19 september 1963

De taal is gratis. Terwijl men er met de mond naar streeft om de werk-loosheid in Oost-Groningen te verminderen, wordt er in de praktijk alles aan gedaan om hier werk weg te halen.

Na de arrondissementsrechtbank en de Raad van Arbeid is nu het ka-daster aan de beurt. Prima kunnen ze je voorrekenen dat het echt veel goedkoper is het hypotheekkantoor, het kadaster, de landmeet-kundige dienst en die inspectie van registratie en inspectie over te hevelen naar Groningen. Dat daarmee hoogwaardige werkgelegen-heid en service aan de burgers verloren gaat wil men op het mini-sterie niet eens zien.
Maar niet alleen het ministerie draagt hier schuld. Ongetwijfeld is ook de stad Groningen bezig haar machtspositie verder uit te bouwen. Ze hebben daar nooit kunnen verdragen dat andere plaatsen in de pro-vincie zich ontwikkelen.
Een lichtpuntje in dit soort tijden is dat Klaas Nuninga thans spits van het Nederlands elftal is. Toch nog iets om trots op te zijn.

16 september 1963

Het leek een tijdje lang goed te gaan in Alabama. De gouverneur was min of meer gemuilkorfd en onthand, zodat negerkinderen zonder al te veel problemen naar voorheen blanke scholen konden, maar nu is de vlam in de pan geslagen. Er is een bomaanslag gepleegd op een zwarte kerk waardoor 4 meisjes om het leven zijn gekomen. Daarop volgden gewelddadige demonstraties waarbij nog eens een dode viel. Martin Luther King heeft opgeroepen tot geweldloosheid. Dat zal niet meevallen na zoiets.

29 augustus 1963

Vandaag is de grote mars op Washington geweest. Tweehonderddui-zend Amerikanen, waaronder ook vele blanken, begaven zich om half drie in de richting van het Capitool.

Organisatoren van de mars waren Philip Randolph (voorzitter van de vakvereniging van Wagon-Lits-personeel!), Roy Wilkins (algemeen se-cretaris van de NAACP) en James Farmer, leider van het Nationaal Congres voor Rassengelijkheid. De enorme mensenmassa werd be-groet door de voorzitters van de fracties in de Senaat en later door president Kennedy en vice-president Johnson.
Misschien heb ik de Amerikaanse vakbeweging toch wat te gemak-kelijk in de hoek gezet laatst, want ook de voorzitter van AFL-CIO ondersteunde de actie met zijn aanwezigheid. Misschien is er alleen iets mis met die Hoffa-figuur. Hoe dan ook, er waren ontzettend veel mensen zodat men om hun eisen nauwelijks heen kan.

In Amsterdam was een solidariteits-demonstratie georganiseerd, die begon met driehonderd betogers maar al snel uitgroeide tot zo'n duizend man.

De demonstratie in Washington was hier op de tv te volgen via de Telstar-satelliet.

28 augustus 1963

Ik ben me er nooit zo bewust van geweest, maar Nederland geeft kapitalen uit aan defensie. Maar liefst 19,1 % van de begroting wordt besteed aan militairen. De helft gaat naar de landmacht, marine en luchtmacht krijgen elk een kwart.
In totaal gaat het om een bedrag van twee en een kwart miljard. Dit heeft Minister van Defensie De Jong als toezegging laten vastleggen voor zijn aantreden in het nieuwe kabinet Marijnen. Ongelooflijk veel geld wordt hier uitgegeven zonder dat er ook maar iets tegenover staat. Wat een verspilling!

10 augustus 1963

Alsof het een grap was, zo een waar je alleen maar om hoeft te gniffe-len. In Engeland is een trein met afgekeurde bankbiljetten overval-len. Na aanvankelijke berichten dat het om 1 miljoen pond sterling ging, komt nu naar buiten dat de bende van dertig man ruim drie en half miljoen pond (dat is 35 miljoen gulden) heeft buitgemaakt. Het was een zorgvuldig voorbereide overval waarvan ik de details niet wil achter houden.

