik niet noemen.

30 maart 1963

De tijden worden steeds moderner. De Arbeiders Gymnastiek Vereni-ging Winschoten heeft niet alleen zijn naam, maar ook zijn tuniek gewijzigd: Turnlust heeft rood en wit verruild voor wit met een rood embleem. Verder werd er op de uitvoering gewoon gegymnastiekt, met veel plezier. En dat is ook belangrijk.

20 maart 1963

Voorlopig blijft Nederland verschoont van commerciële televisie. Een ruime meerderheid in de kamer - grote delen van de fracties van PvdA, KVP, een deel van de fractie van de CHU en de fracties van CPN en PSP - is er tegen. Dat betekent echter niet dat er geen reclame op de tv komt.
Het draait allemaal om de komst van een tweede televisienet en dan vooral om de vraag wie dat zal betalen. Als een commerciële organi-satie dit net mag uitbaten dan kost het belastingbetaler - i.c. de kijkgeldbetaler - niets. Maar die wordt dan wel overstelpt met te pas en te onpas aangeboden reclamefilmpjes. Je begrijpt dat de VVD voor een dergelijk model is. Zij verwachten zelfs dat de invloed ervan bevruchtend zal zijn voor de omroepverenigingen.

De regering voert als belangrijkste argument voor commerciële tv aan dat men in het buitenland ook tv op dergelijke grondslag heeft. Ze zegt er niet bij dat dat in Frankrijk, Zwitserland, België, Denemar-ken, Noorwegen en Zweden niet het geval is, noch dat het in Engeland bepaald geen succes is.

Waarschijnlijk dient het hele gedoe ertoe om te maskeren dat men, zogezegd via de achterdeur, beperkte reclame gaat invoeren: de om-roepverenigingen hebben dan de beschikking over het tweede net en dat wordt voor een deel gefinancierd uit reclameblokken tussen de programma’s. Dat is echt politiek!

12 maart 1963

Een klein maar belangrijk bericht uit de krant: 'Amsterdamse domi-nees boycotten BVD'. Uit het berichtje blijkt dat de veiligheidsdienst dominees om antecedenten van mensen vraagt die solliciteren bij de overheid of defensie.

De dominees gaven in het algemeen alleen antwoord als dat positief uitviel voor de sollicitant. Het was gebleken, aldus ds. Kater, dat wan-neer de dominees hun medewerking weigerden, de BVD dat interpre-teerde als een negatief antecedent, met alle gevolgen van dien.

4 maart 1963 (3)

The Ramblers wisselden de zangers(essen) af met goed uitgevoerde instrumentale nummers als Alexander's Ragtime band en Lat Chicken in the street show, dat tegelijk de aankondiging was van de wel heel populaire, met uitbundig gejuich begroette, Anneke Grönloh.
'Wat moet ze zingen?' vroeg Herman Stok. De vraag was geheel over-bodig, want op het programma stond het hoog op de hitlijst genoteer-de Paradiso en dát werd het dus.
Ook zong Anneke het Maleise wiegeliedje Nina Bobo, waarmee zij in Malakka een gouden plaat verdiende en een vlot jazznummertje. La-ter kwam ze dus terug om met de aanwezigen in de zaal Brandend zand te zingen. Een daverend applaus betekende voor de luisteraars aan de radio het einde van de verbinding met Winschoten, voor de aanwezigen in de zaal kondigde het de pauze aan. De pauze, waarin de jeugd een intensieve handtekeningenjacht organiseerde.
Het duurde erg lang, alvorens het door Herman Stok gepresenteerde amateur-programma een aanvang nam. Het was wel een moeilijke opgave voor de jongelui om de zaal te 'pakken', vooral nadat het eerste gedeelte van de avond zoveel goeds had gebracht. Het verschil was dan ook zo groot, dat het niets anders kon zijn dan een anti-climax. Toen bovendien de versterker ook nog af en toe uitviel en het publiek (dat voor de pauze naar het oordeel van vele artiesten een prachtig, spontaan reagerend publiek was geweest) steeds rumoeri-ger werd, ging het contact zaal-toneel geheel verloren.
Toch had b.v. het zigeunerorkest Hoera Romanesca onder leiding van Wim Wolthuis, meer aandacht verdiend. Alleen The Drifters uit Leeuwarden konden bij de teenagers nog enig enthousiasme opwek-ken, ook al slaagden de imitaties van Fats Domino niet helemaal.
Wat de andere groepen betreft, zij kunnen nog heel wat leren: er was zaterdagavond vóór de pauze al een goede gelegenheid voor.
'Bal na' is nog altijd een trekpleister op het programma. Dat bleek eens te meer in de Blauwe Zaal die meer dan overvol was. En al was het nauwelijks mogelijk te dansen (pogingen om te twisten liepen helemaal op niets uit), gezellig was het wel. De muziek werd verzorgd door de Friese Drifters."