De trein met het geld was onderweg van Glasgow naar Londen. Bij een verlaten kruispunt hadden leden van de bende het groene licht voor de trein met een handschoen bedekt en met een zaklantaarn lieten ze het rode licht opschijnen. De trein stopte en de machinist en zijn assistent werden overvallen. De locomotief en de twee voorste rij-tuigen met het geld werden losgemaakt van de rest van de trein en reden door naar een kruispunt waar de rest van de overvallers stond te wachten met auto's. Daar werden 120 postzakken uit de trein gehaald en afgevoerd. Men hoopt op tips uit de onderwereld.

18 juli 1963

Winschoter nieuws. De uitbreidingsplannen ten zuiden van het spoor, het zogenaamde plan Zuiderveen I, krijgt nu eindelijk handen en voe-ten. Besloten is dat het winkelcentrum niet zo groot hoeft te zijn (ligt nogal voor de hand, want het centrum is vlakbij). Verder komen er langs de spoorlijn geen torenflats maar complexen met slechts enkele woonlagen. Een lagere school en een kleuterschool komen te verval-len en er komt meer aandacht voor recreatie, m.n. voor waterpartij-en. (Recreatiepartijen zijn gewoon speelterreinen voor de kinderen.)
In totaal komen er 199 woningen: 15 eensgezins in drie blokjes, 80 eensgezins in rijen, 2 losse eensgezins, 90 gewoon in vijf blokken van 18. Tenslotte komt er natuurlijk een onvermijdelijk bungalowpark. Zoals te verwachten valt komen er later nog Zuiderveen II en III plannen.
De Zuiderveenplannen waren niet het enige interessante punt op de agenda van de gemeenteraad. De PSP had de overslag van munitie in de Oosterhaven aan de orde gesteld. Veel van de vragen werden op formele gronden buiten de orde geplaatst, maar de vraag of het wel verantwoord is dergelijke activiteiten binnen de bebouwde kom en in de buurt van tankschepen en opslagtanks te laten plaatsvinden, kon-den B&W niet omzeilen. Het antwoord kwam erop neer dat het Mi-nisterie van Defensie zeer strenge veiligheidsmaatregelen in acht neemt. De CPN vond dit niet voldoende en drong erop aan dat de overslag verder buiten de bebouwde kom zou plaatsvinden. Volgens de burgemeester heeft de gemeente niet de bevoegdheid de overslag te verbieden omdat het water openbare ruimte is. Maar op verzoek van PSP, CPN en PvdA zou hij het ministerie van Defensie verzoeken de overslag niet in de bebouwde kom te laten plaatsvinden.

En er was nog een interessant punt. De hoogte van de huur van wo-ningwetwoningen. Nieuw te bouwen woningen zouden een huurop-brengst moeten hebben van f 20,85 per week. De CPN pleitte voor een verhoogde subsidie, de VVD en de PvdA voor huur-egalisatie. Een ambtenaar in een middenstandswoning betaald momenteel f 17,- in de week, dan is het merkwaardig dat een arbeider voor een kleiner huis meer moet betalen. Men zal het punt later nog eens bekijken. Overigens maakte de PSP bezwaar tegen het onderhands aanbesteden van de bouw. Ook een interessant punt, maar er werd verder geen aandacht aan geschonken.

Tenslotte wil ik niet onvermeld laten dat de rioolzuivering, groot ge-noeg voor 47.000 personen, officieel geopend is. Die is er dus toch van gekomen.

9 juli 1963

De demonstratie tegen Portugal krijgt nog een staartje, en misschien is Nederland toch niet zo redelijk als ik dacht. PSP-Tweede Kamerlid Bruggeman heeft namelijk gezien dat de politie een jongeman die niets met de acties te maken had en ook geen aanleiding gaf, afransel-de. Bovendien schijnen in de tunnels van het Olympisch Stadion de-monstranten mishandeld te zijn. Buiten de ogen van pers en publiek eigent de politie zich blijkbaar bevoegdheden toe, die zij niet heeft.

6 juli 1963

Na al mijn gelamenteer over de V.S. en Rusland en China, nu eens wat gezeur over Europa. Want ook hier is het niet allemaal koek en ei.
Neem nou het feit dat men aan het eind van de oorlog twee fascis-tische dictators heeft laten zitten: Franco in Spanje en Salazar in Por-tugal. Niet iedereen vindt dat normaal. Tijdens de NATO-taptoe werd gisteren tegen Portugal geprotesteerd. De Winschoter Courant trekt het gebeuren in de ludieke sfeer. Daar hoort het toch niet helemaal thuis, want het is ernstig probleem:

"Tijdens de NATO-taptoe in het Amsterdams Olympisch Stadion ont-stond gisteravond even na tien een incident, toen enkele politieke heethoofden het middenveld oprenden vlak voor het verschijnen van de band uit Portugal. De politie - wel verdacht op iets dergelijks - werd niettemin even door dit gebeuren verrast, zodat de betogers toch nog een spandoek konden ontrollen vlak voor de eretribune. Daarop werd het woord Angola te lezen - de rest van de leus werd niet meer zichtbaar. De politie-agenten sloegen - na een adembene-mende race, als gold het een interlandwedstrijd - de jongelui met knuppels tegen de grond. Ook de anderen die zich inmiddels hadden verspreid over het hele terrein, werden hardhandig verwijderd. De meeste lieten zich, ingevolge de tradities der anti-atoombombeto-gingen, door de politiemannen dragen."
Voorzover we kunnen nagaan was de actie dus gericht tegen het koloniale beleid van Portugal. De journalist heeft helaas niet de moeite genomen enige demonstranten te interviewen. In plaats daarvan prijst hij de politie en vindt hij de Portugezen sneu omdat hun voorstelling een beetje verknoeid werd. Toch was het geheel niet van humor ontbloot.
De politie had acties verwacht: bij de doelen en de uitgangen van het stadion waren agenten neergezet, er zaten als gewone mensen ver-momde jekkers op de tribune, een karabijnbrigade werd achter de hand gehouden en twee pantserwagens stonden in een donker hoekie van het stadion. Men verwachtte blijkbaar nogal wat. Waar men niet op gerekend had was de regie van het spektakel. Om de opkomst van de Portugezen wat extra luister bij te zetten werden voordat zij de grasmat betraden, twee minuten lang alle lichten gedoofd. In die tijd klommen de betogers van de tribunes en renden het grasveld op. Toen het licht weer aan ging waren ze al halverwege de middenlijn. Dat laat maar weer eens zien dat het er in Nederland nog best redelijk aan toe gaat.

5 juli 1963

Het gaat niet goed tussen de twee molochen van het communisme. China heeft geprobeerd in Rusland anti-Russische pamfletten te ver-spreiden. Daarin worden de Russen ervan beschuldigd niet marxis-tisch genoeg te zijn. Dat vond men in Moskou niet fijn. Vijf Chinese diplomaten en studenten werden het land uitgezet. De zeven man tellende delegatie uit Peking die juist naar Rusland was gekomen om de ideologische verschillen bij te leggen zal het niet makkelijk hebben. De destalinisatie in Rusland kan niet de goedkeuring van de Chinese communistische partij wegdragen. De tsaar is al wel weg, maar de keizer nog niet, zou ik zeggen.

4 juli 1963

Mensen worden steeds vroeger volwassen. Er komt een grondwets-wijziging waarin wordt bepaald dat binnenkort mensen van 21 jaar (i.p.v. 23) mogen stemmen. Om te worden verkozen hoef je geen 30 (dertig!) meer te zijn, maar volstaat 25. Jeugd wordt steeds belang-rijker!