4 maart 1963 (2)

Nu de feestavond. "Meer dan vol was de grote zaal van hotel Domme-ring zaterdag tijdens de jubileum (teenager) feestavond ter gelegen-heid van het 50-jarig bestaan van de Winschoter Bestuurdersbond. Geen wonder trouwens, want het programma voor de pauze, dat werd gepresenteerd door Dick Duster, bevatte namen als Rita Reys, Rob de Nijs en Anneke Grönloh.

Dit programma, 5 seconden van ... woef!!! werd via de VARA-micro-foon direct uitgezonden; een primeur niet alleen voor Winschoten. doch voor geheel Nederland. Normaal worden dergelijke feestavon-den altijd eerst op de band opgenomen en op een later tijdstip uit-gezonden. Geen wonder dus, dat de productieleiders Co de Kloet en Herman Stok, evenals de presentator, een min of meer nerveuze avond hebben beleefd. Doch met de spontane medewerking van het meest jeugdige publiek kunnen zij met voldoening op een geslaagde uitzending terug zien. Even veel voldoening is er voor de WBB, die ervan overtuigd kan zijn met de keuze van de artiesten een goede greep te hebben gedaan. Na de pauze traden amateur-groepen voor het voetlicht om de avond 'vol' te maken, terwijl een geanimeerd bal deze feestelijke dag van de WBB besloot.
Het was wel even wennen voor het publiek om getuige te zijn van een life-uitzending. Verraste en ongelovige kreten stegen uit de zaal op toen Co de Kloet het applaudisseren kwam repeteren. Hij zou het al heel gemakkelijk maken door met tekens aan te geven wanneer geklapt, gejuicht of gestampt moest worden. Deze voorzorgsmaat-regelen waren echter niet nodig geweest, want de jeugd heeft spon-taan en enthousiast gereageerd na elk optreden. Vaak werden beken-de songs geheel of gedeeltelijk meegezongen.

Anneke Grönloh was met haar laatste liedje Brandend zand, dat niet van tevoren met de band was ingestudeerd, zelfs geheel aangewezen op de duizend 'gasten' van de WBB. En die steun was niet gering. ... De luisteraars aan de radio hebben - naar wij vernamen - eveneens veel plezier beleefd aan het vlotte programma uit Winschoten. Dit pro-gramma bevatte 'elk wat wils', want Rita Reys, Anneke Grönloh (al plaatst zij ook steeds meer jazzsongs op haar repertoire) en Rob de Nijs zijn eigenlijk niet met elkaar te vergelijken. The Ramblers met zang van Jany Bron en Marcel Thielemans, waren goed op dreef en zorgden steeds voor een goede begeleiding van de vocalisten(es).
De spits werd afgebeten door de nog niet zo bekende vocalgroep The Pilots. Deze vier heren zongen volledig op de microfoon, zodat voor de bezoekers meer te luisteren viel dan te zien. Jammer was dat wel, want de 'piloten' kregen op die manier geen moment contact met de zaal.
De fans van Rita (ze was weer geweldig) kwamen wel aan hun trekken. Twee bossanova's Desafinado en Fly me to the moon sloegen bij de jongeren goed in, terwijl de echte jazz-liefhebbers eveneens veel plezier hebben beleefd aan o.a. Stompin' at the Savoy. Rita Reys werd uiteraard begeleid door het trio Pim Jacobs.
De vraag van Herman Stok (presentator van Nederlands populairste t.v.-uitzending Top of Flop) 'Kent Winschoten Rob de Nijs?', werd door de teenagers met een overdonderend 'Ja' bevestigend beant-woord. Met begeleiding van The Lords ontketende de Nederlandse Cliff Richard, die over een goede stem beschikt (ook zonder verster-ker!) een golf van enthousiasme bij de jeugd.

(wordt vervolgd)