29 juni 1963

Twee problemen zullen wel nooit opgelost worden. De geringe industrialisatiegraad van Oost-Groningen (we liggen niet alleen in een uithoek van Nederland, maar ook in een uithoek van Europa) en de geringe belangstelling van gewone mensen voor Cultuur.
De Bestuurdersbond, je weet wel, de club van plaatselijke vakbonds-bestuurders, constateert dit, maar wil er ook iets aan doen. Wat, zul je vragen. Ook zij komen niet veel verder dan constateren dat er pro-blemen zijn (door de groei van de bevolking en de teruggang van de werkgelegenheid in de landbouw) - en problemen dreigen als er niet meer werkgelegenheid komt in de vorm van industriële vestigingen van enig formaat: werkloosheid en het wegtrekken van jonge en vak-bekwame krachten.

Wat de Cultuur betreft, de bond constateert dat concerten, opera en operettes te weinig publiek trekken. Waarom vinden ze dat zo erg? Niet omdat het nu niet uit kan voor Dommering, maar omdat deze Cultuur zo belangrijk is voor de vorming van het publiek.

Aan de andere kant vindt men ook dat organiserende instanties te weinig rekening houden met de smaak van het grote publiek. Het bestuur stelt voor in samenwerking met confessionele bonden en be-drijfsleven een fonds te stichten dat zich ten doel stelt voorstellingen te organiseren die een breed publiek kunnen trekken.

O, ja. Gezellige mensen stoken kolen. (advertentie)

20 juni 1963

Niet alleen de Amerikaanse vakbonden, Amerika zelf is mij ook een raadsel. Medgar Evers is gisteren al weer begraven. Deze keer op een militaire begraafplaats voor veteranen van de Amerikaanse strijd-krachten. Waarschijnlijk was het vorige keer alleen een kerkdienst. Als je de krant niet kunt vertrouwen, hoe weet je dan wat waar is?
Robert Kennedy komt ondertussen met een wetsvoorstel waarin alle hotels, restaurants e.d. verplicht worden zich open te stellen voor alle burgers. De federale overheid krijgt daarbij het recht deze open-stelling af te dwingen. Senatoren van Democraten en Republikeinen uit het zuiden hebben al gedreigd de behandeling van de wet op alle mogelijk manieren de dwarsbomen. In reactie daarop heeft dominee King gezegd dat er in dat geval een protestmars op Washington komt. De voorbereidingen daarvan zouden in volle gang zijn. Ondertussen gaan de rellen overal door. Het kan nog wel eens een lange, hete zo-mer worden.

17 juni 1963

Aangezien er hier in Winschoten bitter weinig gebeurt, ga ik nog maar even door met de V.S. Na de begrafenis van Medgar Evers braken er natuurlijk relletjes uit. De politie greep natuurlijk hardhandig in en werd op haar beurt bekogeld met stenen en flessen.
De vakbond gaat zich nu ook met de zaak bemoeien. James Hoffa, de voorzitter van de bond van vervoerspersoneel, geeft de gebroeders Kennedy persoonlijk de schuld van alle rassenproblemen. "Als Bobby Kennedy ongestoord door kan gaan met zijn machtsmisbruik, gaan we in de richting van het fascisme. De Kennedy's zetten de blanken op tegen de kleurlingen en de kleurlingen tegen de blanken. Het streven naar nieuwe wetgeving is volgens Hoffa belachelijk: "Ze hebben het lef niet de wetten toe te passen die er al zijn."
Eerst roepen dat een minister zijn bevoegdheden gebruikt, maar vervolgens beweren dat hij daar het lef niet voor heeft. De vakbon-den in Amerika zijn mij een raadsel.

13 juni 1963

Het kon natuurlijk niet uitblijven. Na de bomaanslagen is er nu een moord. De secretaris van de N.A.A.C.P. (Nationale Vereniging voor de Vooruitgang van Gekleurden), Medgar Evers, is doodgeschoten. Hij werd voor zijn huis in Jackson (Mississippi) in de rug geschoten toen hij terugkeerde van een bijeenkomst.
Evers was sinds negen jaar in dienst van de N.A.A.C.P. Zoals alle lei-ders van de zwarte beweging was hij zich bewust van de risico's die hij liep, maar hij was bereid die risico's te dragen. "Ik strijd evenzeer voor Amerika als de soldaten in Vietnam", verklaarde hij onlangs in een interview.